KENDİMİZİ
TASHİH ETMEK / 12
Fazilet
toplumu-5
HİZMET
Müslüman
hizmet insanıdır. Diğer bir tabirle vakıf insandır. Balığı
sudan çıkarsanız ne kadar yaşayabilir? Hizmet insanı da öyledir.
O, hizmet olmadan yaşayamaz. Onun için hizmetsiz bir hayat
manevî bir ölümdür.
Bilmeliyiz ki
hizmet ortamında bulunmak, Allah’ın dinine ve bütün mahlûkata
hizmet etmek bir lütfû ilâhidir.
Hizmeti yüksünmek,
hizmetten kaçmak ise büyük bir gaflettir. Nefis ve şeytanın
aldatmasıdır.
Cenab-ı Hak
salih ve muttaki müslümanların vasıflarını beyan ederken
“Hayırlı işlerde birbirleriyle yarışırlar…” (Al-i İmran/114)
buyurmaktadır.
Demek oluyor
ki samimi, muttakî, salih bir müslüman, hizmetleri yüksünmek,
hizmetten kaçmak şöyle dursun hayırlı hizmetlerde birbirleri
ile yarışırlar.
Rasûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem de;
“Kavmin
efendisi onlara hizmet edendir.” (Deylemi) buyurmaktadır.
Müslüman başkalarına
yük olmamalı, bilâkis kendisi başkalarının yükünü
omuzlamalı yardımcı olmalıdır.
Hizmet
etmeyene himmet olunmaz. Çalışmayana ücret verilmez. Dilenene
itibar olunmaz, veren el alan elden üstündür.
Hizmet
edilmeye muhtaç bir duruma düştüğünüz zaman hizmet eden
biri mi olsun istiyorsunuz, hizmet edecek durumda iken
hizmet edeceksiniz.
Cenab-ı
Hakk’ın yardım etmesini mi istiyorsunuz, O’nun dinine yardımcı
olacaksınız. “Ey iman edenler! Eğer siz Allah’(ın dinin)e
yardım ederseniz Allah da size yardım eder. Ayaklarınızı
sabit kılar.” (Muhammed /1)
Düşünelim
bir kere, sıddiyku ekber Hz. Ebu Bekir radıyallahu anhi ashabın
en faziletlisi yapan nedir? Onun dillere destan teslimiyet, sadakât
ve hizmeti değil mi, O, din-i mübin-i İslâm’a, efendimiz,
canımız Rasûlullah sallallahu aleyhi ve selleme canıyla, malıyla,
evladıyla hizmet etmedi mi?
Yapılan bir
hizmetin makbul olabilmesi için, Allah rızasına uygun şekilde,
ihlâsla, hiçbir karşılık beklemeden, usulüne uygun bir
tarzda isteyerek, severek, aşkla vecdle yapmalıdır.
İbadetlerle
ulaşılamayan nice manevî feyz, huzur ve sekinet, yapılan
samimi hizmetlerle elde edilmektedir.
Nice salih,
muttakî, Allah dostu zatlar tanırım ki ilerlemiş yaşlarına
rağmen misafirlerine bizzat kendileri hizmet ederler. Düşün,
tefekkür et, ibret al.
Müslüman bir
kimse sadece müslümanlara değil, bütün insanlara, bütün
mahlûkata yetişebildiği kadarıyla, gücü yettiğince hizmet
etmelidir.
Nitekim salih
ecdadımız, sokak hayvanlarının bakımı, hasta olanlarının
tedavisi; göçmen kuşlardan hasta olup gidemeyenlerin bakım ve
tedavisi için vakıflar tesis etmişlerdir.
Şu iki
hadis-i şerifi tefekkür edelim. Edelim de, değil insanlara
hayvanlara bile hizmet etmenin ya da eziyet etmenin sonucunu görelim.
Rasûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmaktadır; “Bir adam
yolda yürürken susadı, bir kuyu buldu, içine inip su içti.
