AİLELERDE
GÖSTERİŞ MERAKI
Her
ebeveyn, çocuğunun en iyi olmasını ister. Aslında bu tabii
hatta masum bir beklentidir. Her konuda olduğu gibi bu konuda da
dengeler kuramazsak hem çocuğun hayatını alt üst ederiz, hem
de kendi ellerimizle kendimizi yok ederiz. Çocuklarımızdan pek
çok isteklerimiz vardır. Aslında kendi adımıza değildir bu
istekler. Öncelik onların geleceğidir, ancaaak…
Ne
zaman eve misafirlerimiz, komşu akrabalarımız gelse, “Hadi kızım-oğlum,
bize bildiğin masalları anlat. Bildiğin bir şiiri oku veya
bildiğin harfleri yaz” vb. isteklerimiz aklımıza gelir. Amaçlar
aynıdır. Bakın benim çocuğum, ne kadar zeki, başarılı,
terbiyeli imajını vermek. İnsanın fıtratında potansiyel bir
beğenilme, takdir edilme duygusu zaten vardır. Buna bizim itirazımız
yok. İtirazımız, çocuğu taklitçi, birileri için şarkı söyleyen,
kitap okuyan, masal anlatan, tabiri caizse “kukla” durumuna
getirmek. Çocukta bir takım eğilim, yetenek zinciri varsa zaten
zamanla ortaya çıkacaktır. Ona dört yaşında okuma yazma öğretmenin,
gösteri yaptırmanın hiçbir anlamı yoktur. (Zorla yüklenen
bilgiler zamanla unutulup gidecektir.) Sevilmeden yapılan bir işten
hayır da beklemeyin. Çocuk bu yaptıklarından -sizin yaptırdıklarınızdan-
sıkılsa bile sırf insanlardan takdir aldığı için bu
oyuna devam edecektir. Hele işin içine bir de akranlarıyla karşılaştırma
girerse çocuk bu duruma bir süreliğine göz yumacaktır.
Wilhelm Stekel, “Bir Anneye Mektuplar” adlı eserinde şöyle
der: “Çocuklar hayat piyangosunun pahalı biletleridir. Bu
bilete büyük ikramiye çıkması veya hiçbir şey çıkmaması
tamamen sizin elinizdedir.”
Gösteriş
merakı içinde büyütülen bir çocuk, büyüse bile kendi
“ben”ini bir türlü yakalayamayacaktır. Çünkü o, başkaları
için vardır, kendisi için değil. Çocuğun sürekli akranlarıyla
veya üst yaşlardakilerle (üst yaşlar diyorum çünkü bu durum
da ailenin klasını yükseltecektir) yarıştırılmasının hiçbir
anlam ve gereği yoktur. Çocuk her yaşın tadını çıkarmalı,
birileri için değil kendisi için çalışmayı, okumayı, bir
meslek sahibi olmayı, yaşamayı öğrenmelidir. Çocuk yapacağını
önce sevmelidir. Bu hayat ebeveynin değil, çocuğun
kendisinindir. “Kendi” olmasının ilk adımı bizim bu
tutumdan bir an evvel el çekmemizde yatmaktadır. Kişilik
bozukluğu olan insanların aile yaşantısına, çocukluk yıllarına
giderseniz bahsettiğimiz tavırlardan biriyle karşılaşacaksınızdır.
-
Ben kızım konusunda, onun eğitimi konusunda çok hassasım.
Onun eğitimi üzerinde duruyorum.
-
Öyle mi, ne yapıyorsunuz?
-
Kızım hadi teyzene, en son öğrettiğim şarkıyı söyle.
Sonra da birden elliye kadar sayıları yaz.
Raziye
Hanım gerçekten çocuğuyla yakından ilgileniyor. Yalnız bu
durum çocukta bıkkınlık, usanmışlık meydana getirmiş. Çocuk
artık robot gibi olmuş. Biri evlerine gelse, veya birilerine
gitseler, hemen son öğrendiklerini tekrarlıyor, annenin
ihtarları arasında çocukta “şartlanma” oluşmuş. Adeta
ayarlanmış bir saat gibi davranıyor. Vakti gelince
meziyetlerini sergiliyor, annesini rahatlatıyor. Gözlemlediğim
bu çocuğun yaşı sadece dört. Daha niceleri…
Diğer
bir konuda yaşıtının üstündekilerle çocuğu karşılaştırma.
