Riya Dağlarının
Gerisindeyiz
(Usûl, erkân, yol ve yordama âcilen ihtiyâcımız var.)
“Saâdet,
varacağımız bir istasyon değil, bir yolculuk tarzıdır.” Yâni,
yolu yürüyüp bitirdikten sonra vardığımız istasyonda mesûd
olacak değiliz. Yolculuğu öyle bir denge içinde icrâ ediyor
olmalıyız, fıtratın kânunlarına öyle bir uyum sağlamalıyız,
dikkatlerimizi öyle güzel hedeflere yönlendirmeliyiz ki,
yolculuğun bizâtihi kendisi saâdete dönüşsün. Yolculuk saâdet,
dinlenmek saâdet, seyr-i temâşâ saâdet olmalı.
İçinde
bulunduğumuz şartlarla saâdetin alâkasının olmadığı söylenemez,
ama sadece uygun şartlardan doğduğu da söylenemez. Saâdet, büyük
ölçüde gönül dünyâmızın şartlarına bağlıdır: Gönlümüzün
hangi hakîkâtlerle, hayâtın hangi yönleriyle meşgul olduğuna,
dikkatimizin nerelerde yoğunlaştığına bağlıdır.
Hayat
problemsiz değildir, sırf problem de değildir. İnsan
problemleri çözmek için gayret sarfederken de “yaşama
sevincini” koruyabilmelidir. Şükür, hâlinden memnûn olma
tavrıdır. Bazen, günahlı eğlencelere dalıp kendini unutmuş
olanların hâli, bir şükür hâlet-i rûhiyesini yansıtabiliyor.
Burada öne çıkarmak istediğimiz “memnûn olma tavrı”dır.
İç dünyada isyanlar, gerilimler, hafakanlar depreşip dururken
dıştaki şükür, hamd, teslimiyet görüntüleri bir şey ifâde
etmeyecektir.
Saâdet;
denge, fıtratın kânunlarına uyum, dikkatin isâbetli yönlendirilmesi
ve yoğunlaştırılmasıdır, ama bunu kim ne kadar başarabilecektir?
İnsanlar
bazen, ayarı bozuk dünyalarda, yanlışa yönlendirilmiş duygu
ve dikkâtlerinden dolayı, zehirli hislerin kulu-kurbânı olur.
İnsanlar fıtratı içinde beygir gücüne dönüşürler de bunu
saâdet sanırlar. “Mutluluk oyunu”nun zavallı oyuncuları
durumuna düşerler. Metafizik ihmâl edilerek de mes’ûd olunur
sanırlar. Heyhât! İnsan fıtratı içinde hayvana dönüşmek
ne mümkün. Yarın kurban edilecek bir kuzu sabaha kadar rahat
bir uyku uyuyabilir. İnsan öyle mi?
Âdem’in oğulları
olarak problemli bir dünyaya gelmişiz veya kendi kendimize
problem olmuşuz. Şöyle veya böyle bu yol sonuna kadar yürünecektir.
Mâdem ki yürünecektir, öyleyse en güzel güzergâh takip
edilmelidir. Yürüyüş sür’ati ve süresi iyi ayarlanmalı,
dengesizliğe, aşırılıklara meydan verilmemelidir.
Doğum,
mezarları aşıp giden yolculuğun bir merhalesidir, meçhûl ülkelere
giden yolculuğun. Yolcu bu güzergâhta hem seyri ciddiye alacak,
hem de gönlünü yollarda perişan etmeyecek, selim vasfını
koruyacaktır. Yol sâhibinin nâibi olduğunu unutmayacaktır. Ne
hırsa kapılıp hırçınlaşacak, ne de rehâvete kapılıp
rahatının adamı olacaktır. Hem ömür, değerli ve kalıcı faâliyetlere
sarfedilip kundaktan kefene parlayan bir ırmak kesilecek,
durgunluk, yılgınlık, bulanıklık bilinmeyecek, hem de tevâzû
ve hürriyet nimetlerinden vazgeçilmeyecektir. Prensiblerin sâhibi
olunacak ama kölesi olunmayacaktır. Hem güzelliklere ilgisiz
kalınmayıp temâşa sürdürülecek, hayretlere garkolunacak,
helâl ve hoş olandan vazgeçilmeyecek, hem de mes’uliyet şuûru
can ve heyecan kaynağı olacaktır. Cendereye girmemek, stresten
strese yuvarlanmamak için yakaza (uyanıklık ve dikkât) halinde
bulunulacaktır. Severek yapılan işler mânevî hazlara, saâdetlere
vesile kılınacak, zamanın akışı hızlandırılacaktır.
Ne halkın
kaydında olunacak, ne de gösteriş tuzaklarına düşülecektir.