Yukarıya çıktığı zaman dilini çıkarıp susuzluktan toprak
yalamakta olan bir köpek gördü. Adam: Zavallı hayvan tıpkı
benim gibi susamış, dedi ve derhal kuyuya indi, ayağındaki
papucunu çıkarıp içine su doldurdu, ağzına alıp yukarıya
çıkardı ve köpeğe içirdi. Allah onun bu hareketinden memnun
kalıp bağışladı. Dediler ki: Ey Allah’ın Rasûlü! Bizim için
hayvanlara yaptığımız iyilikler hakkında ecir var mıdır?
Elbette, her canlı varlık için vardır, buyurdu.” (Buhari-Müslim)
Diğer bir
hadis-i şerifte şöyle:
“Bir kadın
bir kedi yüzünden cehenneme girdi. Çünkü o, kediyi eve
hapsetmiş, yerin haşeratından yemesi için ne onu serbest bırakmış
ve ne de ona yiyecek bir şey vermişti.” (Buhari-Müslim)
İTİDAL
İtidal, her
akl-ı selim sahibi müslümanın en belirgin vasıflarından
biridir. Çünkü itidal İslâm ümmetinin özelliklerindendir.
Cenab-ı Hak,
şöyle buyurmaktadır:
“İşte böylece
sizin insanlar üzerinde şahidler olmanız, Rasûlün de sizin üzerinizde
şahid olması için sizi orta (dengeli) bir ümmet kıldık”
(Bakara/143)
İtidalli
hareket etmek, güçlü bir irade, sabır ve tevekkül ister. Bu
özelliklere sahip olmayan kişi ve toplumlar her zaman taşkınlık
yapabilirler. Halbuki aşırılık, taşkınlık mezmum bir sıfattır.
Nitekim Rasûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmaktadır:
“Taşkınlar
helak olmuştur. Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bunu üç
kere söyledi.” (Müslim)
Hizmet insanı,
fazilet toplumunun fertleri her türlü taşkınlıktan, aşırılıktan
sakınmalı, her sözünde, her işinde, bütün hizmetlerinde
itidal üzere hareket etmelidirler.
İSTİŞARE
Gerek ukba işlerinde
ve gerekse dünya işlerinde istişare çok mühim bir iştir. Müslümanlar
bütün işlerinde ehil olan kişilerle istişare etmelidirler.
İstişare ile
yapılan işlerde muhakkak bereket vardır. Rasûlullah sallallahu
aleyhi ve sellemin her işi vahiy ile tanzim edildiği halde, kıyamet
sabahına kadar bütün fert ve toplumlara örnek olacak bir şekilde
Rabbimiz, Efendimiz canımıza şöyle buyurmaktadır;
“İş
hususunda onlarla istişare et” (Âl-i İmran 159)
Allah Teâlâ
mü’minlerin vasıflarını bildirirken; “Onların işleri
aralarında istişare iledir.” (Şûra 38) buyurmaktadır.
Rasûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem de; “İstişare eden pişman
olmaz.” “İstişare edilen kişi emin olmalıdır.”
buyurarak hem istişarenin ehemmiyetini ve hem de istişare
edilecek kişinin vasfını beyan etmektedir.
İslâmî
hizmetlerde ferdi hareketler, hareketin, cemaatin içinde gruplaşmalar,
hizmetlerin bereketini giderdiği gibi, hareketin başarısını
da engeller.
Onun için çok
disiplinli bir şekilde, olması gerektiği şekilde hareket
etmeli, kulis yapmayı, gruplaşmalara neden olacak dedikodu üretmeyi
istişare ile karıştırmamalıdır.
İstişare İslâm’ın
emridir, köşe bucak, gizli gizli kulis yapmak, dedikodu yapmak
ise İslâm’ın kesinlikle yasakladığı mezmum, çirkin bir iştir.
Kötünün kötüsü bir ahlâktır.
SIRDAŞLIK
Müslüman, müslümanın
kardeşidir, dostudur, sırdaşıdır. Hele aynı hizmet çatısı
altında bulunan, aynı sorumlulukları yüklenen, aynı gaye için
bir araya gelen bir toplulukta, bir cemaatte bu husus dorukta
idrak edilmeli ve tatbik edilmelidir.
