PIRILTILAR
Bu
yazımızda, Rasul-i Zişan Efendimiz sallallahu aleyhi ve
sellemin hayatından, eğitim ve öğretimin önemiyle ilgili
birkaç pırıltı arz etmek istiyoruz.
Peygamberimiz
sallallahu aleyhi ve sellem kırk yaşlarına doğru, Mekke’nin
üç mil uzağındaki Hira dağına gidip, derin tefekküre dalma
ihtiyacı hissediyordu. Miladi 610 yılının Ramazan’ında,
Hira mağarasında iken Cebrail aleyhisselam gelir ve
Peygamberimize “oku” der. Peygamberimiz okuma bilmediğini söyler.
Cebrail aleyhisselam, Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellemi
“takati kesilinceye kadar” sıkar. Bu durum üç defa
tekrarlanır. Daha sonra Cebrail aleyhisselam, Alak suresinin ilk
beş ayetini okur(1). Bir bütünlük olsun diye biz, ilk sekiz
ayet-i kerime üzerinde düşündük. Düşüncemize istikamet
veren de “Hak Dini Kur’an Dili” ile “Kur’an Mesajı”
oldu.
İlk
sekiz ayet-i kerimenin meali:
1-
Oku! Yaratan Rabbin adına;
2-
İnsanı bir “Alak”tan yaratan,
3-
Oku, çünkü Rabbin nihayetsiz kerem sahibidir.
4-
(İnsana) kalemi kullanmayı öğretendir.
5-
İnsana bilmediğini belleten.
6-
(Okumamaktan sakın) gerçek şu ki, insan fütursuzca azar.
7-
Ne zaman kendini yeterli görse,
8-
Oysa herkes eninde sonunda Rabbine dönecektir.
Bu
ayet-i kerimeler Rasul-i Zişan Efendimiz sallallahu aleyhi ve
selleme dolayısıyla bize Allah Teâlâ’nın ismiyle, Allah adına
okumamızı emrediyor. Sonraları(16/Nahl suresi 98. ayet-i
kerimesi gereğince) Allah’a sığınarak (Eûzü… çekerek)
okumaya başlamamız da emredilmiştir.
Madem
ki her şeyi ve her canlıyı yaratan, yaşatan, öldüren,
dirilten, hesaba çekip mükâfat ve mücazat verecek olan
O’dur. Terbiye ve tenmiye(büyüyüp geliştiren) eden O’dur.
Arzın ve evrenin sahibi O’dur… Öyleyse O’nun ismini
anarak, O’ndan yardım dileyerek okumaya başlamalıyız. Okuduğumuz
her ne ise, onda esma-i ilahîyi görmek, rıza-i ilahiye ermek
niyetiyle okumalıyız. Bizi yoktan var eden Yüce Kudret’e
yollar bulmak niyetiyle, güç ve kuvvetimizin O’ndan geldiğini
bilerek, her işimizi sadece ve sadece O’na beğendirmek düşüncesiyle
okumalıyız. Varoluş gayemizi göz önünde bulundurarak, Ulu
Yaratıcının bize neler buyurup neler duyurduğunu öğrenmek
kastıyla okumalıyız. Kur’an okumaya ve her hayırlı işe
“eûzü-besmele” çekerek başlamalıyız.
Kur’an
okumak bizde günlük bir gıdaya dönüşmeli, zihinsel ve kalbî
bir gıdaya. Kurtarmak için değil, kurtulmak için, saadetimizin
temel unsuru olduğu için, ilahî aşkın alt yapısı olduğu için
okumalıyız. Mesajın, hayatın, varlığın sırrına ermek için
okumalıyız.
Bir
“alak”tan yarattığı insana ilim üretme kabiliyeti veren
Allahu Teâlâ ne yücedir, ne kerimdir! İlim yapabilen, meydana
getirdiği ilmi hayata tatbik ederek hemcinsine bazen faydalı
bazen de alabildiğine zararlı olabilen insanın başlangıç
maddesine dikkatimiz çekiliyor.
