KURTULUŞ
DOĞRULUKTADIR
İletişim,
canın cana ulaşmasıdır diyor, Doğan Cüceloğlu. Her iletişimde
bir can, başka bir cana sosyal yüzler aracılığıyla ulaşmaya
çalışır… Can gözlerdedir. (Doğan Cüceloğlu, İletişim
Donanımları, s. 68)
İç ve dış
dünya arasındaki fark ne kadar çok olursa, varoluş stresi o
kadar fazla olur. Kişinin iç dünyasında düşündüğü,
hissetiğiyle dışarıya karşı gösterdiği, söylediği duygu
ve düşünceler arasındaki fark, onun hayatındaki önemli bir
stres kaynağını oluşturur.
İç dünyasını,
yani gerçek duygu ve düşüncelerini ifade edebilen bireyin, iç
dünya, dış dünya farkı pek yoktur. Bu nedenle varoluş stresi
azdır. Bu bireyin hayatında can yalnız değildir.
İnsanların
birbirine güven duymadığı toplumlarda kişiler arası ilişkilerde
stres fazladır, ana baba çocuğa, çocuk ana babaya, yönetici
çalışana, çalışan yöneticiye, işveren sendikacıya,
sendikacı işverene, devlet vatandaşına, vatandaş devlete güven
duymaz. Birbirlerine güven duymadıklarından da ilişkilere, dürüstlük
ve açıksözlülük yerine, yalan ve hile yön verir. Ama
birbirlerinin yüzüne sürekli dürüst olduklarını söylerler.
Ama bu yapmacık hareketlerin herkes farkındadır. Bir canın diğer
cana ulaşması imkansız olur. (Doğan Cüceloğlu, s,78-82)
“Ya göründüğün
gibi ol, ya olduğun gibi görün” diyor, Hz. Mevlana. Kişinin
iç ve dış dünyasının tam bir uyum içerisinde olması
gerektiğini anlatıyor.
Yalan, riya,
sum’a, hümeze ve lümeze tipi davranışlar (jest ve mimiklerle
alay) yersiz korku ve kuruntular, hile vb… Hep iç ve dış dünyamızı
çelişkiye saplayan mazmum ahlak cümlesindendir. Ahlakımızı güzelleştirme
sadedinde ta’lim buyrulan hususlar, bu çelişkileri ortadan
kaldırıp, tabiî, candan, içten, samimi kişilikler dokumaya yöneliktir.
Bu içtenlik, tabiîlik kıvamını en iyi anlatan kelime olan
ihlas, yalnız ibadetlerdeki içtenlik ve samimiyete
hasredilmemelidir. Muhlis kul olmak tüm davranışlarda içtenliği,
candanlığı icab ettiren bir şümul ifade eder.
“Ey iman
edenler! Allah’a karşı saygılı olun ve özü-sözü doğru
olanlarla beraber bulunun.” (Tevbe, 119)
Sıdk, sözde
ve özde doğruluk demektir. Cennete uzanan yol sıdk köprüsünden
geçer. “Kurtuluş sıdktadır.” denilir, gerçekten saadetin
yolu sıdktadır. Sıdk iyiliğe, hayra, bunlar da cennete uzanan
bir çizgidir.
Herakliyus,
“O (Hz. Peygamber) adam size neleri emrediyor?” diye sorduğunda,
henüz iman etmemiş ve müslümanların baş düşmanlarından
olan Ebû Süfyan, şöyle cevap verdiğini naklediyor:
- Sadece
Allah’a kulak ediniz, O’na hiçbir şeyi ortak koşmayınız.
Atalarınızın iman ettiklerini söyledikleri şeyleri terk
ediniz, diyor ve bize namaz kılmayı sözde ve işte doğruluğu,
iffetli yaşamayı ve akraba ile ilgilenmeyi emrediyor, dedim. (Buharî
Bed’ul-vahy 6, salât 1, Müslim, Cihad, 74)
Sözde ve işte
doğru olmak, peygamberlerin ortak daveti ve müşterek özellikleridir.
Her peygamber ümmetinden bu sıdk’ı, doğruluğu istemiştir.
Peygamberlikten önce Efendimiz, emin (güvenilir, doğru kişi)
olarak vasıflanmıştı. (Riyazüssalihin Terceme ve Şerhi, c.1,
s.286, Erkam Yay.)
