TEKNOBİLİM;

ARI AİLESİ 

Sosyal bir düzen içerisinde bulunan arı gruplarında üç tür arı vardır:

1- Ana arı,

2- İşçi arı,

3- Erkek arı.

 

Ana arı

Kraliçe arı olarak da anılan ana arının en önemli görevi yumurtlamaktır. Böylece ölen ve çeşitli nedenlerle ortadan kaybolan arıların yerine yenileri yetişerek arı ailesinin varlığı korunmuş olur. Ana arı, kolonideki bütün bireylerin anası ve tek gerçek dişidir. Döllenmiş yumurtadan çıkan ve farklı üç arı içerisinde en iri yapılısı olduğundan erkek ve işçi arılardan kolayca ayırt edilebilir. Kovan içerisinde genellikle en genç yavru hücresinin üzerinde veya yanında kendine hizmet eden genç işçi arıların arasında bulunur. Üreme faaliyetlerinin en yoğun olduğu dönemlerde bazı ırklara ait ana arıların, kısa süre için de olsa, günde 3000 adet yumurta meydana getirebildikleri bilinmektedir.

Arı ailesi içerisinde çok güzel bir işbirliği vardır ve bu düzenin sağlanmasında ana arının rolü önemlidir. Ana arı, bu görevini genellikle ağız çevresindeki bezlerden ve vücutlarından meydana getirilen feromon denilen kokulu bazı salgılarla yapmaktadır. Bu salgıların çıkarttığı koku, işçi arıları ve erkek arıları cezbeder, işçi arıların yeni bir ana arı yetiştirmesinin önüne geçer, işçi arıların yumurtlamalarına mani olur.

Ana arıların beslenmesi, ana arının işçi arıdan hazır yiyeceği emerek alması şeklinde olmaktadır. Ana arı 5-6 yıl yaşayabilirse de ikinci yıldan sonra yumurta veriminde düşmeler ve dölsüz yumurta miktarında artışlar görüldüğünden kovanda 3 yıldan fazla barındırılmaz.

 

İşçi arılar

Arı ailesinin en büyük topluluğunu teşkil eden işçi arılar, döllenmemiş yumurtalardan çıkar ve kısır dişilerdir. Arı ailesinin en küçük fertleri olup, kovanda ailenin devamını sağlayan her türlü içgüdüsel ve yapısal yeteneklere sahiptir. Aralarındaki işbölümüne göre çeşitli işleri düzen içerisinde yürütür. Kolonideki sayıları, mevsime göre, 15-80 bin arasında değişir. Görevleri kovanın genel temizliği, gözlerin temizliği, ana arının bakım ve beslenmesi, yavruların beslenmesi, çiçek tozu ve çiçek özü taşınması, arı sütü yapımı, bal depo edilmesi, havalandırma, bal mumu yapımı, gözlerin tamiri, kovanın dış tehlikelerden korunması gibi işlerdir. Normal ömürleri 4-5 haftadır. Yapılan bir araştırmaya göre; mart ayında yetiştirilen bir işçi arı 35 hafta, haziran ayında yetiştirilen ise 28 gün yaşamakta, fakat eylül ve ekim aylarında yetiştirilen arılar kış boyu yorulmayıp dinlendiklerinden, ilkbahara kadar yaşabilmektedir.

İşçi arılar çiçeklerden topladıkları bal özünü (nektar) mideden önce gelen ve bal midesi denilen kısımda toplar, değişime uğratarak bal haline getirir.

İşçi arılar herhangi bir tehlike anında tereddütsüz saldırır ve iğnelerini batırırlar, neticede iğneleriyle beraber bazı iç organları da çıkar ve ölür.

 

Erkek Arılar

Döllenmemiş yumurtadan çıktıkları için genetik olarak hapbiddirler. Bir savunma aracı olan iğneden yoksun oldukları gibi dilleri nektarı emmeye uygun olmadığından ve arka ayaklarında polen taşıyıcı sepetçikleri bulunmadığından bal yapımında ve kovana bal taşımada hiçbir göreve sahip değildirler. Kovanda hazır yiyici durumda olan erkek arıların tek önemli görevi ana arıyı döllemektir. Ömürleri, ortalama 4-5 aydır.

 

Arı ailesinde sosyal yaşantı ve çalışma düzeni

Bir kovanda yaşayan 20-80 bin arasında arı, arı ailesini teşkil eder ve ailenin bütün fertleri, şaşılacak derecede karşılıklı saygı, iş bölümü ve sosyal düzen içerisinde yaşarlar. Yuvaya bağlılık, arıların en önemli özelliklerinden birisi arasındadır. Herhangi bir nedenle kovana geri dönemeyen arı, yalnız yaşamayarak ölür.

Ari ailesi içerisindeki sosyal düzenin bozulmaması ve ailenin gücünün korunarak geleceğinin garanti altına alınabilmesi için, yeni arılar meydana geldikçe yaşlanmış eski arılar ve genç yavrulardan sakat ve işe yaramaz durumda olanlar kovandan dışarı çıkmaları için zorlanırlar.

