DİRİ BİR TOPLUM İÇİN SAĞLIKLI
İLETİŞİM
“Rabbim!
Bana, değiştiremeyeceğim şeyleri kabul etmem için huzur, değiştirebileceklerim
için yüreklilik, ikisini birbirinden ayırt edebilmem için akıl
ver.” diye dua ediyor bir düşünür. (Etkili Öğretmenlik Eğitimi,
Dr. Thomas Gordon, sh. 251, Sistem Yay.)
İlişkileri
en kuvvetli mahluk olan biz insanlar için iletişim, algılama ve
değerlendirme, hayatımızı kuşatıcı sonuçlara vesile olan mühim
davranışlardır.
Yunus
Emre’nin “Söz ola kese savaşı, söz ola kestire başı”
deyişindeki anlam, iletişimin bir yönündeki bu kuvvete işaret
ediyor. Tabi ki sözden başka bir çok iletişim kanalları vardır.
Bunlar içerisinde sözden kuvvetli iletişim kanalları olduğu göz
önüne alınırsa, insan ilişkilerinin tabiatı ve biçimini çok
iyi anlamak gerektiği zahirdir. Dünyayı değiştirebilecek
insanlar yetiştirmenin yolu buradan geçer diyebiliriz.
İletişimin
kuvvetine değinen Cüceloğlu, bu kuvveti şöyle açıklıyor:
“Güler yüzlü, başı dik, hataları başarıya giden yolda
basamak gören, geleceğe umutla, şevkle bakan, beceremem derdine
düşmeyip risk alan insanlar ile; omuzları düşmüş, asık
suratlı, bedbin, beceriksizlik kompleksi ile risk almayan, geleceğe
umutsuzca bakan insanların bu durumları, içinde yetiştikleri
ortamların geliştirme özelliğinin farklılığındandır. Biri
ailesi, öğretmeni, toplumu (liderleri) tarafından (sağlıklı
bir iletişimle) geliştirilmiş, öteki geliştirilmemiş, kalıplanmıştır.
(Doğan Cüceloğlu, İletişim Donanımları, sh. 27)
İnsanların
çoğunu kuruntuları yönlendirir, diyor Ataullah el İskenderî
(k.s.). Bu kuruntuları besleyen olaylar, algılamalar, tabi ki
iletişim vasıtasıyla gelişip dal budak salıyor. Gerçekten
zan, yalan, peşin yargı, yargılama, övgü ve yergide haddi aşma,
zoraki te’vil ve yorum, güven verme namına avutmak, alay,
dalga geçmede şımarıklık, suçlamalar, emirvari hazmedilmemiş
nutuklar, kabalık, asık surat ve galiz kalpliliği aksettiren
jest ve mimikler vs… Hepsi iletişimi sağlıklı olmaktan
uzaklaştırabilecek sinyalleri taşıyan davranışlardır.
Kuruntuların temel besin kaynaklarıdır.
Gönderilme
amaçlarından biri de nefsi temizlemek olan peygamberlerin öğretilerinin
hedefi, kuruntu, alışkanlık ve saplantılara boğulmuş, örümcek
ağları gibi kuruntularla sarılmış nefsi, sağlıklı bir
iletişimin arı duru sağlam tezahürleriyle tasfiye edip, örümcek
ağlarını temizleyerek kopmaz Hakk’ın ipine bağlamaktır.
Bu sebeple en
güzel ve sağlıklı iletişim örnekleri sunan Hz. Peygamber
(s.a.v.); kâliyle, hâliyle, duruşuyla, yaptığı ve yapmadıklarıyla;
söylediği ve söylemedikleriyle ümmetine dipdiri mesajlar sunmuştur.
Psikoloji, etkileşim, iletişim, eğitim gibi alanlarda uzun yılların
araştırma, deneme ve sonuçlarını ihtiva eden çalışmaları
inceledikçe peygamberlere bu vazifeyi ifa için ne denli mükemmel
iletişim hasseleri bahşedildiğini anlamakta zorlanmayacağız.
Birbirini
seven, sayan, birbirini adam yerine koyup muhatap alan, birbirine
değer veren, aralarında güven oluşan bir toplumu inşa etmenin
yolu, olumlu ve sağlıklı iletişimle nefisleri eğitmekten geçmektedir.
Bizim
medeniyetimiz özünde bu pozitif, müsbet kimliği taşımaktadır.
Tarihin ihtiyar sahnesinde en güzel misaller sergilenmiştir.
Tekrar sergilenmemesi için bir sebep var mıdır?
Bu meyanda
peygamberî öğretileri daha geniş çaplı misallerle irdelemek
için başlangıç yapmış bulunuyoruz. İnşaallah iletişim
alanındaki bu öğretileri anlamaya, onun nuruyla aydınlanmaya
gayret edeceğiz.
ONLAR BÖYLEYDİ
İMAM MALİK
Hadis-i Şerif
derslerine oturacağı zaman, tam bir boy abdesti alırdı.
