HACI CEMAL ÖĞÜT
Cemal
Öğüt, 1887’de Mora Yenişehir’e bağlı Alasonya’da doğdu.
Küçük yaşından itibaren Müderris Ömer Hulusi Efendi’den
Arapça öğrendi. Arap edebiyatının yanı sıra hafızlığını
da tamamladı. Orta ve Lise tahsilini memleketinde tamamladıktan
sonra 1903’te İstanbul’a geldi. Hukuk Fakültesi’ni
bitirdi. Devrin saygın hocalarından icazet aldı.(1)
O’na
göre ilim hayat boyu sürmeli, insan öğretmeli ve öğrenmeli
idi. Müezzin olarak başladığı dînî hizmete, hatırası
dillere destan, İstanbul merkez vaizliği ile devam etti. Yeri
gelmişken, kendi ağzından bir hatıra nakledelim. Kürsüde
anlatıyor:
“Bizim
hanım var ya çok saf bir kadındır. Böylesine saf bir kadınla
Hacı Cemal nasıl idare etsin? Neden mi saf diyeceksiniz. Bakın
anlatayım da siz hak verin. Dikkat edin! Hanımların içinde sakın
bizimki de olmasın ha!
-
Geçen gün abdestimi alıp buraya vaaza gelmek için pardösümü
giydiğim sırada bizim hanım aniden bir çığlık attı.
-
Hayrola hatun, ne var ki, yangın alarmı gibi bağırıyorsun?
dedim.
-
Ne olacak görmüyor musun? Kedi iftarlık pideleri yiyor, dedi.
-
Yahu, insan bir pide için bu kadar telaşlanır mı? İşte
gidiyorum, vaazdan sonra istediğin kadar pide alır gelirim,
merak etme…
-
Fakat baktım, hanım büsbütün hiddetlendi!
-
Ayol ben pidelere acımıyorum. Evde pidemiz var. Benim hayret
ettiğim şey, bu kedinin mübarek Ramazan’da oruç tutmayışıdır.
Baksana hayvancağız şıpır şıpır durmadan ekmek yiyor…
-
Bu seferde ben hiddetlendim! İlahi hatun, sen ne kadar da safsın!
Bilmiyor musun ki hayvanlar oruç tutmaz! Hayvanlar namaz kılmaz!
Hayvanlar açık yerlerini örtmez! Hayvanlar komşu hakkı diye
bir şey bilmez!
Nasıl
iyi demiş miyim?(2)
BİR
ESER BİR HATIRA
Bir
insan düşünün ki, konuşmalarıyla halkın seviyesine inebildiği
gibi yazdığı eserleriyle de aynı başarıyı yakalasın. İşte
Cemal Öğüt Hoca böyle birisi. “Hal” ile “Kâl”i birleştiren
güzide insanlardan biri de hiç şüphesiz Cemal Hoca’dır. Ayrıca
UNESCO’dan ödül alacak kadar da uluslararası üne ve başarıya
sahiptir. Bir kitabın vücuda gelişini, muhtereme kızı Hikmet
Öğüt Hanımefendi şöyle anlatıyor:
“1951
yılında kardeşim Ali’yi üniversite talebesi iken kaybettik.
Ailece çok üzüldük. Bilhassa babamın hüznü çok ağırdı…
Kardeşimin
ölümü üzerine musibete uğramış, yakınını kaybetmiş,
hastalığa düçar olmuş insanları teselli etmek maksadıyla
“Terbiyetü Ehle’l- Mesaib” adlı Arapça bir kitabı tercümeye
başladı…
Bir
gün kütüphanesinde, yine bu eser üzerinde çalışıyordu.
“Birden “tak, tak, tak!” diye bir ses işittim. Acaba babam
bir şey mi istiyor.” diye odasına koştum. Hafif aralık duran
kapısından baktığımda bir eli oturduğu sandalyenin arkasında
diğeri de çalışma masasının üzerindeydi.
“Babacığım
bir şey mi istediniz?” dedim. Cevap almadım. O ayağını
“pat, pat, pat!” diye ses çıkararak yere vurmaya devam
ediyordu. Hemen fırlayıp komşumuz ve babamın doktoru Kudret
Kurtoğlu’nu çağırdım. Doktor kapının aralığından
babama bakmaya başladı. Ama uzun sürmedi ve geri çekildi. Ben
heyecanla “Doktor Amca! Nabzına bakınız, tansiyonuna bakınız.”
diye yalvarıyordum. Fakat o pek aldırış etmiyordu. Bir
sandalyeye oturdu ve “Evladım, o bir hal üzeredir, rahatsız
etmeyelim.” Doktor ehli-i tasavvuf bir insan olduğu için ona
inandım ve biraz sakinleştim. Ancak merakım gitmemişti. Zira
ayağını aynı şekilde yere vurmaya devam ediyordu. Bir müddet
sonra ikindi ezanı okunmaya başladı. Ezan sesiyle birlikte
babam, birden silkindi ve bir başka âlemden dünyamıza gelir
gibi… Toparlandı ve kendine geldi.
-
Hikmet, kızım! diye seslendi.
-
Efendim babacığım, dedim.
-
Misafiri geçirdin mi?
