DİN VE BİLİM
ÇATIŞMASI
Günümüzde
teknoloji ve din arasındaki ilişkiyi değerlendiren ve kıymet hükümleri
takdir eden dünya görüşlerinin tarihi arka planına eğilirsek,
şöyle bir manzara ile karşılaşırız:
“Başlangıcında
Avrupa'daki bilim, İslam bilim anlayışıyla uygunluk gösteriyordu.
Batı biliminin kurucuları Bacon, Copernicus, Galileo, Kepler,
Newton, Descartes ya rahiptiler veya inancında sadık birer
dindardılar. Newton'un (1642-1727) yerçekimi ve hareket yasalarını
ilan ettiği "Principia" kitabının üçte biri bütünüyle
evrenin ve yasalarının teolojik (ilahi) açıklamalarına ayrılmıştı.
Bunların ardından gelip de tanrıtanımazlığı prensip edinen
yeni bir bilimsel anlayış çağı açan felsefeciler yine onların
görüşlerinden esinlenerek materyalizme kapı açmışlardı.
Newton, başlangıç şartlarının ve hareket yasalarının
belirleyicisi olarak Tanrı’yı kabul etmiş ve imanını
kuvvetlendirmişti. Ama aynı evren görüşü ve aynı bilgiler,
inanmak istemeyenlere fırsat tanımıştı. Tanrı’sız bir
evren düşüncesi, Thales'le başlayan Iyonya'lı bilginlerin oluşturmak
istedikleri dünya görüşlerinin temel özelliğiydi. Bu eski
Yunan düşüncesi Batı bilim anlayışı olarak yeniden ortaya
çıktı.
Hume ve Kant'ın
kritiklerinden sonra Batı bilimi, metafiziği bütünüyle
reddetti. Bu, Batı bilim anlayışını daha da daralttı. Böylece
deneyle ve gözlemle ispatlanamayan olaylar ve olgular bilimin
konusunun dışına itildi. Bu da ispatlanamayan, doğrulanamayan
şeylerle uğraşmanın anlamsız olduğunu ifade eden pozitivizm
anlayışını doğurdu.” (Zeki Eker, Anadolu, 1996)
“Bizim
bocalamalarımız sürerken, öte yandan bilim dünyasındaki gelişmeler,
Batının ne denli yanlış felsefelerle hayatları öldürdüğünü
ortaya çıkarıyordu. Din, bilim ve teknolojiye bakış açısını
kökten değişterecek bu gelişmeler bir çok batılı aydın ve
bilim adamının kalp gözlerini açmaya başlamıştı.
1800'lü yılların
sonunda Batı dünya görüşü değişik türde bilimsel gelişmelere
sahne oldu. Boltzmann, termodinamiğin ikinci yasasını keşfetti.
Böylece evrenin ezelden beri işleyen bir makine olmasının
imkansız olduğu ortaya çıktı. Öte yanda kuantum mekaniği ve
Einstein’ın genel rölativite teorisi de evrenin bir başlangıcı
ve bir sonu olabileceğini doğruladı. Evrenin bir başlangıcı
ve bir sonu olabileceği fikri bir çok bilim adamını yüz yılı
aşkın zamandır rahatsız etmektedir. Çünkü bu gibi fikirler
bir yaratıcının olduğunu hatıra getirir.
Bediuzzaman'ın,
“Aklın nuru medeniyetin fenleridir, vicdanın ışığı din
ilimleridir, ikisinin uyuşmasıyla hakikat ortaya çıkar, ayrıldıkları
vakit birinden taassup, diğerinden hile ve şüphe doğar” (Münazarat,
s. 127) sözünde açıkça ifade edildiği gibi din adına bilimi
reddetmek hiç de uygun değildir. Çünkü İslam dünya görüşünün
temeli imandır. Bilgisiz iman, Kur’an’da istenen iman değildir.
Tutarlı bir dünya görüşüne, sağlam bir imana ulaşmak
mevcut bilgilerin mantıklı ve tutarlı yorumuyla mümkündür.
Ancak bundan sonra bir kimse, on asırdan bu yana detayları ihmal
edilmiş İslam dünya görüşünün günümüzün bilgileriyle
daha canlı, daha anlamlı, daha tutarlı olduğunu, gerçek
anlamda anlamsızlığın, tutarsızlığın tanrıtanımaz Batılı
bilim anlayışında ve dünya görüşünde olduğunu görebilir.”
