Bize nasıl
bir kabir lazım?
SORU: Dünya
ve ahiretin geçit kapısı olan kabirle ilgili bizleri
bilgilendirirseniz seviniriz. (Meryem Yılmaz/İstanbul)
Fakihler, ölüyü
gömmenin farz-ı kifaye olduğunda ittifak etmişlerdir. Çünkü
ölüyü toprak üzerinde gömülmeden bırakmak, ona saygısızlıktır.
Aynı zamanda insanlar onun kokusundan rahatsız olurlar. Bunun
dayandığı delil, Allah Teala’nın şu ayetidir:
“Biz, yeri
dirilere de, ölülere de bir toplantı yeri yapmadık mı?” (Mürselat,
25-26)
Cenazelerin
definlerinde acele etmek gerekir. Peygamberimiz (a.s.), hadis-i şeriflerinde
şöyle buyurur:
“Cenazede
acele edin. Eğer ölü iyi kimse ise bir an önce onu hayra ulaştırırsınız.
Eğer böyle değilse, o bir şerdir, onu bir an evvel üzerinizden
atarsınız.”
Ölüyü şerefli
mekanlara defnetmek
Ölüyü, en
faziletli kabristana gömmek de müstehabdır. Faziletli kabristan
sahih kullarla şehitlerin gömüldüğü kabristandır. Buralara
gömülen kimselere bu iyilerin bereketi ulaşır. Şerefli
mekanlar da böyledir.
Buhari ile Müslim’in
rivayet ettiklerine göre; Musa’nın (a.s.) ölüm vakti gelince
Allah Teala’dan kendisini Kudüs’ün bulunduğu mukaddes
topraklara bir taş atımlık mesafe ölçüsünde yaklaştırmasını
istemişti.
Hz. Peygamber
de (a.s.) şöyle buyurdu: “Eğer orada olsaydınız, size
Musa’nın kabrini gösterirdim. Kırmızı kumluk bir tepe üzerinde
gömüldü.”
Hz. Ömer de
Hz. Ayşe’den iki arkadaşı yani Hz. Peygamber ile Hz. Ebu
Bekir’in yanına gömülmesi için izin istemişti.
Aile
kabristanlığı caiz mi?
Akraba ölülerinin
bir arada toplanması da müstehabdır. Çünkü Hz. Peygamber
(a.s.), Osman b. Mazun’un başucuna bir taş bırakıp şöyle
buyurdu:
“Kardeşimin
kabrine işaret koyalım da ailemden ölenleri bunun yanına gömeyim.
Böylece akraba ölülerini ziyaret etmek daha kolay olmakla
beraber, onlara daha çok rahmet okunmuş olur.”
Kabrin şekli
ve kabirlere saygı
1- Kabrin
kokuya mani olacak ve yırtıcı hayvanların kabri eşerek ölüyü
çıkarmalarına engel olacak şekilde derin kazılması gerekir.
Çünkü ölüyü gömmenin farz olmasının hikmeti, kokusunun
etrafa yayılması suretiyle ona karşı icap eden hürmetin çiğnenmesine,
bir cife gibi pislik durumuna gelmesine ve yırtıcı hayvanların
yemesine engel olmaktır.
2- Malikiler dışındaki
cumhura göre kabrin eni ve uzunluğu bakımından geniş tutulması
ve derin yapılması mendubdur. Peygamberimiz (s.a.v.), Uhud’da
şehit olan müminler hakkında şöyle buyurdu:
“Kazın,
geniş yapın ve derinleştirin.”
Ahmet b.
Hanbel şöyle demiştir: “Kabir, göğse gelecek kadar derin
kazılır. Kadın ve erkek bu hususta eşittir.”
Hanefilere göre
kabrin derinliği yarım adam boyu kadar yahut göğüs hizasına
kadardır. Eğer kabir bir adam boyu kadar derin yapılırsa bu
daha güzeldir. En azı yarım adam boyu kadardır. En çoğu bir
adam boyu kadar, eni ise boyunun yarısı kadar olmalıdır.
3- Ölünün kıbleye
karşı kabre yerleştirilmesi gerekir. Ölünün sırt üstü
yatmasına engel olunur. Kıbleye yönelecek kadar ölünün
sol tarafına toprak konulur. En iyisi kabri kıbleye karşı
meyilli hale getirmektir. Zamanımızda bu biraz hafif tutuluyor.
Sadece başı biraz kıbleye meyilli hale getiriliyor. Bu konu ile
ilgili Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle der:
“Kabe, diri
iken de, ölü iken de sizin kıblenizdir.”
Aynı zamanda
bu tarz, halefin seleften naklettiği bir yoldur. Hz. Peygamber
(a.s.) de, “Bu şekilde gömülü ölüye sağlam bina yapmak
gerekmez? Çünkü kabir, eskiyip yok olma yeridir.” buyurur.
