MÜZİSYEN
ÖMER KARAOĞLU:
“POPÜLER
KÜLTÜR BENİ BAĞRINA BASARSA O ZAMAN TEREDDÜT EDERİM”
• Müzik
nedir? İlahi ve evrensel mesajın ulaşmasında müziğin rolü
nedir?
Yaratılışından
itibaren insanın güzel ve çirkin sese tepkisi vardır. Seslerin
güzeline insanın fıtratı meyillidir.
Tarih boyunca
musikinin gördüğü olumlu ya da olumsuz etkisi var. Bu, insanlık
tarihi boyunca sürmüştür. Bugün de böyledir.
Müziğin,
kitleleri insan fıtratından uzaklaştıran eğlendirici bir
fonksiyonu var. İnsanı, insan olma onurundan, izzetinden, kimliğinden
uzaklaştıran, onu tahrik eden, onu işret alemlerine, içkiye,
harama teşvik eden; kısaca onun hilkatini bozan bir müzik anlayışına
şahit oluyoruz. Böyle bir anlayışa, inananlar olarak olumlu
bakmamız mümkün değildir.
Diğer
boyutuyla, müziğin bir de insanın ve toplumun moralini takviye
edici ve ruhu dinlendiren bir boyutu var ki, tarih boyunca buna da
şahidiz.
Malum olduğu
üzere, Hz. Peygamber efendimiz, Mekke’den Medine’ye hicret
ettiği zaman, Peygamberimizi Medine girişinde karşılayan Ensar,
Tala’al Bedru diye bildiğimiz ilahilerini söylemiş, kadınlar
yüksek sesle zılgıtlar çekmiş, defler çalınmıştır. Yani
o insanlar, sevincini bir musiki ile ifade etmişlerdir.
Öte yandan,
musikileştirmesek de Kur’an-ı Kerim’in hoş seda ile okunması
gibi bir geleneğimiz ve usulümüz vardır. Yine düğün ve sünnet
gibi bütün merasimlerimizde daima bir musiki bulunmaktadır. Bu
musiki, meşru olan daireyi ifade eder bize.
Musikiye bakışımız
özetle böyle olmalı. Musiki, geniş bir dairedir. Müzisyenler,
o daireyi uygun bir şekilde doldururlar.
•
Dinleyiciye ve yorumcuya düşen görevler neler olmalı?
Dinleyici, seçici davranabiliyor mu; yorumcu, vazifesini yeterli
derecede yapabiliyor mu?
Aslında,
bizim dinlememiz gerektiğini düşündüğümüz ya da
dinlememizin daha doğru olduğunu düşündüğümüz müziğin
bir türü yoktur. Yani insanların zevklerini, müzik hissiyatını
belli bir türe ve belli bir tarza doğru zorlamak çok doğru bir
tavır değildir. Ki bu, kültüre göre hatta bireylere göre
bile değişir.
Bu yönüyle
iki müziğin iki boyutuna işaret etmek istiyorum: Birisi, müziğin
biçimi, diğeri de muhtevası yani müziğin sözleri itibariyle
taşıdığı içeriği. Bence müziği değerlendirirken bu iki
kriterle yaklaşmak lazım.
Yaşadığımız
çağa, zamana tanıklık etmek diye önemsediğim bir şey var. Eğer
sanatçı, zamana yabancılaşırsa; modern, popüler, kültür
kaosu içerisinde, müziğin bir afyon görevini sağlamasına
yardımcı oluyorsa, bu, sanatçıya yakışmayan sağlıksız bir
yaklaşımdır. Biz, gerçek sanatın ve sanatçının böyle
olmaması gerektiğine inanıyoruz. Sanatçının yaptığı müzik,
yaşanılan çağa, toplumun sıkıntılarına, dertlerine, inançlarına
yaslanabilmeli. Zaten kültür olarak da bizim aydınımızın
kaybettiği en temel nokta burasıydı. Yani kendi toplumuna,
kendi halkına yabancılaşma gibi sıkıntımız vardı.
Bizim
dinleyicimiz bence biraz daha seçici olmalı. Yapılan müzikleri
dinlerken onu mümin olma, insan olma haysiyetinden, kimliğinden
uzaklaştırmaya doğru sevk ediyorsa, şeytani duyguları
harekete geçiriyorsa zaten sağlıklı bir şey değil.
• Din görevlisi,
insanlara Allah’ı nasıl hatırlatıyorsa, inancının gereğini
anlatıyorsa; bir ressam, çizdiği resimle asıl ressamın yani
Allah’ın kudretini kişilere anlatıyorsa; müzisyen de bunları
düşünerek halkına bunları iletmesi lazım. Halk da kendisini
düşünen kişilerin yanında olması gerektiğini bilmesi lazımdır.
Biz bunu yaptık.
Yapmaya da devam ediyoruz. Alınmasınlar ama, yıllar önce müzik
yapmaya beraber başladığımız bazı dostlarımız, “Hâlâ
bu şarkılar mı, hala bu ezgiler mi? Biraz daha popüler
ritimler olsa.” diye serzenişte bulundular.
