NUREDDİN ZENGİ
Hristiyanlar
asırlardan beri İslam’dan rahatsız olmuş, kin duymuş,
intikam hissi beslemiş,(1) özellikle müslümanların Hz. İsa’nın
doğduğu toprakları elde etmesi, hasseten Avrupalı hristiyanları
oldukça rahatsız etmiştir. Müslümanların zayıf anını gözetleyen
hristiyan dünyası Kudüs ve havalisini kanlı bir şekilde geri
aldı.
Haçlılar,
müslümanların bu zayıf durumunu fırsat bilerek, yani müslümanların
güçsüzlüğünü dikkate alarak Mekke ve Medine’ye hücüm
etmeye karar verdi. Peygamberimizin kabri hakkında küstahça
plan bile yapmışlardı.(2)
Kabul
etmek gerekir ki, hicri 6. asrın başı, İslam dünyasının müthiş
bir çözülme içinde bulunduğu dönemden geçiyordu.
İslam
aleminde bozulan düzeni yeniden kurup düzenleyecek, güçlü bir
idare tesis edecek yetenekli bir lidere ihtiyaç vardı.(3)
Tarihçi
İbni Esir: “Hulafa-i Raşidin ve Ömer b. Abdülaziz’den
sonra gelen en adil ve salih hükümdar Nureddin Zengi’dir.”(4)
tesbitinde bulunarak İslam dünyasının beklediği lider ve
komutana işaret etmektedir.
Şam,
Hama, Halep, Humus ve Mısır gibi yerlerin idaresini elinde
bulunduran hükümdar, yaptığı fetihlerden elde ettiği
paralarla hem şehirleri imar ettirmiş, hem de medreseler
kurdurarak ilme ve ilim adamına yatırım yapmıştır.
Nureddin
Zengi, artık Suriye sultanı idi. Müslümanlar tarafından haçlıları
topraklarımızdan çıkarıp Kudüs’ü tekrar geri almak için
Allah tarafından görevlendirildiği kabul ediliyordu. Kendisi de
bunun en büyük ibadet olduğunu biliyordu. Akınları ile bütün
hristiyan eyaletlere dehşet saçıyordu.(5)
Nurettin Zengi için söylenenler
Sultanın
çağdaşı olan İbn Cevzî: “Nureddin... Kafirlerin elinde
olan elliden fazla şehri geri aldı. Onun hayatı pek çok sultanın
ve idarecinin hayatından daha temiz ve iyiydi. Onun döneminde
yollar güvenli ve emniyetli idi. Onun övülecek tarafları pek
çoktur. O, kendini Bağdat’taki halifeliğe bağlı ve onun
emrinde görürdü... Karakteri yumuşak huylu, şatafatsız ve alçak
gönüllü idi. Alimleri ve dindaşlarını severdi.”
İbn-i
Hallikan: “O adaletli, insaflı, ibadetine düşkün, zahid,
muttakî, şeriata bağlı bir sultandı...”
İbnü’l-Esir
Cezerî: “Ben önceki sultanların hayatını inceledim. Raşid
Halifeler ve Ömer b. Abdülaziz hariç, Nureddin’den daha temiz
hayat yaşayan, ondan daha ahlaklı hayat süren adaletli bir
sultana rastlamadım.”
O,
geceleri ibadet ederdi. Belirli evrad ve ezkarı vardı. Hanefi
mezhebinin bir alimi idi. Hadis dersi aldı. Zulme uğrayan Yahudi
de olsa onun hakkını korurdu.(6)
1118
yılında doğan Nureddin Zengi, İslam topraklarını Haçlılardan
temizledi. Onun en büyük arzusu Kudüs’ü geri almaktı. Fakat
bu mutlu zafer ve mesud olay ona değil, O’nun komutanı
Selahaddin Eyyubi’ye nasip oldu. 1174 yılında 56 yaşında
iken gırtlak hastalığından vefat etti.(7)
O
dönemde Muvahhidler Devleti dışında İslam topraklarının
hukukî sahibi Abbasî halifesiydi.(8) Bu durum, Sultan Selim’in
mukaddes emanetleri getirdiği ana kadar devam etmiştir.