4- Kabir yer
seviyesinden sadece bir karış yükseltilir, bunun sebebi de oranın
kabir olduğunun bilinmesidir. Peygamberimiz’in (a.s.) kabri
yerden bir karış yüksek yapılmıştır.
5- Kabri kireç
ile sıvamak, üzerine bina ve mescid yapmak, tavaf etmek,
buhurlamak mekruhtur. Türbeyi öpmek veya ondan hastalığa şifa
istemek ve benzeri hareketler ise bid’attir, haramdır. İslam’a
uygun değildir. Mum yakmak caiz değildir.
Kabir üzerine
yazı yazmak cumhura göre mekruh, Hanefilere göre iz kaybolmasın
ve hakarete uğramasın diye eğer ihtiyaç hissedilirse bir beis
yoktur. Çünkü bu yasak, sahih olmakla beraber uygulama bakımından
icma vaki olmuştur.
Peygamberimiz
(s.a.v.), bir taş alıp onu Osman b. Mazun’un başı hizasına
koyduktan sonra, “Bununla kardeşimin kabrini bileyim ve
ailemden ölenleri de onun yanına gömeyim.” buyurmuştur.
Kabirlere saygı
Kabirlere saygı
göstermek, sünnette ve bütün fakihler katında yerleşmiş bir
davranıştır.
1- Kabir üzerine
oturmak, yürümek, uyumak, küçük ve büyük abdest yapmak
mekruhtur. Çünkü Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Kabirler üzerine
oturmayın, kabirlere doğru namaz kılmayın.”
Yine şöyle
buyurmuştur:
“Sizden
birinin ateş koru üzerine oturması ve bu ateş korunun
elbisesini yakıp da derisine işlemesi, bir kabrin üzerinde
oturmasından daha hayırlıdır.”
2- Ölünün
kemiklerinden bir kısmının mevcut olduğu bilindiği müddetçe
kazılması ve eşilmesi haramdır. Kabir kazıldığı zaman ölülerin
kemikleri çıkarılmaz, yerinden oynatılmaz. Kemiklerini kırmaktan
sakınmak lazımdır. Zira Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle buyurur:
“Günah bakımından
ölünün kemiğini kırmak, dirinin kemiğini kırmak gibidir. Ölünün
kemiğini kırmak, diriyken kırmak gibidir.”
Definden sonra
ölünün nakli
Asıl olan ölüye
saygı göstermenin zaruri oluşu ve ölüyü yerinde bırakmaya
itina göstermektir. Bu durum esastır. Cumhura göre zaruret,
maslahat yahut sahih bir maksat için ölüyü nakletmek caizdir.
Hanefilere göre ölüyü nakil, caiz değildir.
Kabir üzerindeki
yeşillik
Kabre su
serpilmesi mendubdur. Rasulullah (s.a.v.), oğlu İbrahim’in
kabri üzerine su serpti ve kabrin üzerine çakıl taşları
koydu.
Yaş bir ağaç
dalı, fesleğen çiçeği ve benzeri yaş dallar dikmek de
mendubdur. Kabir üzerinde bulunan yaş bitkileri, otları kesmek
mekruhtur. Kuru otları kesmekte bir sakınca yoktur. Çünkü
otlar, yaş bulundukları sürece Allah Teala’yı tesbih
ederler. Bu bitkilerin zikri sebebiyle ölü kabir hayatına alışır
ve bitki sebebiyle kabre rahmet iner. Zira Peygamberimiz (a.s.),
azap görmekte olan iki kişinin üzerlerine yaş hurma dalı
dikmiş ve şöyle buyurmuştur:
“Bunlar,
kurumadığı müddetçe bunların azabı hafifler.”
Ölüyü tabut
veya sandıkla gömmek
Ölüyü tabut
içinde gömmek, hristiyanların adetidir. Yerin yumuşak olması,
ıslak olması, denizde bulunması gibi bir özre mebni caizdir.
Demirden veya taştan da olsa bunların içine toprak atılması
neticesinde defnedilir.
Defin esnasında
kadınların üzerindeki örtü
Kadının
defin esnasında kabrini örtmenin müstehab olduğu hususunda
ihtilaf yoktur. Çünkü kadın, avrettir. Onun azalarından bir kısmının
açılıp oradakilerin görüp günaha girmemesi için örtülmesi
lazımdır.
(İslam
Fıkhı Ansiklopedisi, Prof. Dr. Vehbi Züheyli, c.3)
Buraya kadar
yazdıklarımız bizler için nasıl bir kabir olması idi.
Bizlere elzem olan ise Kur’an ve Sünnet ölçüleri dahilinde
kendimizi kabre hazırlamaktır.
Allah’ım!
Kabrimizi cennet bahçelerinden bir bahçe eyle!
Allah’ım!
Ümmet-i Muhammed’i Kur’an’a mahkum et. Amin.