Sır saklamak
çok üstün bir ahlâktır. Eskiler “ser verilir, sır
verilmez” diyerek sır saklamanın sırdaş olmanın
ehemmiyetine işaret etmişlerdir.
Bir kimse size
sır olarak bir söz söylemiş ya da yaptığı bir işten
bahsetmiş yahut sır olarak size bir şeyi danışmış ise bu
artık sizin için bir emanettir. Size sır tevdi eden, onun açıklanmasına
müsaade etmedikçe o sırrı asla ifşa edemezsiniz. Aksi
takdirde emanete riayet etmemiş, ihanet etmiş olursunuz. Bu
hususta Rasûlullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle
buyurmaktadır: “Bir kişi diğer bir kişiye gizli bir söz söylese,
bu söz onda emanettir, hiç kimseye söyleyemez.” (Ebu Dâvud)
Maalesef bu
konuda diğer hususlarda olduğu gibi yeterli hassasiyet gösterilmemekte
ve bir çok huzursuzluklara, sıkıntılara sebep olunmaktadır.
Sır vereceğimiz
kişilere dikkat etmemiz gerekmektedir. Sır saklamasını
bilmeyen ya da elde ettiği çeşitli bilgileri kendi lehine, dünyevî
çıkarlarına kullanmak gibi kötü bir ahlâka sahip olan, şahsiyeti
zayıf kişilere asla sır vermemeliyiz. Onunla sırdaş olmamalıyız.
İslâm düşmanları,
gayr-i müslimler dost edinilemeyeceği gibi sırdaş da
edinilmez. İslâm dini buna asla müsaade etmemiştir. Çünkü
onlar asla ve asla müslümanın iyiliğini düşünmez. İslâm
ümmetinin ilimde, irfanda, sanayide, ekonomide ve benzeri
sahalarda kalkınmasını, yücelmesini istemez.
Nitekim Cenab-ı
Hak şöyle buyurmaktadır:
“Ey iman
edenler! Kendi dışınızdakileri sırdaş edinmeyin. Çünkü
onlar size fenalık etmekten geri kalmazlar. Size sıkıntı
verecek şeyleri isteyip dururlar. Gerçekten kin ve düşmanlıkları
ağızlarından (sözlerinden) belli olmuştur. İçlerinde sakladıkları
(düşmanlık) ise daha büyüktür. Eğer düşünüp anlıyorsanız
ayetlerimizi size açıklıyoruz.” (Âl-i İmran 118)
Bir kişinin
diğer bir kişiye sır olarak söylediği bir sözü ifşa
etmemek gerektiği gibi, toplantılarda gizli olarak konuşulan ve
gizli kalması istenilen sözler de ifşa edilemez.
Bu hususta Rasûlullah
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmaktadır:
“Meclisler
birer emanet yeridir. (orada konuşulanlar gizli kalmak üzere
konuşulmuşsa) ifşa edilemez. Ancak üç şey hariçtir. O üç
şey:
Haksız yere
kan akıtılmışsa,
Irza, namusa,
iffete tecavüz edilmişse;
Haksız yere
başkasının malı alınmışsa..” (Ebu Dâvud)
Hadis-i şeriften
de anlaşıldığı gibi, sır olarak tevdi edilen bir şey, başkalarına
zarar vermeyecekse o sır asla ifşa edilemez.
Ancak, size
bir sır verilse, ya da siz bir kişinin gizlice yaptığı bir işe
muttali olsanız, o sır ya da gizlice yapılan o iş, bir müslümana,
bir topluluğa zarar veriyorsa müslümanların oturduğu bir
hizmeti, engellemeye, oluşturulmuş bir cemaatin, bir hizmet
toplumunun arasına fitne sokmaya, o topluluğu dağıtmaya çeşitli
iftiralar ve yalanlarla müslümanların birlik ve beraberliğini,
dirlik ve düzenini bozmaya matufsa, o sözü, o işi ilgililere
bildirmek gerekir. Bu, sırrı ifşa değil, bilâkis yapılması
vacip olan bir vazifedir.