Hür bir kuş gibi dağlardan dağlara, güven veren dağlara uçulacaktır.
Güzelliklerden güzelliklere kona-göçe, engin ufuklara doğru süzülüp
gidilecektir. Leşler, kara kargalara ve uyuz köpeklere bırakılacaktır.
Hayat bir bakıma
umûdunu koruyarak rızâ-yı Bâri’ye erme, mes’ûd olma çabalarından
ibârettir. Umut deyip geçme, umut bazen insanın her şeyidir,
tutunacak son dalıdır. “Umut ve unut” kullanmasını bilen için
bir formüldür dostum. “Umut fakirin ekmeğidir” onu ayakta
tutar. Evlâdının tabutu peşinde yürüyen ana, zamanla acılarını
unutamasaydı nasıl dayanırdı bu gönül kanamalarına, can acımalarına.
Umutsuzluk, tutunduğun dalın kırılması, toprağın ayağının
altından kaymasıdır. Baş dönmesi gibi bir şey. Bundan ötesi,
tam bir çözülme ve yığılıp kalmadır.
Yapılacak işin
telaşsız bir şekilde üzerine git. Tereddütlerin ve
tedirginliklerin, elini-kolunu bağlamasına izin verme. “En kötü
karar bile kararsızlıktan iyidir” derler. Gerçi bu hükümde
aşırılık payı var ama, büyük ölçüde bir gerçeği yansıtıyor.
Yaratanla
diyaloğunu güzel kur. Gönül bağını sağlam tut. O’dur
hayatın hedefini belirleyen, (16/Nahl 9) yol, yöntem gösterip yörüngeler
çizen. O’dur göklerin ve yerin nûru (24/Nur 35), gözümüzde
fer, dizimizde derman O’dur.
“Allah” de
ve ötesini arama. Arama, çünkü yok. Yokta çâre ve çözüm
aranmaz.
Tevâzû
buyurup mahviyâtı benimse. Bu husus, bilhassa din bâbında, işin
olmazsa olmazıdır. Dinin özü ve esâsı tevhiddir. Ateş böceklerinden
sarf-ı nazar, gün ışıklarına itibar etmektir. Yaratan
O’dur, yaşatan O. Getiren O’dur, yetiren O. Yeniden dirilten
ve nihâî hükmü veren O’dur. Tevâzu secdeyle sembollenir.
Secde Allâh’a en yakın olduğumuz andır.
Bir yüksek
heyecan, bir yüksek heyecan daha. Bir güzel söz, bir güzel söz
daha. Bir hayırlı davranış, bir hayırlı davranış daha. Böyle
böyle yol güzergâhını yıldızlar serpilmiş hâle getir.
Biliyor ve görüyor Habîrun Basir. Hemen kalk, bir gül kesil.
Yeryüzünün bütün dikenlerini temizlemek ne mümkün.
Olumsuzlukları saya-döke de bir yere varılacağı yoktur.
Ey saf
kalbinde cennet-misâl dünyalar gezdirip duran dost! Ya hayretler
ve hayranlıklar içinde sükûtu tercih buyur, yâhut da,
“nimetlere garkolmuşuz” de.
***
Şehir,
kirliliğin barındığı yerdir. Tabiat, bir lutf-u ilâhîdir.
Kainat ve bütün canlar ile tabiat Cenâb-ı Hakk’ın eseridir.
Hak’tan geldiği için özünde bir hakîkat barındırmakta
O’nu yansıtmaktadır.
“O’nun
isim ve sıfatlarının tecellisine mazhar olduğu için, her an
O’nun varlığına ve birliğine delâlet eden işaret ve
sinyaller sunmaktadır.
Ayet-i
kerimede, “Siz her nereye yönelirseniz orada Allah’ın yüzüyle
karşılaşırsınız” buyurulmaktadır. Bir başka âyette;
“Dikkat ediniz ve biliniz ki, O her şeyi kuşatmış ve kaplamıştır”
buyurulmaktadır. (Bakara 15, Fussilet 54) Hattâ o kadar kuşatmıştır
ki, O’nun bilmediği, daldan düşen tek yaprak yoktur. (Doç.
Dr. Emin Işık, Uluslar Arası Mevlânâ Sempozyumu-2000, s.53)
Kitaptan da,
hitaptan da, tabiattan da Allah’a gidilebilir. Hayat, “seyr
ilellah”tan ibârettir. Diğerleri ârıza, zarûret ve yan faâliyettir.
Hangi yolun ne zaman ve kim tarafından kullanılacağı, bir
seviye ve zamanlama meselesidir. Bu, önemlidir. Her zaman ve
herkes için, eve ve kitaba kapanıp kalmak doğru olmayabilir.