ONLAR BÖYLEYDİ
İMAM-I AZAM
Elbisesi çok
temizdi. Giyim tarzı çok güzeldi. Kokusu hastı. Eli çok açıktı.
Gelişini gidişini güzel kokusundan anlarlardı.
Derdi ki:
“Her namazımda,
mutlaka şeyhim Hammad’a ve kendisinden ilim tahsil ettiğim her
zata ve ilim öğrettiğim herkese mutlaka dua ederim.”
Geceleri pek
uyumaz, daima ibadet ederdi. Bu yüzden kendisine
‘Dikme’ adını vermişlerdi.
Çok ağlardı.
Komşuları da duyar, acırlardı.
Derdi ki:
“Bir kimse
ibadet içinde hiç ayrılmadan şu direk gibi kalıp gitse,
midesine gireni, helâl veya haram diye seçmedikten sonra hiçtir.
Hiçbir ibadeti makbul olmaz.”
Vefatından
sonra rüyada görülmüş, gören sormuş:
- Rabb’in
sana ne yaptı?
- Beni bağışladı,
demiş. Sonra:
- İlim
sayesinde mi? deyince şu karşılığı vermiş:
- Hayır.
Hangi ilimden söz edersin? Nerede ilim? Onun bir sürü edep ve
erkanı var. Kim yerine getirebilir? Yapan pek azdır.
- O halde bağışlanma
sebebi ne ola? diye tekrar sorulunca.
- Halkın iyi
zannı... Onlar benim için iyi düşünürdü. Ben de olmayan
iyiliği onlar var tahmin ederdi. Bu yüzden Rabb’im beni bağışladı.”
Onun kıymetli
sözlerinden bazıları şöyledir:
“Zihninden
geçen kötü şeyi söylemeyene günah yoktur.”
“Dünyada,
şüphelileri bırakan fakih kişiden daha kıymetli ve aziz bir
şey yoktur.”
“Çekişmeyi
seven ilim adamları, birtakım hikayecilerdir ki, haksız yere
halkın malını yemek isterler.”
“Kadı’nın
(hakimin), bir yıldan fazla kadılık makamında bırakılması
iyi değildir. Bir yıldan fazla kaldığı takdirde; inceliklere
dikkati azalır. Hatta kalmaz bile. Gider.”
SUFYAN B.
UYEYNE
Dört yaşında
hafız olan Sufyan b. Uyeyne’nin güzel sözlerinden bazıları
şöyledir:
“Bir kimse,
başına gelen belaya sabreder, kader-i ilehîye rıza gösterirse,
onun durumu tamdır. Kemal derecesini bulmuştur.”
“İki kötü
huy vardır ki, onların telafisi zordur. Biri, halkın elindekine
göz dikmeyi terk etmek, öteki de ihlasa mani halleri
gidermek.”
“Aklı artanın,
rızkı artar.”
“Sana lazım
olan şeyi istemen, dünya sevgisi sayılmaz.”
“Bir mü’minin
şerefi, malından daha kıymetlidir.”
“Alim olmak
isteyen, nefsini bütün müslümanlardan aşağı görmedikçe akıllı
olamaz.”
“Cihad on çeşittir.
Biri düşmanla, dokuzu mefisle cihad etmektir.”
“Amel etmediğin
ilimden daha zararlı bir şey yoktur.”
ŞUBE B.
HACCAC
Hadis-i şerif
üzerine tam bir dirayet sahibidir. Bu dirayeti sebebiyle kendine,
emir’ul-mü’minin ismi verilmişti.
Allah’a çok
ibadet ederdi. Zayıflamış, derisi kemiğe yapışmıştı.
Fakiri boş çevirmezdi.
Yolda bir dilenci çıksa, merkebini verir; kendi yaya giderdi.
Bir kayık seferi yapsa yolcuların tüm ücretini öderdi.
Halife Mehdi,
bir gün kendisine 30 bin dirhem gönderdi. Hepsini olduğu
mecliste dağıttı. Kendine bir dirhem bile ayırmadı. Halbuki
ev halkı muhtaçtı.
Allah (c.c),
onlardan razı olsun.
