SİYASETNAME’DEN
ERDEMLİ SİYASET DÜSTURLARI
Abdullah b. Ömer
b. Hattap anlatıyor: “Babam Ömer (ra), dünyadan ayrılacağı
zaman kendisine onu ne zaman göreceğimi sordum:
- “Öteki dünyada.”
dedi.
- “Daha çabuk
görmek istiyorum.” dedim.
- “Ey oğul!
Dünyadan ayrıldığımın bir, iki veya üçüncü gecesi rüyanda
görebilirsin.”
On iki yıl geçtiği
halde göremedi. Bu sıralarda bir gün babasını gördü, sordu:
- “Babacığım,
üç gece sonra seni rüyamda görebileceğimi söylememiş
miydin?”
- “Sevgili oğlum!
Bağdat yakınlarında bir kasabanın eskimiş bir köprüsü varmış.
Memurlarım onu düşünüp tamir ettirmemiş. Koyunlar köprüden
geçerken birinin ayağı deliğe girip, kırılmış. Ben de bu güne
kadar onun cevabıyla meşguldüm.” diye cevap vermiş.
Padişah hiç
bir zaman memurlarının durumundan gafil olmamalı, devamlı
kontrol etmeli, zulüm ve hıyanet zuhur ederse azletmelidir. Büyük
bir işe bir memur atarsa onun ardından kontrolcü bir müfettiş
göndermelidir.
Melik, inkar
ve küfürle ayakta kalabilirse de zulümle ayakta kalmaz. Padişah,
dört grup suçluyu bağışlamamalıdır:
1- Memleketin
yıkılmasına çalışanı,
2- Haram iş işleyeni,
3- Devlet sırrını
korumayanı,
4- Dili ile
padişaha dalkavukluk yaparken, kalbiyle muhalifleri ile anlaşanı.
Padişah;
dini, milleti kuvvetlendirip, İslam kanunlarını yüceltmelidir.
Dini, alimlerden öğrenmeye gayret etmelidir.
Padişah, dünyanın
dört bir köşesine tüccar, seyyar, sufi, eczacı kılığında
casuslar göndermeli. Ülkenin meşhur yollarına haber alma
merkezleri kurmalı, aylıkların, yollukların ödenmesine dikkat
etmelidir.
İşin ehliyle
istişare etmeli, bu ehillerin zıt da olsa fikirlerini ortaya
koymaları gerekir.
Terfi
ettirilerek üst makamlara getirilenler, buraya gelene kadar çok
sıkıntı çekmişlerdir. Onların yaptığı bir hata açıkça
cezalandırılırsa itibarları düşer ve onların yetişmesi için
yapılan emekler boşa gider. Gizlice bir daha yapmaması için
uyarılmalı.
Padişah kadınlarının
padişahlara hakim olduğu dönemlerde ülkede rezalet, kötülük,
fitne ve fesattan başka bir şey görülmemiştir.
Allah kıyamete
kadar bu dergahı, sarayı ve divanı dindar kişilerle süslesin.
Bu dünya,
padişahların amel defteridir. İyi olurlarsa iyilikle, kötü
olurlarsa kötülükle, nefretle anılırlar.
Haksız yere
kan dökülmesine mani olmak padişaha farzdır. Vergi memurları
ve işlerini denetlemek, gelirini giderini bilmek, devlet mallarını
korumak, hazine ve ambarın doluluğunu, boşluğunu ölçmek, düşmanın
zararını önlemek vazifesidir.
Peygamber
(sav) Efendimiz’in buyurduğu gibi, “İşlerin hayırlısı
orta yolu takip etmektir.”
Yapacağınız
her işte Allah rızasını gözetiniz. Onun emrine boyun eğerek,
dine hizmet ediniz.
ONLAR BÖYLEYDİ
Mutarrif b. Abdullah
Bir oğlu vardı,
öldü. Zahirde hiç bir üzüntü hali göstermedi; sakalını güzelce
taradı. En güzel elbiselerini de giydi. Buna şaşanlar oldu.
Sordular, şu cevabı verdi: “Musibet karşısında perişan
olmamı mı bekliyordunuz? Allah’a and olsun, dünya ve içindekiler
hep benim olsaydı; sonra, ahiretin bir içim suyu karşılığı
bunları almak isteselerdi hemen verirdim. O bir içim suyu, bu dünya
ve içindekilere tercih ederdim.”