Tabiat da öyledir. Kişi temâyül ve ihtiyaçlarını iyi teşhis
ve tesbit etmeli, daha sonra yöneleceği yola yönelmelidir. Bütün
yollar Allah’a çıkar, ama yolcunun durumu da önemli.
Solucanlar, dizinde dermanı olmayanlar dağ yollarına sapmamalı.
Kitap, son tahlilde bir yığın sözdür. Her söz sadre şifa
olmadığı gibi, her insanın derdi ve problemi de başkadır.
Her problemin çözümü, her derdin tedâvisi başkadır. Her ilaç
her hastaya uygun düşmeyecektir. Kılavuzsuz yol almak, teşhissiz
tedâvî olmak mümkün değildir. İlaç ottan yapılır ama tedâvî
niyetine ot yenmez.
Hitap mı?
Kim, neyi, nasıl, ne kadar anlatıyor?
“Yolcular
gitmese de yollar gider Allâh’a”
Galaksilere
ayarlı olmayan bir sosyâl hayatta yaşamak zorundaysan bir has
bahçen, bir sığınağın, bir yediler meclisin olmalı. Bu illâki
bir zarurettir. Has bahçe dedik ya herkes çağırılmaz oraya.
“Yediler meclisi” belediye kahvesi değildir. Bu olmayacaksa eğer,
yeşil ovayken kavrulur çöllere dönersin, yarı sönmüş yangınlar
gibi tütersin. Sıcak denizlerde buza dönmek de var işin içinde.
Artık ne bu insanlar o bildiğin insanlardır, ne de bu memleket
o bildiğin memlekettir. Ne olduysa olmuştur. Cumamız pazar olmuştur.
Uzun vâdeli ihânet planları maksadına vâsıl olmuştur. Uyanık
düşman, gevşek yapılı gâfil dostları, yatakta bastırıp
yorgan ile boğmuştur. Evleri, köyleri talan edip yağmaya vermiştir.
Allah adamlarının samîmî gayretleri çöle dökülen bir sürâhi
suya dönmüştür.
Ne biz bu şartların
insanıyız, ne de bizden bu şartlara uymamız beklenmelidir.
“Zigana Dağlarına portakal ağacı dikilmez” demiş adam. Ne
güzel demiş. “Kuzey kutbunda gül neden barınmıyor?”
sorusunun anlamı var mı? Samanyollarının bir ucundan bir ucuna
kanat çırpmış bir kartal, kafeslere neden girsin? Sonsuzluk
kervanının peşinde heyecandan heyecana sürüklenmiş er kişiler
şovmenlerin soytarılığı karşısında, kendi içlerine kıvrılmasınlar
da ne yapsınlar. Şov salonları şehirlerin cücelerine yaraşır.
Devler dağlarda barınır. Onlar dağ zirvelerinden galaksilere
bakıp bakıp, “Allâhu ekber” diye nâra atarlar, daha da yükselemedikleri
için feryâd edip, zirvelerden mahzûn dönerler.
Hayat karanlıklara
doğru mu sürükleniyor? “Küresel lânetin mel’anetleri” hüsn-ü
ân ve hüsn-ü zân bırakmıyor mu? Çözüm üretmesi
gerekenler problemin bir parçası hâline mi geliyorlar? Uzun
soluklu yarışın atletleri yollara mı yatmışlar? Düşman kavî,
dost cılız, zaman dar olan akşam mı diyorsun? İnkârın şartları
boydan mı aşıyor? Riya dağlarında yorgun mu düştünüz?
Çâre ne?
“Müslümanın
umutla, umutsuzlukla ne alâkası var? O, vazifesini yapar.”
Yangınlar yanıp tüterken su taşınmaz da ağıt mı okunur?
“Ağlamak fayda verseydi, dedem mezarından kalkar gelirdi.”
Kaybedilmiş bir dâvânın gayretkeşleri olmak da var işin içinde.
Bırak inceldiği yerden kopsun, sen vazifende kusur etmemeye bak.
Vazifesini yerine getirmemiş olanın vicdan yarasına merhem
bulunmaz. Ne bahâneci zihniyetlere iltifât et, ne de
vurdumduymazlıklara sığın. Vicdan yarası kolay kapanır bir
yara değildir. Kıbleni ta’yin, hedefini tesbit et ve tam
kapasite gayretlere soyun, ötesine karışma. Ötelerde Kâdir-i
Mutlâk, Kahhâr-ı Zü’l Celâl bir sınırsız güç var. Olup
bitenlerin O’nunla irtibatlı bir yönü var.
Ne yapalım ki
insanlar dünyâsı böyle. Şeytânî düşünce ve adamları, tüm
zamanlarda ve mekânlarda olacaktır. Her şeye aklımız ermiyor,
her problemi çözmeye gücümüz yetmiyor.