İlim
birikmeli ve insanlık hayrına kullanılmalıdır. Vahyin başlangıcında
bilginin sabitleşmesi için gerekli olan alete(kaleme) dikkat çekilmiştir.
Kalem, beyin ve yürek mahsullerinin uzun ömürlü olmasını sağlıyor.
Ömürler, nesiller, asırlar, çağlar boyu toplumun en
kabiliyetli evlatları, beyinleri ve yüreklerini yorup kıymetli
neticelere ulaştılarsa, gelecek nesiller de bundan istifade
etmelidir. Kalem, bilginin zaptına yarayan tüm aletlerin simgesi
olarak zikredilmiş olmalı. İnsanlık, öncesi ve sonrasıyla
bir bütündür. Öncekiler sonrakileri de düşünmeli.
Sonrakiler de öncekilere minnet ve şükran hisleriyle dolu olmalı.
Selef-i Salihin’i hayır duadan mahrum bırakmamalı. Hayru-l
halef olmanın gereği budur.
Evet,
insan öğrenme kabiliyetine, ilim üretme gücüne, ürettiği
ilmi hayata aktarma becerisine sahiptir ama nihayetinde yine de
bir insandır. Sınırlı, sorunlu bir insan hayatı, öncesi ve
sonrasıyla kavrama gücüne sahip değildir. İnsan bir yerde
kapasitesinin sonuna varıyor. Niçin yaratıldığını bilmediği
gibi, ölüm sonrasını da bilmiyor. Ruhun mahiyetini, nereden
gelip nereye gittiğini bilemiyor. Bir küçük mikrobun hakkından
gelemiyor, ölüme çare bulunamıyor, gönül hasretlerini
dindiremiyor… Bunlar Allahu Teâlâ’ya kalmıştır. Bu müşkülleri
ancak Allah halleder. Ölüm ötelerini, beşik berilerini ancak O
bilir. Fizik ötesi bilgilerini ancak Allahu Teâlâ öğretir. Şaheser
varlık insan, şaheserliğiyle, haddini de bilmelidir. “Her
bilenin üstünde daha iyi bilen birisi vardır.” her şeyi kâmilen
bilen ise Arş-ı A’la’dadır.
Elmalılı’nın
ifade buyurduğu gibi, insan okumamazlık edemez. Kur’an ile bağlantısını
kesemez, dikkat ve basiretini tabiattan uzak tutamaz. Aksi
takdirde İslamî canlılığı sürdüren damarı koparmış
olur. İnsan Kuran’ın ikazlarına sürekli ihtiyaç
hissedecektir. Hayata renk, insana saadet verecek olan bu kelamî
ve kevnî ayetlerdir. Kulluk şuuru bunlarla canlı kalacaktır.
Aksi takdirde insan kendi yolunu kendisinin çizebileceğini
zannedecek, Allahu Teâlâ muhtaç olduğunu, dengelerini, kırmızı
çizgilerini unutacak ve tuğyana sürüklenecektir. Tuğyan
kendimizi ve çevremizi perişan etmektir. Ama işin bir de hesap
ve Mahkeme-i Kübra boyutu vardır, sonsuzluklara bakan yönü
vardır. Bu boyut, asla hile ve rol kaldırmayan bir boyuttur. Dönüş
ve telafiye imkân vermeyen bir yöndür. Nihayet varış O’nadır.
Allahu
Teâlâ ahlakıyla ahlaklanmak diye bir meselemiz varsa, sürekli
yaratan Allah’ın sürekli üreten kulları olmak durumundayız.
Gönül gıdası, yürek gıdası, mide gıdası üreten kulları.
Öğreten
ve kemale doğru götüren Allahu Teâlâ’nın ilim ve terbiyeyi
asla göz ardı etmeyen mü’minleri olur. Onlar son nefeslerine
kadar, hayırlı izler takip edip hayırlı izler bırakmak
isterler.