(Zeki Eker, Anadolu, 1996)
XX. yüzyıl,
pozitivistlerin tasavvur ettiği gibi hiç olmadı. Din, insanlık
tarihinden silinmediği gibi, fert ve toplum için zamanla önemli
hale gelmeye de başladı. Aksine bilimsel metodu doğruya ulaşmanın
tek yolu ve madde ve enerjiyi kainattaki en temel ve yegane gerçeklik
kabul eden bilimsel materyalizm ve tasavvur ettiği bilim anlayışı
büyük bir itibar kaybetti. Poper ve Khun gibi bilim
felsefecilerinin bilimsel metotları tahlili, bilimin objektif
hakikate ulaşmanın aracı olduğu iddiasını ciddi şekilde
sarstı. Bu düşünürler, deney, gözlem ve bilimsel akıl yürütmeyle
elde edilen verilerin teoriden bağımsız olmadığını söylediler.
Feyarebend ise daha da ileri giderek bilimin şiir yazma ve yıldızlarla
fala bakmadan farklı bir şey olmadığını iddia ediyordu. Bütün
bu gelişmeler çatışmanın din ile bilim arasında değil,
bilimi bir ideoloji haline getiren bilimsel materyalizm ile din
arasında olduğunu ortaya koydu.
İnsanı diğer
canlılardan ayıran en önemli özelliklerden biri iman, diğeri
ise ahlaktır. Ahlak medeniyetin tekniğidir ve ahlaksız bir
medeniyet mümkün olmamaktadır. Ahlakî ve dinî prensipleri hiçe
sayan bir anlayış elinde bilim büyük felaket ve kötülüklere
sebep olabilir. Bugün nükleer savaşlar, global ısınma, ozon
tabakasının delinmesi ve bütün bu çevre kirliliği, yani XX.
asrın felaketleri, metafizik ve ahlakî prensipleri düstur
edinmeyen bilimin neticesidir. Bilim kendi kendini sınırlandıramamaktadır.
Sınırlarını din çizmeli ve din ona kılavuzluk etmelidir.
Aksi halde insanlığı büyük felaketler beklemektedir.” (Dr.
Adnan Aslan, Bilim Yorum Sanal Dergi, www.yeniarayislar.com)
Demek ki, bizi
efsunlayan batının aslında kendisi de efsunlanmış durumdadır.
Bugün bilim ve teknik, topyekün yaratıcının sonsuz kudretini
haykırmakta, her yeni gelişme, yaratıcının tekvini sıfatlarına
işaret etmektedir. Gerçekten iman edecekler için bu sahadaki
gelişmeler en dikkat çekici afaki delilleri oluşturmakta, iman
etmemek için ortada zahiri bir sebep bırakmamaktadır. Ancak ne
diyelimki görecek göz, duyacak kulak gerek!
ONLAR BÖYLEYDİ
Süfyan-ı
Sevrî
Onun güzel
vecizelerinden bazıları şöyledir:
“Bütün kötülüğün
kaynağı, bir had çizmeden; düşük, kötü, kimselere yapılan
iyiliktir.”
Altını,
avucuna alır ve şöyle derdi: “Eğer elimizde bu dünyalıklar
olmasaydı; dünya ehli bizi siler, geçerdi. Yüzümüze bile
bakmazdı.”
“Hayret,
cehennem ehlinin pek çoğu kadın... Halbuki erkeklerin yaptığı
işler, kadınların yaptığından daha çirkin.”
Şöyle
sordular:
“Biri var.
Ev geçimi için çalışıyor; namazı cemaatle kılamıyor.
Cemaate gelse, işinden olacak, ne yapmalı?..”
Cevap verdi
ki: “Evinin geçimi ve çocukların nafakası için çalışır.
Namazını tek başına kılar.”
“Bir yerde
bid’at nevinden bir şey görürseniz, onu hemen arkadaşlarınıza
anlatıp yaymayın. Ve kalbinizden silin.”
“Bir huysuz
devlet memurunu (zabıta, polis, vs…) uyur görürseniz; uyandırmayınız.