Dedi ki:
“Ben, gecemi
uyku ile geçiririm. Nadir olarak sabahlarım. Bu hali geceyi
ibadetle geçirip, sabaha kendini beğenmiş olarak çıkanın
halinden daha fazla severim.”
Allah ondan
razı olsun.
Alâ b. Abdullah
Mutarrif'in
kardeşidir.
Derdi ki:
“Bana göre; afiyet halinde olup şükretmek, belaya düşüp
sabretmekten daha sevimlidir.” Bunun tefsirinde Süfyan Servi'yi
dinleyelim:
- Süleyman
Peygamber (as) nimet içindeydi, Cenab-ı Hak onu şöyle övdü:
- “O ne güzel
kul! Daima tevbe eder, Rabbi’ne yönelir.” (38/30)
Eyyüb
Peygamber (as) belaya duçar olmuştu. Onu överken şöyle
buyurdu:
- “O ne güzel
kul! Daima tevbe eder, Rabbine yönelir.” (38/44)
İki vasıf da
aynı hakkı alıyor. Bu iki durum da, yani sabrın ve şükrün
getirdiği ecir aynı olunca, ahiret içinde şükrü, bela içinde
sabra tercih ederiz.
Allah ondan
razı olsun.
Ebu’l-Âliye
Bir kimsenin
ruhban gibi davranmasını ve onların kılığına girmesini hoş
karşılamaz:
- “Müslümanın
kendine has giyinişi vardır. Temiz ve güzel giyinir.” derdi.
Allah ondan
razı olsun.
Bekir b. Abdullah Müzeni
Şöyle derdi:
- “İyi
amellerin arasında, en değerlisi olarak, salih zatlara olan
sevgimi buluyorum.”
Dedi ki:
- “Bir
kimsenin, cimrilik adeti ile öfke duygusu körelmedikçe, muttaki
sınıfına geçemez.”
“Din kardeşlerinden
bir cefa görürsen; bil ki, yaptığın hata icabıdır. Derhal
Allah'a dön ve tevbe et. Ayrıca bir sevgi görecek olursan,
Allah'a karşı olan taatından hasıl olduğunu bil ve şükret.”
Allah ondan
razı olsun.
Ala b. Ziyad
Dedi ki:
“Siz öyle
bir zamandasınız ki, pek az kimsenin ancak onda birinin dini
eridi. Ama, öyle bir zamana yetişeceksiniz ki, o zaman da, pek
az kimsenin onda birinin dini kalacak.”
Bir şahıs
geldi:
- “Bu gece
seni cennette gördüm.” dedi. Şu cevabı aldı:
- “Acıdım
sana... Bu bir şeytan oyunudur. O bu oyun için ikimizden başkasını
bulamadı mı?..”
Allah ondan
razı olsun.
Ebu Hazım
Derdi ki:
“Sözün
revaç bulduğu, buna karşın amelin hiç olduğu bir devreye
yetişirsen; şerli insanlar arasında kaldığını ve şerli
zamanda yaşadığını bilesin.”
AKİF’İN HASSASİYETİ
Vatan şairimiz
Mehmet Akif Ersoy’un, en çok rahatsız olduğu şeylerden biri
din, vatan, millet gibi mukaddesata sövülmesiydi.
Arkadaşı
Semih Rifat Bey, Akif’in sevmediği bir adamı koluna takarak (güya
Akif’le barıştırmak için) onun bulunduğu yere getirdi ve
Mehmet Akif de o adamı görür görmez yayından boşalmış ok
gibi dışarı fırladı...
Daha sonraları,
bu davranışının doğru olmadığı Mehmet Akif’e hatırlatıldığında
şöyle cevap verdi:
“Evet, ayıp
ettim. Samih buna meydan vermeyecekti. Benim o adamla bir zorum
yok. Fakat o mukaddesatıma sövdü. Basri, (Hasan Basri Çantay)
o benim evladımı öldürseydi yine affederdim. Daha ileri
gideyim. Herkesin huzurunda benim yüzüme tükürseydi yine geçebilirdim,
madem ki bana gelmiştir ve onu aziz bir dostum getirmiştir.
Fakat o, benim mukaddesatıma sövdü, mukaddesatıma sövdü.”
BİR SÖZ
“Denize kavuşan
bir nehirde nehirlik biter. Girdiği denizin bir parçası olur.
Yediğimiz bir ekmek bünyemiz içinde erir ve vücudumuzun bir
parçası haline gelir. Seven bir kimsenin varlığı da, duyduğu
muhabbetin şiddeti kadar sevdiğinde kaybolur.” (MEVLANA)