Peygamber
Efendimizin hayatında, m. 620 senesinde cereyan eden Taif yolculuğu
bilinen bir olaydır. Bu yolculuktan kasıt hem tebliğ hem de bir
sığınak aramadır. Hadise üzüntü verici bir tarzda cereyan
eder ve Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, taşlanarak
kovalanır. Nihayet Efendimiz bir bağa iltica eder. Orada halini
Allahu Teâlâ’ya arz ederken şu cümleyi de söyler:
“İlahi
gazabına uğramayayım da çektiğim mihnetlere ve belâlara aldırmam.
İlahî gazabına uğramaktan nur-u veçhine sığınırım.”(2)
Bu
dua bizi şu neticeye götürüyor: Hayatta en fazla önemseyeceğimiz
husus Allah rızasıdır. Allah Teâlâ, zamana ve zemine göre en
kıymetli davranışları en güzel niyetlerle icra etmemizden hoşnut
olacağına göre, Allah rızasını ön planda tutmak, hayata
kalite kazandırmak demektir. Yüce makama arz edilecek söz ve
davranışlar eksiksiz ve kusursuz olmalı. İç dünya, en küçük
bir samimiyetsizlik lekesi taşımamalı. Bu, bir taraftan
insanlara ve içgüdülere karşı hürriyet getirecek, bir
taraftan da amel-i salihi en güzel şekilde icra etmenin huzurunu
getirecektir.
Allahu
Teâlâ’nın razı olacağı amel, zamana, zemine göre değiştiği
gibi yaşa, cinsiyete, mesleğe göre de değişecektir. Sabit
farzlar dışında, her müslümanın amel-i sâlihi değişik
olacaktır. Öğrencinin Allahu Teâlâ rızasına yönelik davranışı
dersine iyi çalışmak olurken, çobanın davranışı sürüyü
uygun merada usulünce otlatmak olacaktır. Öğrenci esma-i
ilahiyi, daha ziyade kitaptan öğrenirken, çoban tabiatın bin
bir güzelliğinden seyredecektir.
“Ya
Rabbi, sen benden razı isen…” niyazı, neyi ön planda tutacağımızı
gösterir. Yaşayış tarzımızdan Allahu Teâlâ razı mıdır?
Mesele bundan ibarettir. Ötesi vesairedir.
Hicretin
ikinci yılı Ramazan ayında cereyan eden Bedir harbinin fiilen
başlamasından hemen önce Rasulullah Efendimiz, Cenabı Hakk’a
yalvarırken şunları söyler:
“Ya
Rab! Bu bir avuç muvahhit bugün telef olursa, yeryüzünde sana
ibadet edecek kimse kalmayacak.” (Şu halde bu muvahhitleri koru
Ya Rabbi!)(3)
Duayı
birazcık açalım:
“Ya
Rabbi! İslam’ın bugünkü müdafileri şu bir avuç müslümandır.
Bunlar da şehit olursa, dinin için kimler çarpışacak, Zat-ı
Kibriya’na kimler kulluk edecek? Dininin yaşanması, kulluğun
sürmesi için bu mücahitleri koru Ya Rabbi?”
Dua
bizi şu neticeye götürüyor: Allahu Teâlâ kulluğumuzda İslam’a
hizmetimizde ne derece samimi ve gayretli isek, hayatımız da o
derece kıymetlidir. Hizmet ve kulluğumuzla, yaşamamıza olan lüzum
doğru orantılıdır. Allahu Teâlâ ve İslam ile irtibatını
koparmış bir hayat beygir gücüne dönüşmüştür. Böyle bir
hayatın Zat-ı Kibriya katında, kıymet-i harbiyesi yoktur. Böyle
bir hayat, insan ve âlem mucizelerinden habersizlik, ilahî
rehberliğe ilgisizlik suçunu da içinde barındırmaktadır.
Kapitalizmin sunduğu hayat, ekseninden sapmış, vasıtayı
gayeleştirmiş, teferruatta boğulmuş bir hayattır. Kula
kullukla, zaten başka bir yere varılması da düşünülemezdi.