Değerlendirme
Nureddin
Zengi, hristiyanların İslam’a ve müslümanlara yaptıklarını
görerek çok üzülüyor, bu durumu düzeltmek için fevrî
hareketten ziyade ülkenin idarelerine, bölgede yaşayan abid,
zahid, açık, salih ve dervişlerine tesirli, dokunaklı
mektuplar yazıyordu. Hristiyanların yaptığı zulmü, vicdansızlığı
anlatıyor, onlardan dua etmelerini, müslümanları cihada teşvik
etmelerini istiyordu.
Bu
yaklaşımından dolayı halkından ciddi yardım gören Nureddin
Zengi, böylece İslam topraklarını hristiyanlardan büyük ölçüde
temizledi. Hatta Moğol istilalarından dahi...
Varlığını
İslam’ın yücelmesine vakfeden Nureddin Zengi, Allah’a olan
bağlılığı sebebiyle ciddi işler başardı. Yapacağı işleri
istişare ile yapan Nureddin Zengi’nin hayatını belirleyen
yegane unsur İslam ölçüleri idi. Osmanlı’dan sonra en uzun
süren bir devletin başkanı olan Nureddin Zengi, yemeyen,
yedirmeyen tavrıyla halkın beğenisini kazanmış bir liderdi.
Bu
anlayıştır ki, İslam dünyasının en kritik anlarında, haçlıların
kıskacındaki müslümanların ümit ışığı olmuştur.
Görülüyor
ki, müslüman asla ümitsiz olmamalı. Halk arasında bir söz
var: “Kul sıkışmayınca Hızır yetişmez.” İşte durum
bu. Her taraftan İslam toplumu kıskaca alındığında bir Allah
dostu çıkıp durumu düzeltebiliyor.
Nureddin
Zengi’de de bu hali görüyoruz. Enaniyetten, kibir ve ucubtan
uzak, Allah’a teslimiyeti tam, halkının itimadını kazanmış,
cesareti yerinde, halkın içinde Hak’la beraber olan istisna
insan olarak tarihin şeref levhasında yerini almıştır.
Ne
kadar da muhtacız böylesine...
Kaynaklar:
1-
İslam Önderleri Tarihi, Ebu’l-Hasan En-Nedvî Kayhan Yayınları,
c. 1, s. 329.
2-
a.g.e., s. 331.
3-
a.g.e., s. 332.
4-
Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, Heyet, Çağ Yayınları,
c. 14, s. 240.
5-
İslam Önderleri Tarihi, Ebu’l-Hasan En-Nedvî, Kayhan Yayınları,
c. 1, s. 335.
6-
a.g.e., s. 336-338.
7-
a.g.e., s. 336.
8-
Selahaddin Eyyubî ve Devlet, Çağ Yayınları, s. 207.
Hz. Peygamber’imizin cesedine
suikast
Nureddin
Zengi, rüyasında Peygamber’imizi görür.
-
“Ya Nureddin! Benim cesedimi şunlar çalıyor.” diye üç kişiyi
gösterir. Biraz mahzun olan Peygamberimizin bu durumu Zengi’yi
telaşlandırır. Hemen Medine-i Münevvere’ye gelerek, büyük
bir davet verir. Herkesin bizzat gelerek yemek almasını ister.
Kazanın
başında oturan Nureddin Zengi’nin rüyasında gördüğü üç
kişiyi göremeyince sorar:
-
“Ey müslümanlar! Medine’de bulunup da buraya gelmeyen var mı?”
Birisi, “Bizim mahallede üç yabancı vardı. Onları burada göremedik.”
deyince, hemen oraya varırlar. O üç kişi, Peygamberimizin gösterdiği
üç kişidir. Baktıklarında gözlerine inanamadılar. Kazdıkları
tünelle Peygamberimizin kabrine yaklaşmışlardır.
Zengi,
hemen türbenin etrafını kazdırarak muhtelif metal madenlerle
sağlamlaştırır.