“Bahar’ın oğlu 6 yaşında olmasına rağmen, Özgür’ün
4 yaşındaki oğlunun yaptıklarını yapamıyormuş. Doğru düzgün
konuşamıyor, sayı sayamıyor” vb. Çocuğu başkaları ile kıyaslamak
hem size hem de çocuğunuza zulümdür. Gösterdiğimiz örnekte
olduğu gibi Özgür’ün oğlu zamanla her şeyden bıkacak,
yorgun düşecektir. Sadece ruhî değil fizikî problemler de
beraberinde gelecektir.
Çocuk
eğitimini zincir halkaları gibi düşünürsek bu halkaların
her biri birbirine bağlı, aynı ölçüde önemlidir. Halkanın
birinin kopması veya fazla bir halka olması arasında bizce fark
yok. Unutmayın ki, bu zincirin kuvveti en zayıf halkasının
kuvveti kadardır. Zayıf halka koptuğunda zincir dağılmıştır.
Bütün
bu anlattıklarımızı ister kabul edin, ister etmeyin; ebeveynin
kompleksinden kaynaklanır. Anne baba geçmişte: Kendi ebeveyni
tarafından çok ezilmiş, hor görülmüş, birileriyle sürekli
karşılaştırılmış, istediği makama-mesleğe gelememişse bu
arzusunu çocuğu üzerinde gerçekleştirmek ister. Ya da “Bakın,
benim oğlum, kızım neler biliyor?” gösteriş merakı vardır.
Hangi sebepler olursa olsun hiçbiri bizim haklılığımızı göstermez.
Bırakın çocuk okul öncesinde oyuna, boyamaya… doysun. (Ki,
şu anda uygulanan ana sınıfı uygulaması bile pedagoglar arasında
tartışma konusu. Çocuk altı yaşında oyun, şarkı, boyamaya
alışıyor. İlköğretim 1. sınıfa gelince de aynı eğlenceleri,
düzeni, programı istiyor. Çocuğun okuma, yazmaya geçmekte
zorluk çektiği gözlemlenmektedir. Hele de çocuk 2-3 sene anasınıfı,
kreşe gönderilmişse.)
Bu
günlerde hangi arkadaşımla görüşsem, şu şikayeti dile
getiriyor: “Benim 1. sınıfa giden kızım-oğlum ödevini
yapmak istemiyor, hemen sıkılıyor.” Olumsuz tavırlarımızın
bizi bu duruma getirmesi kadar doğal bir sonuç düşünebiliyor
musunuz? Bu günden yarınımızı, onların yarınlarını zehir
etmeye hiçbirimizin hakkı yok. Çocuklarımızı,
komplekslerimiz için feda etmeyelim.
Hepimiz
iyi niyetlerle başlarız; çocuğun ona, yirmiye kadar sayı
saymasını, “Kırmızı Başlıklı Kız”ı noktası virgülüne
kadar anlatıp ezberlemesini, son çıkan şarkıları ezberleyip
makamınca seslendirmesini!.. Niyetimiz çok samimicedir. Sonuçları
hiç de öyle masum olmayabiliyor. Evlerimizde çocuklarımıza
kendilerini ifade edecek bir ortam hazırlarsak, emin olun bu
durum çocukta kendine güveni oluşturacak, her yerde kendini bir
şekilde ifade edebilecektir. Bu sebeplerden, çocukları üç-dört
yaşlarından itibaren papağan yapmanın anlamı olmamalı.
“Her
çocuğun farklı bir dünya olduğu” düşüncesi hem bizi hem
de gözlerimizin nurlarını iyiye, güzele, doğruya sevk
edecektir. Onlar başarılı da olsalar, başarısız da olsalar
bizim evlatlarımız. Onları kayıtsız, şartsız sonuna kadar
sevdiğimizi onlara hissettirip gösterelim. Gereken güven
verilen, özgüven oluşturulan çocuklarda başarı kendiliğinden
gelir. Kısacası çocuklarımızı birilerine ispatlamamıza hiç
gerek yok. Bu anlamsız bir çaba, gayret, gösteriştir.
“Rabbim,
bana, ana babama verdiğin nimetine şükretmemi, razı olacağın
doğru işleri yapmamı ilham et. Benim için soyumu da ıslah et.
Ben, sana tevbe ettim ve sana teslim olanlardanım” (Ahkaf/15)
Selam
ve dualarımla…