Sonra koku sürünür, temizlik için ne gerekirse yapardı...
Sonra da halka seslerini kısmalarını söylerdi.
Eve gittiğinde
bütün meşgalesi, Mushaf olurdu… Okur, inceliklerini bulmaya
çalışırdı.
Heybetliydi.
Sultanlar dahi ondan çekinirdi.
Bıyığı kökten
kazımayı iyi saymaz, insanın organlarından birinin eksik oluşuna
benzetirdi.
Derdi ki:
“Okuduğum eserlerden edindiğim bilgiye göre; kıyamet günü,
Peygamberlerin (a.s.) mesul olduğu şeylerden, âlimler de mesul
olacaklardır.”
İlmi, dokuz yüz
alimden aldı. Bunların üç yüzü Tabiîn idi. “İlim, çok
rivayetle olmaz.. O, bir nurdur; onu kalbe Allahu Teâlâ yerleştirir.”
“İlim adamı,
kendisine itaat etmeyen kimselerin yanında konuşmamalı… Böyle
bir konuşma; ilme zulümdür, onu küçük düşürmektir.”
“Bir kimse
kendini övmeye başlarsa değeri düşer.”
Bunlar, onun
veciz sözlerindendir.
AHMED B. HANBEL
Kendisi anlatır:
“Rabb’imi rüyada gördüm: Sana yakın olanları, yaklaştıran
vasıtalar arasında, en değerlisi nedir ya Rabbi?” dedim.
Şöyle
buyurdu:
- Kelâmımı
okumak…
Tekrar
- Anlayarak mı,
anlamadan mı? diye sordum. Şu cevabı aldım:
- “Anlayarak
da, anlamadan da…”
Derdi ki:
“Zekeriya (a.s.)’nın oğlu Yahya (a.s.), harama bakmak
korkusu yüzünden evlendi.”
Halka daima
kolaylık yollarını gösterir; onlara ağır vazifeler yüklemezdi.
24 saatte bir Kur’an’ı hatmederdi. Gece namazını hiç bırakmazdı.
Nefsi tamamen
ahiret emrine verilmişti. Orada dünyaya dair işler konuşulmazdı.
Hasta olmuştu…
İdrarını tahlile götürdüler, tabip baktı ve şöyle dedi:
- Bu, ciğeri
gam ve hüzünle parçalanan birinin idrarına benziyor.
Ebû Haysamü’l-Ayyar
adlı biri, İmam Ahmed kırbaçlanırken yanına geldi ve şöyle
dedi:
- Ya Ahmed,
ben falanca hırsızım. Yaptığım batıldı… Suçumu ikrar
etmem için bana tam on sekiz bin kamçı vuruldu, yine de ikrar
etmedim. Sen hak üzeresin ve hakkı söylüyorsun. Sakın kamçı
acısından dilin kaymasın.
Bu sözü hiç
unutmadı. Kamçı her şaklayışta o hırsızın sözünü hatırlıyordu.
Dayandı...
Vefat ettiğinde
halk avaz avaz bağırıp, ağlıyordu. Ölümüyle dünya
titredi. Bağdat ehli sahraya döküldü; namazını kıldı.
Cenazesine sekiz yüz bin erkek, altmış bin de kadın katılmıştı.
Damlarda ve kayıklardakilerle bir milyonu aşıyordu. Diğer bir
rivayette iki buçuk milyon kişiydi. O gün yahudi, hristiyan ve
mecusilerden 20 bin kişi müslüman oldu.
Allah (c.c),
onlardan razı olsun.
KİMSEYİ HOR GÖRME
Bir gün İsâ
aleyhisselam, İsrailoğullarından sâlih zannedilen bir kimse
ile şehir dışına çıkmıştı. Halk arasında fâsıklıkla
meşhûr, günahkâr bir adam da büyük bir eziklikle peşlerine
takılmıştı. İstirahat için mola verildiğinde bu günahkâr
kul, samimi bir nedamet ve utanç hâli içinde, gönlü kırık
olarak onlardan ayrı bir yere oturdu ve merhametlilerin en
merhametlisi olan Hak Teâlâ’nın yüce affına sığınarak:
“- Rabbim!
Şu yüce peygamberinin hürmetine beni affet!” diye duâ
eyledi.
Salih
zannedilen kişi ise, onu fark edince küçümsedi, hakîr gördü
ve ellerini semâya kaldırıp:
“Allâh’ım!
Yarın kıyâmet günü beni bu adamla birlikte haşreyleme!”
diye ilticâda bulundu.
Bunun üzerine
Cenâb-ı Hak İsâ aleyhisselâma şöyle vahyetti:
“Ya İsâ,
kullarıma söyle; ikisinin de duâsını kabul ettim. Boynu bükük
mücrim kulumu affedip kendisini cennetlik kıldım. Halkın salih
zannettiği kişiye gelince, onu da, benim affettiğim kulumla
beraber olmak istemediği için cennetliklerden kılmadım.”
