Şiirin
tarihî gelişimi
Şiirin tanımına
geçmeden önce şiirin nasıl ortaya çıktığına bir bakalım.
İlk şiirler
dini kaynaklıdır. Din adamları halka dini inanışları
aktarabilmek, onları heyecana getirebilmek için ses
benzerlikleri ile duygulu bir anlatım tarzı geliştirmişlerdir.
Nesire yakın olan bu tarz iptidai şiirler, zamanla tekâmül
etmiştir.
Söz sihir
gibi tesirlidir. Sözün sihir gücünü artırmak için şiir
kullanılmış ve din adamları ile başlayan şiirler günden güne
gelişmiştir. Öyle ki cahiliye devri Araplarında şiir zirve
noktalara çıkmış, insanlar birbirlerine irticâlen söyledikleri
şiirlerle hitap eder olmuştur. Cahiliye döneminde senenin belli
mevsimlerinde düzenlenen panayırlarda şiir yarışmaları da
yapılır ve birinci gelen şiirler Kabe’nin duvarına asılırdı.
İşte şiirin ve sözün bu derece ileri seviyede olduğu bir
topluma inen Kur’an ayetleri, bütün şiirleri ve bütün
sözleri aciz bırakan bir mucize oldu.
Kur’an-ı
Kerim, alabildiğine başı boş olan şiire de bir ölçü
getirdi. Yapmadıkları şeyleri söyleyen, her vadide şaşkın
şaşkın dolaşan şairlere ancak sapıkların tabi olabileceğini
ifade ederken iman edip, yararlı işler gören, Allah’ı çok
anan ve zulmedildikleri zaman bu zulme cevap verenleri bunun dışında
tuttu. Böyle bir şairlik makbuldü. Rasulullah (S.A.V.)
Efendimiz, Daha önceleri dili ile İslam’a saldıran Kab bin Züheyr’i
yazdığı “Banet Suad”isimli kaside vesilesi ile affetmiş ve
ona hırkasını hediye etmiştir.
Şanlı ecdadımızın
da hayatında şiir çok önemli bir yere sahipti. Öyle ki Osmanlı
yaşantısı demek şiir demek, Osmanlı demek de şair demekti.
Osmanlı şiirinin kaynağı da dini idi. Kur’an-ı Kerim
ayetleri, Hadis-i Şerifler, dini ilimler, İslam tarihi,
peygamber kıssaları, mucizeler ve kerametler Osmanlı şiirinin
muhtevasını oluşturuyordu. Ayrıca her şairin divanı tevhit
(Allah’ın birliğini anlatan kaside) ile başlar, ardından münacaat
(dua), ardından da naat (Peygamber Efendimize övgü) yer alırdı.
Bu sıra hiçbir şekilde bozulmazdı. Bugün bile bizlerin ulaşamadığı
nice kimselere bu şiirler güzel öğütler vermeye devam ediyor.
Günümüzde
ise şiir hem konu hem de şekil itibariyle çok fazla çeşitlilik
göstermektedir. Osmanlıdaki gibi din, ahlak ve hakiki aşk
konularında yazan şairlerimiz olduğu gibi maalesef pek çok sayıda
da insanları saptırmak üzere kalem oynatanlar var. Bu hengamede
bizlere düşen vazife kendi şairlerimize ve bizim hayatımızı
yansıtan şiirlere sahip çıkmak ve şairlerimizin sayısını
artırmaktır. Şiire ve sanata karşı maalesef çok duyarsızız.
Şiir ve sanatla ekseriyetle dini hayat tarzını benimsemeyen
kimseler uğraşmakta ve bu kimseler şiiri ve sanatı kullanarak
insanlara düşüncelerini empoze etmektedirler. Şiir ve
musikinin insanlara tesir bakımından hiç yabana atılmayacak büyük
bir tebliğ vasıtası olduğunu unutmayalım.
ŞİİRİN
TANIMI
Şiir, kelime
anlamı olarak "bilme, tanıma, anlama" manasındadır.
Bizim için asıl önemli olan ıstılah (terim) manasıdır.
Fakat eski zamanlardan günümüze kadar binlerce şiir tanımı
yapılmıştır. Her yazarın veya her şairin kendisine göre bir
şiir tanımı vardır:
Mehmet Doğan:
"Vezne veya vezin tesiri oluşturan ahenge sahip, kafiyeli
veya kafiye tesiri uyandıran ses uyuşumu oluşturan edebi
eser" olarak tanımlar. TDK sözlüğü ise: "Zengin
sembollerle, ritimli sözlerle ve seslerin uyumlu kullanımıyla
ortaya çıkan edebî anlatım biçimidir" şeklinde tarif
eder. Osmanlı döneminde genel olarak “mevzun ve mukaffa söz”
yani “vezinli ve kafiyeli söz” tanımı kabul görmüştür.
Yahya Kemâl'e
göre şiir musikidir, fakat bildiğimiz musikiden farklı bir
musikidir.
Cahit Sıtkı'ya
göre, "Kelimelerle güzel şekiller kurma sanatıdır."
Ahmet Haşim
şiiri: "Söz ile musiki arasında olan fakat sözden ziyade
musikiye yakın olan bir lisan" olarak tanımlar.
Necip Fazıl'a
göre şiir: "Mutlak hakikati arama işidir."
Bu örnekleri
çoğaltmak mümkün... Bu kadar fazla şiir tanımının olmasını
Ahmet Kabaklı şöyle izah etmekte: "Nesirde nasıl yazarın
bir üslubu olursa, şiirin içinde de şairin bir sırrı olur.
Ve şair adedince sır (üslub) vardır ki bu da şair adedince şiir
tanımının olduğunu gösterir."
Bizler şiiri
nasıl tanımlarsak tanımlayalım bunun pek önemli olmadığı
kanaatindeyim. Önemli olan, şiiri ve sanatı kullanarak bu ümmete
hizmet etmektir...
ÖNEMLİ GÜN
VE OLAYLAR
4 Nisan
Nato’nun
kuruluşu (1949)
5 Nisan
Gazi Osman Paşa’nın
vefatı (1900)
6 Nisan
Bursa’nın
fethi (1326)
7 Nisan
Ahmed Davudoğlu’nun
vefatı (1983)
9 Nisan
Mimar Sinan’ın
vefatı (1588)
10 Nisan
Emniyet Teşkilatı’nın
kuruluşu (1845)
12 Nisan
Uzaya insanın
ilk ayak basması (1961)
13 Nisan
31 Mart Vakası
(1909)
15 Nisan
İlkadım’ın
yayına başlaması (1992)
17 Nisan
8. Cumhurbaşkanı
Turgut Özal’ın vefatı (1993)
Ali Fuat Başgil’in
vefatı (1967)
18 Nisan
Uhud Gazvesi
ve Hz. Hamza’nın şehadeti (625)
21 Nisan
Muhammed İkbal’in
vefatı (1938)
Dünya Şiir Günü
Cevher
Dudayev’in şehadeti (1996)
23 Nisan
TBMM’nin Açılışı
ve Milli Egemenlik Çocuk Bayramı
26 Nisan
Hudeybiye
Gazvesi (628)
Çernobil Nükleer
Faciası (1986)
27 Nisan
II. Abdülhamit’in
tahttan indirilişi (1909)
30 Nisan
Gazneli
Mahmut’un vefatı (1030)
Hitler’in ölümü
(1945)