Aralarında mükemmel bir işbölümü olduğu bilinen arılar, kısa olan hayatlarının çeşitli dönemlerinde çeşitli işler yaparlar. İlk üç gün diğer işçi arılar tarafından beslenerek çevreye alışan işçi arılar, 3-6 günler arasında yaşlı kurtçukları, gözlerdeki hazır bal vb. yemlerle besleme görevini yaparlar. 5-6 günlük olduklarında, arı sütü meydana getirebilirler ve genç kurtçuklar ve ana arıyı, arı sütü ile beslerler. Bu şekilde kovan içi hizmetlerini tamamlayan genç işçi arı hayatının 2. haftasında kovan dışında görev almaya başlar. Önce kısa deneme uçuşları ile dışarıyı tanımaya çalışırlar. 14-21 günlük orta yaşlı arıların bir kısmı kontrol arılarıdır. Bunlar, kovanın en önemli işlerinde karar sahibi olan en aktif gruptur. Yetişmiş işçi arılar 21. günden itibaren kovan dışına çıkmaya başlarlar. Bundan sonra arıların son iki haftası çiçek tozu ve nektar toplamak ve bal yapmakla geçer.

Arıların günde 10 uçuş yaptıkları sanılmaktadır. Kovana geldiklerinde polen taşıyıcılar, yüklerini seçtikleri hücrelere; nektar toplayıcılar, yüklerini bir başka arıya boşaltırlar ve geri dönerler. Arılar imrenilecek bir temizlik anlayışına sahiptirler. İlk günden itibaren yalanarak kendi vücutlarını, bacakları arasında duyargalarını ve ana arıyı sık sık temizledikleri gibi petek gözlerinin ve kovan içerisinin temizliğine de büyük özen gösterirler. Kovan içerisinde çeşitli böcek ve zararlılar, arıların dışarıya taşıyamayacağı kadar büyükse, bozularak kokmaması için etrafını propolis ile sıvayıp kapatırlar.

Arıların tabiattaki önemli fonksiyonlarından birisi de çiçekleri ziyaretleri esnasında tozlaşmayı sağlayarak üremeye yardımcı olmalarıdır.

 

Arılarda haberleşme (Arı dansı)

Arılara özel, tipik bir iletişim şekli de herhangi bir yerde yararlanılabilecek bir besin kaynağı bulan arıların, kovana döndüklerinde arı dansı denilen özel hareketlerle, diğer arılara bu yeri tarif edişleridir. Bu dansı izleyen işçi arılar, mesajı algıladıktan sonra gideceği mesafeye yetecek kadar bal yer ve birkaç saniye içerisinde kovanı terk ederler. İşin ilginç yanı; keşiften dönen ve arı dansı ile kovandaki arılara haber veren arının kaynaktan herhangi bir bal özü vs. gibi bir yük alma çabası içerisinde olmadan bir an önce kovana hareket etmesidir.

 

Arılardan büyük ders

Evet insan olarak bal arılarından alacağımız çok dersler var. Cenab-ı Hakk’ın ayeti kerimesinde buyurduğu gibi:

"Rabbin bal arısına da şöyle vahyetti: Dağlardan ve ağaçlardan ve (insanların yapıp) kuracakları köşklerden (kovanlardan) göz göz evler edin, sonra meyvaların hepsinden ye de Rabbinin müyesser kıldığı yollara koy.

(İşte bundan ötürü, arıların) içlerinden renkleri muhtelif bir içecek peyda olup çıkar ki: Onda insanlara bir şifa vardır.

Herhalde (şüphesiz) bunda tefekkür edecek bir kavim için elbet bir ibret var." (Nahl:68-69)

Elbette var, rakamları 80 bini bulan bir kolonide nasıl olur da hatasız denebilecek bir işbölümü, dinlenmeksizin bir çalışma ve en önemlisi başkaları için var olma ve üretme. Bu kadar küçük ve aciz görünümlü hayvanattan ne kadar büyük ve etkileyici bir ders veriyor Cenab-ı Allah bizlere. Bununla da yetinmeyip, Rahman ve Rahim olduğunu yukarıda yazmış olduğumuz ayetle de ne kadar aşikarâne bizlere ifade ediyor ve mührünü basıyor.

Bizlere düşen ders almak, şükrünü eda etmek ve elbette nimetlerinden (bal, polen, bal mumu v.s.) istifade etmek.

 

İLERİ TEKNOLOJİ

MP3 ÇALARLI KOL SAATİ: CASIO WPM-1DV-1DR

MP3 çalarlar artık her yerde yanımızda derken abartmış olduğumu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Ne kadar ufak olurlarsa olsunlar, ben yanımda MP3 çalar taşıyamam, üşenirim diyorsanız, bu ürün tam size göre. Ayrıca dalgınım, gittiğim yerlerde eşyalarımı kaybediyorum şeklinde bir şikayetiniz varsa, bu MP3 çaları bir yerlerde unutma gibi sorununuz olmayacak.Elektronik kol saati konusunda uzman firma Casio bu ürünü ile MP3 çalar ve kol saatini bir araya getirmiş. Dinamik yaşam süren kişiler için özel tasarlanmış bu ürün su geçirmiyor ve darbelere dayanıklı. Zekice tasarlanmış bu saat özel bir ünite sayesinde şarj ediliyor ve MP3 dosyaları bu üniteye bağlı USB arabirimi ile saate yükleniyor. Dalgıç kol saatlerine benzer büyüklükteki ürün 32 MB müzik verisi saklama özelliğine de sahip. Alarm, takvim, kronometre özelliğine sahip ürünün MP3 ses düzeyi yüksek ve bu özelliğiyle açık havada spor yaparken kullanıma çok elverişli. Kontrolleri yeterince büyük ve kullanımı kolay. Fiyatı ise 190 dolar.