Savaşın
Bedeli
Barışında Bir Bedeli Vardır Ama Savaşın Bedeli Çok
Daha Ağırdır
Barış
sadece sıcak çatışmaların durdurulması (ateşkes) hali değildir.
Kalıcı ve kabul edilebilir bir barış halinin dünya ölçeğinde
tesis edilebilmesi ise elbette kolay olmayacaktır. Böyle bir
ortamın sağlanabilmesi için de gösterilmesi gereken bir çaba,
ödenmesi gereken bir bedel vardır. Bu yazının asıl konusu
olmadığından barışın ne anlama geldiği, nasıl gerçekleştirilebileceği,
uğrunda nasıl bir bedel ödenmesi gerektiğini ele almayacağız.
Savaş
ve Çatışmaları Besleyen Sebepler
Öncelikle
ifade etmeliyiz ki gerek geçtiğimiz yüzyıla damgasını vuran
2. Dünya Savaşı gerekse günümüze kadar uzanan bölgesel işgal
ve çatışmalar egemen bir dünya görüşü ve ideolojilerin
eseridir. Sınırsız bir kazanma ve tüketme kültürünün
beslediği dünyayı ele geçirme, kontrol etme politikaları savaşları
bir sonuç olarak ortaya çıkarmıştır. Savaş ve çatışmaların
devam etmesinden medet uman başta silah olmak üzere bazı sektörler
devlet politikaları üzerinde besleyici bir role sahip
bulunmaktadır. Toplumların değil lobilerin çıkarlarının
belirleyici olması temsili demokrasinin önemli handikaplarından
biridir. Vietnam, Afganistan ya da Irak’a müdahale etmek
Amerikan halkının çıkarları için mi yoksa ülkeyi kontrol
eden çevrelerin çıkarları için mi gerçekleşmiştir?
Başta
enerji olmak üzere kaynakları paylaşma amacı ile Ortadoğu ve
Kafkasya ‘ya gösterilen ilgi bu coğrafyanın bazen işgal
bazen de bölgesel çatışmalara mahkum edilmesi üzerinde düşünülmeye
değer bir durumdur.
En
Ağır Bedeli Başta Kadın ve Çocuklar Olmak Üzere Siviller Ödüyor
Savaşlar
genellikle erkeklerin daha aktif rol oynadığı ama kurbanı
kadın ve çocuklardan oluşan bir oyun haline gelmiştir. Savaşan
tarafların kullandığı profesyonel silahlar masum sivilleri
hedef kılmıştır.
Bunu
önlemek için geliştirilen uluslararası hukuk ve ulusalüstü
mekanizmalar da yeterince etkin olmamaktadır. Savaş halinde bile
korunması gereken temel haklar olduğuna vurgu yapan “insancıl
hukuk” sivillerin, hastanelerin, sağlık ve eğitim kurumlarının
vurulmamasını söyler ama gerçekte yaşananın böyle olmadığını
sadece Irak, Filistin, Çeçenistan örneklerinde bile kolayca görebiliriz.
İşkencenin savaşta düşmana bile yapılamayacağı ifade
edilirken Irak cezaevlerinde yaşanan vahşet, Guantanamo’da
esirlerin uğradığı hukuksuzluk dünyanın gözleri önünde
gerçekleşmektedir.
1980’li
yıllarda şekillenen “insancıl hukuk”un temel
kriterlerinin İslam hukukçuları tarafından 1400 yıl öncesinde
ortaya konulmuş olması ayrıca dikkate değer bir durumdur.
Savaşlar
ve Din
Dünyanın
yaşanmaz hale getirilmesinde “din” nerede durmaktadır? Bu günahın
ne derece ortağıdır? Yoksa panzehiri olabilir mi?
Medeniyetler
çatışması tezinde dine biçilen rol 11 Eylül bahanesi ile
uygulamaya taşınmak istenmektedir. Tekbir sesleri eşliğinde
kafası kesilen rehinelerin görüntüleri, dünya kamuoyunda
“din budur” yaklaşımını bilinç altına yerleştirmektedir.
BOP
merkezli yaklaşımlarda dine biçilen rol ise dini ılımlılaştırma,
ehlileştirme çerçevesinde seyretmektedir.
Dinin,
sömürü ve işgale direnişin bayrağı olmaktan çıkarılacağı
bir operasyona tabi tutulması ihtiyacı zaman zaman din adına(!)
konuşan çevrelerce de yüksek sesle dile getirilmektedir.
İyi
Terörist ve Devlet Terörü
Başta
yaşama hakkı olmak üzere insanların haklarını koruması
beklenen devletlerin doğrudan ihlalci konumuna girmesi yeni bir
durum değildir. Örgütler eli ile yürütülen muhalif şiddeti
kınayan ama devlet eliyle yürütülen terörü kutsallaştıran
yaklaşımlara sıkça rastlamaktayız. Bu konudaki çifte
standardı en kolay görebileceğimiz hadiselerden birisi terör
örgütleri listesidir. Ortadoğu’da istenmeyen rejimlere karşı
mücadele eden “halkın mücahitleri” gibi örgütleri kınamakta
tereddüt gösteren hatta zaman zaman destekleyen devletler bu
defa iyi terör, kötü terör ayrımı yapmaya çalışmaktadır.
Kirli savaşlarını bazı örgütler eliyle yürütmek isteyen
devletler, doğrudan savaş kararını verene kadar birilerine
ihale edilmiş bombalama eylemlerini tercih etmektedirler. Daha az
maliyeti olan bu modern savaş tekniği gittikçe yaygınlaştırılmaktadır.
Başta savaşın bedelini en ağır ödeyen Ortadoğu halkları
olmak üzere kamuoyu vicdanının bu gerçeği görerek terör ve
işgalin her türlüsüne karşı tepki göstermeyi bilmesi
gerekmektedir. Direnme hakkının üzerine oturması gereken ahlakî
kriterler barbarların savaş makinası haline gelen mekanizmalarından
elbette farklı olacaktır. Amaca ulaşmak için savaş dahil her
türlü aracı meşru gören anlayışlarla mücadele etmenin yolu
önce onların kurguladığı senaryolara dublör olmamaktan geçmektedir.
Barış gibi yüce değerler ancak yine meşru araçlarla
savunulabilir.
*
Mazlumder Genel Başkanı