• Bazı
televizyon kuruluşları kendi arkadaşlarımızın yapmış olduğu
çalışmaları yayınlamıyorlar. “Komşunun dinleyeceği türden
müzik yaparsan yayınlarım.” gibi laflar ettikleri kulaklarımıza
geldi. Yani komşumuz sınırları aşan bir müzik türüne imza
atıyorsa, biz de o müzikten yapmak zorunda mıyız yani? Komşumuz
inançsızsa, biz, onun zevkine göre mi hareket etmek zorundayız?
Böyle bir çelişkimiz var. Bu TV ve radyo kanallarımızda devam
eden bir hastalık.
Müzisyen,
yedi temel sesten hareket eder: Do, re, mi, fa, sol, la, si. Müzik
budur. Biz de, bu yedi temel sesten hareket etmemize rağmen,
herhalde içerikte farklı şeylere vurgu yapmamızdan kaynaklanıyor
ki, popüler kültür tarafından çok kabul görmedik. Bunu bir
sitem ve şikayet konusu yapmıyorum, bu, benim için bir sıhhat
alametidir. Neden? Eğer popüler kültür beni bağrına bassaydı
o zaman tereddüt ederdim.
Cahit Zarifoğlu,
“Neden bu kadar din eksenli sanattan vurgu yapıyorsunuz?”
sorusuna şu cevabı verir: “Benim iki hayatım yok ki, birinde
dinimi, öbüründe sanatımı yaşayayım.”
Bizim de
derdimiz aynı. Yani bizim de iki hayatımız yok ki, birinde
piyasa sanatçısı olalım, diğerinde de müslümanlığımızı
yaşayalım.
Bunu yaparken
şöyle bir hassas konu var ki, bu, zaman zaman bizim
dinleyicimizin de içine düştüğü bir yanlıştır.
Dinleyiciler, bizim arkadaşların, yani bir avuç sanatçının
yaptığı çalışmaları İslamî diye adlandırmasınlar. Bu,
çok tehlikeli bir durumdur. Çünkü yapılanlar, İslam’a mâl
edilmektedir. Buradaki kişiselliği korumak lazım.
• Zamanında
onca imkansızlıklara rağmen çıkarılan klasikleşmiş parçalar,
insanımızın dilinde dolaştı durdu. Şu anda imkanlar genişledi;
hem altyapı açısından, hem de özellikle radyo yayınları açısından.
Peki eski ilgi ve alakayı yeni yetişen genç nesilden görebiliyor
musunuz?
Aslında
kitlesel manada bir genişleme var, ama bu çokça yansımıyor.
Yani medya, bunu bir haber değeri olarak görmediğini iddia
ederek kasıtlı bir şekilde görmezden geliyor.
Yapılan müzik,
halkta karşılığını buluyor mu, insanlarla buluşuyor mu?
Soruyu böyle anlamak istiyorum. Evet, önemli bir kitleyle buluştu.
Hem Türkiye’de, hem yurt dışında yılda 150 bin kişiyle yüz
yüze geliyoruz. Bu yönüyle büyük bir kitleyle iletişimimizin
olduğunun farkındayız.
Yalnız,
insanların başarı kriteri olarak algıladığı yegane araç
televizyondur. O da yanıltıcı bir araçtır. Maalesef bu çalışmalarımız
ekranlardan yansıtılmamaktadır. Neden derseniz, bu
hassasiyetleri taşıdığını söyleyen bazı televizyon
kanallarının kendinden kaçışından başka bir şey değildir.
Bu kaçışın da sonu yoktur. Bu kaçış sizi kendiniz olmaktan
çıkarır. Çünkü örnekleri diğer televizyon kanallarıdır.
Zaten bahsettiğimiz kanal da bir iki kanaldan oluşuyor.
Bu çalışmalarımızın
TV ekranlarına yansımaması bize bir şeyler kaybettiriyor mu?
Hayır. Ama şu üzüyor bizi: Türkiye’de ulaşabileceğimiz çok
önemli bir dinleyici kitlesi daha var; onlara ulaşmada zorluklar
çekiyoruz. Ki televizyonun var olan gücünün bu yönünden
faydalanamıyoruz. Aslında bu güce rağbet etmemekle bunu söylüyorum,
zaten TV dışında bir çok etkili iletişim araçları da
mevcut.
• Bundan
sonraki müzik tarzınızda nasıl bir değişiklik düşünüyorsunuz?
Bu değişiklikler, sosyal değişimle ne kadar ilintilidir?
Sosyal değişimler sizi de bazı değişikliklere zorluyor mu?
Müziği,
profesyonel anlamda icra etmeme rağmen, onu bir geçim aracı
olarak hiçbir zaman algılamadım. Dün de aynıdır, bu gün de
aynıdır. Müziklerim daha geniş bir kitle tarafından
dinlensin, ben de müzikten sebepleneyim, rızıklanayayım gibi
bir kaygıyla müzik yapmadığım için bu soruya rahatlıkla
cevap verebilirim.
Kimliğimizi,
bizi biz yapan değerleri bu saatten sonra değiştirme gibi bir düşüncede
olmayız inşaallah. Allah, ayaklarımızı bu dava yolunda sabit
tutarsa bu kaygılardan uzak durmaya çalışıyoruz.
Yalnız müzik
tarzı olarak farklı örneklerle karşılaşabilir
dinleyicilerimiz. Bu bahsettiğim değişiklik, biçimseldir, yani
sazlarla, seslerle ilgilidir. Yoksa hattımız, güzergahımız, söylemimiz
değişmez.