Hicretin
altıncı yılında gerçekleşen Hayber fethinden hemen sonra
Habeşistan muhacirleri dönmüştü. Cafer-i Tayyar’ı görünce,
Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem:
-“Hangisine
daha çok sevineyim bilmem? Hayber’in fethine mi, Cafer’e kavuştuğuma
mı?” buyurmuştu.(4)
Rasul-i
Zişan, Cafer-i Tayyar’ın Habeşistan’dan dönüşünü
Hayber’in fethi kadar önemli ve sevindirici bir hadise olarak görüyor.
Cafer-i Tayyar, Habeşistan’da muhacir olarak bulunuyordu ve sağ
salim idi. O’nun dönüşünü Rasulullah büyük bir hadise
olarak görüyordu. Bu bir kadr-u kıymet bilirlik idi.
Hz.
Ömer de, Muaz bin Cebel, Huzeyfetü-l Yemânî, Abdullah bin
Mes’ud(radıyallahu anhüm) gibi kabiliyetli ve kıymetli müslümanlara
sahip olup, onlara müslümanların işlerini tevdî etmeyi,
odalar dolusu altın ve servete sahip olmaktan yeğ tutmuştur.
Fatih,
“İstanbul’un fethine mi, Akşemseddin gibi bir büyük şahsiyetin
kendi devrinde yaşamış olmasına mı sevineyim, bilemiyorum?”
demiştir.
Fatih’in
seyr-u süluk talebini Akşemseddin geri çevirir ve “Sen
malik(hükümdar), ben de sâlik olarak yolumuza devam etmeliyiz,
aksi takdirde mülk-ü millet perişan olur.” der.
Bütün
bunlar, değerli şahsiyetlerin toplum için ne büyük önem arz
ettiğini gösteriyor. Peygamberler ve peygamberâne bir misyon sürdürenler
insanlığın batmayan güneşleridir. Onların varlığı
toplumun şansıdır. Onlar insanlık hayrına doğmuş ve insanlık
hayrına yaşamışlardır. Onlar toplumun uykusuz nöbetçileri,
mesuliyet ve merhamet duygusunun abideleşmiş misalleridir.
Vazife anlayışları hatta ölüm ötelerine de sarkar. Onlar öldükten
sonra da bizi eğitmeye devam ederler. İnsanlık kervanının hep
önünde yürürler. Onların yokluğu kervanın perişan olması
demektir.
Toplumlar
büyük ve kabiliyetli evlâtlarıyla adalet ilkesini yaşatır ve
“nizam-ı âlemi” gerçekleştirirler. Büyük işleri ancak büyük
idealistler omuzlayabilirler. Toplumu hasbîler ve rabbânîler
ayakta tutar, hesabîler ve şeytanîler yıkar. Hiçbir toplum
gerçek mânâda büyük insanlara sahip olmadan yücelmeyi ve yükselmeyi
başaramamıştır. Toplumlar büyük evlatlarına daima müteşekkirdir.
Âlemlere
rahmet olarak gönderilen bir peygamberin ümmeti olarak, rahmet
olmanın bir yolunu bulmalıyız. “Peygamberimizin yüksek insan
olması, yükselmeyi bize sünnet kılmıştır.” Şartlar ne
olursa olsun mutlaka peygamberâne bir misyon yüklenilebilir.
Dünyasını
beşik ve mezarla sınırlandırmayanlar, Peygamber izince yürümekten
başka çare bulamayacaklardır.
Âlemlerin
Rabbi hepimize sevgisini, O’nu sevenlerin sevgisini ve bizi rızasına
iletecek amellerin sevgisini nasip eylesin
1-
Ali H. Berki, O. Keskioğlu, Hatemü’l Enbiya Hazreti Muhammed
ve Hayatı, s. 57–59, OİB. Yay. 8. baskı, 1981 ANK.
2-
A. G. E, s. 140
3-
A. G. E, s. 247
4-
A. G. E, s. 340