O’nu
şaşırtmamak ve içinde bulunduğu atmosferi bozmamak için
“Evet, babacığım.” dedim. Sevindi ve hemen ekledi:
-
Elini de öptün mü?
-
Evet, babacığım.
-
Aman Yarabbi, şükür ki sen elini öpmüşsün. Ben maalesef öpemedim.
-
“ Babacığım, elini öptüm ama misafirimizin kim olduğunu
bilmiyorum. Heyecanla bana döndü ve:
-
“ Ben de bilemedim evladım. Uzun boylu, beyaz sakallı, nur
gibi bir zat idi. Kapımı birden “hart! ” diye açtı ve içeri
girdi.
-
“ Bırak Ali’yi, bırak Ali’yi… Beni yaz, beni.” dedi.
-
“ Peki, Efendim, baş üstüne… Amma Zat-ı Âlinizi
bilemedim.” dedim.
-
“ Halid! Halid! Ebu Eyyub…” dedi ve çıktı gitti. “Evladım
iyi ki sen elini öptün…”(3)
Bu
eser bizzat Eyüp sultan Hazretlerinin isteği, ilhamı ve işareti
üzerine yazılmıştır.
(Eyüp
Sultan)
ÇOK
YÖNLÜ VE HİZMET EHLİ
Toplumun
hemen her kesimiyle son derece sağlıklı irtibat kurabilen,
kapris yapmayan, bulunduğu yerde fiziği ve fikri ile beraber
bulunan Cemal Öğüt; “gül dalında güzeldir” eğer birine
hediye edecekseniz saksısıyla götürün dediği için
“irtica”cıdır diye şikâyet edilir. Karakola vardığında,
oradaki görevlilerden biri hakaret edince: “Delikanlı!
Delikanlı! Kendine gel. Eğer burada memuriyet görevinde
bulunuyorsan, ben ve benim gibiler sayesindedir.” diye kükrer.
Bir üstü gelerek Hoca efendi’yi kucaklar, ellerini öper ve
ikramda bulunur.
Meteoroloji
spikerinin “Allah bilir” dediğinde sevincinden gözyaşı döken
Hoca efendi, yaşadığı namüsait şartlarda dahi inancından
asla taviz vermez. Vatan ve din hizmetlerinin aksamaması için,
milletvekilliği ve Diyanet İşleri Başkanlığını reddetmiştir.
İşgal
yıllarında “Müdafaa-i Milliye” cemiyetini kuran Cemal
Hoca’nın, İngiliz askerleri tarafından çok sıkı bir şekilde
korunan Maçka silahhanesi’nden tabut içinde silah kaçırması
dikkate şayandır.(4)
Hacca
gitmenin yasak olduğu dönemde, rüyasında Peygamber Efendimizin
çağrısına icabet etmek için yoğun çaba sarf etti. Dolaylı
olarak önce Mısır’a oradan da hacca gitmeyi başaran Hoca
Efendi; Mısır’da son Şeyhülislam Mustafa Sabri Efendi’nin
ilgisine mazhar olur. Mustafa Sabri Efendi’nin bu ilgisi etrafındakilerin
dikkatini çeker ve bunun sebebi sorarlar. Sabri Efendi, “Türkiye’de
vaizdir.” der. Bunun üzerine Mısırlılardan “diyar-ı küfrün
vaizi mi olur?” diyen birine:
-
Her zaman olduğu gibi Türk milletinin yine İslam üzere olduğunu
ve her zaman müslüman kalacağını, söyleyerek karşılık
verir.
Radyodan
yayınlanan ilk Mevlid programında dini konuşmayı Cemal Hoca
yapmıştır. Çalışmaları nedeniyle Kızılay, Yeşilay, Çocuk
Esirgeme Kurumu, Hayvanları Koruma Derneği gibi birçok kuruluştan
bir sürü tebrik ve teşekkür belgesi almıştır.
“İçtimaî
ve Ahlakî Temizlik: Yerlere ve Yollara Tükürenlerin Suçları”
isimli eseri ile UNESCO temsilcisi tarafından hem övülür hem
de ödüle layık görülür.(5)
“Kur’an-ı
Azimü-ş Şan’a Göre Maddî ve Manevî Feza Âlemleri”
isimli eseriyle fezaya yol açılacağını, yerin nimetlerinden
olduğu kadar göğün nimetlerinden de faydalanacağımızı
ifade etmiştir.
NETİCE
Yetiştirdiği
talebeler ve bıraktığı eserler, müslüman-Türk halkının
istifadesine sunulmuştur. Nezaketiyle, gayretiyle insanlığa ve
özellikle de din alanında hizmet gören şahıslara örnek olan
Hacı Cemal Öğüt Hoca Efendi 29 Mart 1966’da İstanbul’da
vefat etmiştir. Allah rahmet eylesin.
1-
Öğüt, H. Cemal; Eyüp Sultan, Timaş Yay, İstanbul 1998
2-
Vakkasoğlu, Vehbi; Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İslam Alimleri,
Cihan Yay. İstanbul, 1987, sf- 57
3-
Öğüt, H. Cemal; Eyüp Sultan, Timaş Yay. İstanbul 1998, sf-
19, 20
4-
Vakkasoğlu, Vehbi; Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İslam Alimleri,
Cihan Yay. İst. 1987
5-
A.g.e. sf- 68, 69