Kalkınca halka eziyet eder. Uykusu hem kendisi, hem de halk için
ayık halinden hayırlıdır.”
İmam Şafii
Rebi b. Süleyman
anlatır: “İmam Şafi’nin evi civarında bazen yedi yüz
kadar konuk görürdüm. Bunların hepsi onun derslerinde hazır
bulunup dinlemek için gelirdi. Fakat o, bu kabalığa aldanmaz şöyle
derdi:
- “Benim
mezhebim, doğru ve sahih hadis-i şeriflerdir.”
Hiçbir şeyi
nefsine mal etmek istemezdi:
- “İsterim
ki bu ilmi, halk benden duya, öğrene; fakat bir harfini bile
bana mal etmeye!”
Onun çeşitli
vecizelerinden bazıları şöyledir:
- “Münazara
ettiğim şahıs kim olursa olsun; isterim ki, Cenab-ı Hak onun
vasıtasıyla gerçeği meydana çıkara…”
- “Yirmi yıl
tasavvuf ehline hizmet ettim; onlardan istifadem sadece şu iki cümle
oldu:
1- Vakit kılıçtır.
2- Günahtan korunmanın en hoş şekli, bir hatanın çıkışında
ortada olmayasın.”
- “İnsanın
en açık tarafı zaafıdır. Nefsinin zaafını bilen, Hakk’a
doğru hidayet yoluna girmeye nail olur.”
- “İlim
ezber edilen şey değil; ilim, kendisinden faydalanılan şeydir.”
- “Her ilim
sahibinin, Cenab-ı Hak’la arasında kalması gereken devamlı
bir virdi olması lazımdır.”
- “Şu üç
hal, din kardeşine dair sevgi işinde doğruluğa alamettir.
1- Bazı ufak
tefek hataları hoş görüp yüzüne vurmadan, olduğu gibi kabul
etmek.
2- Bazı açıktan
yapılan yersiz hareketler varsa kapamak.
3- Kendisine
karşı yanlış harekette bulunursa bağışlamak.”
- “Evinde
unu bile olmayan kimse ile istişare etme.”
- “Ufak bir
yanlış hareketinle üzülecek kimseye çok yüz verme.”
- “Yanıldığını
anlayan; anladığı için de sevinen kimse; yanıldığı şeyin
doğrusuna dair bilgiyi, mutlaka kalbinde bulur.”
- “Memnun
ettiğin zaman seni, sende olmayan vasıflarla anan; darılttığın
zaman, yine seni, sende olmayan vasıflarla anar ve anlatır, çekiştirir…”
- “Başkalarını
yanında çekiştiren, seni de başkalarının yanında sen yokken
çekiştirir.”
Rabi’ anlatıyor:
“Vefat edeceği gece yanına vardım. Halini sordum; şöyle
anlattı: “Dünyadan göçüyorum... Ondan artık ayrılıyorum,
ümit şarabını da içiyorum. Kötü amellerimle karşılaşacağım;
ama Kerim olan Rabbime gidiyorum…” Ve ağladı…
Allah (c.c),
onlardan razı olsun.
AKILLI ÇOCUK
Halife
Hazret-i Ömer, sıcak bir günde abdestini almış, ağır ağır
Mescid-i Nebevî’nin yolunu tutmuştu. Yanından hızla geçip
mescide doğru koşan bir çocuk dikkatini çekti. Masum yavru,
sanki bir şeylerden kaçıyor veya bir yerlere yetişmeye çalışıyordu.
Halife çocuğun ardından seslendi:
- Oğlum,
nereye gidiyorsun böyle?
Çocuk,
Hazret-i Ömer’e nefes nefese:
- Namaza
gidiyorum! dedi.
Hazret-i Ömer
sordu:
- Peki neden
acele acele gidiyorsun?
Firasetli çocuk,
şöyle cevap verdi:
- Dün,
mahallemizde küçücük bir çocuk öldü. Anladım ki, ölüm küçük
büyük ayırmıyor!.. En iyisi vakit kaybetmeden ben de hazır
olayım!
Halife, bir çocuktan
duyduğu bu sözler karşısında duygulandı ve o nur yumağı
yavruyu bağrına bastı.
