RIZIK
RIZKIN
ANLAMI
Rızık
esasen hazz-u nasib manasına Cenab-ı Hakk’ın zihayata sevk ve
intifa (istifade) nasib ettiği şeydir. Binaenaleyh yenilen, içilen
ve sair surette istifade ediilen mallara denildiği gibi; evlada,
zevceye, gayret ve çalışmaya, amele, ilm-i ma’rifete dahi şamil
olur. Fakat istifade edilmiş olmak şarttır. Dinî ve dünyevî
bilfiil istifade edilmeyen şeyler rızık değildir.(1)
Rızık
ikidir.
Biri
hakiki rızıktır ki, onunla yaşantı devam eder.
“Yerde
yürüyen hiçbir canlı yoktur ki onun rızkını Allah (c.c.)
temin etmiş olmasın.” (Hud/6)
“O
Allah (c.c.) ki, herşeyin rızkını veren güç ve kuvvet sahibi
O’dur.” (Zariyat/58)
İşte
bu zaruri rızkı kul, beşerin su-i ihtiyarı karışmazsa, bunu
herhalde elde eder. Bulabilir. Dinini, namasunu, izzetini fedaya
mecbur olmaz.
İkinci
rızık, rızk-ı mecazidir ki, su-i istimalle zaruri olmayan
ihtiyaçlar görenek belasıyla zaruri addediliyor, terkedilmiyor.
İşte bu taahhüd-ü Rabbani (ilahi teminat) altında olmadığından,
elde etmeye çalışmak, hele bu zamanda pahalıya maloluyor. İzzetini
altedip, bazen alçak insanların ayaklarını öpmekle, bazen de
hayat-ı ebediyesinin teminatı dinini feda etmekde o bereketsiz rızka
ulaşıyor. Dolayısıyla böyle zamanda şüpheli mallarda
zaruret derecesiyle iktifa etmek kaçınılmaz oluyor.
İmam-ı
Azam diyor ki: “Hayır hasenatta israf olmaz. İsrafta da hayır
hasenat olmaz.”(2)
Esasen
helal rızık, iktidar ve kuvvet ile paralel değildir. Nice güçlü,
kuvvetli adamların rızkı dar olurken, zayıf ve beceriksiz
adamların geniş rızkı olabiliyor.
Helal
rızık, tevekkül, acz ve zaafa nisbeten geliyor. Yani ihtiyacına
acıyan bir şefkat, çalışmasını kabul eden bir merhamet
sahibi eliyle veriliyor.
Mahlukat-ı
Cenab-ı Hakk’ın rızık peşinde koşturması, Rabbanî
hikmetleri havî ilahi bir iş ve fiildir. Her bir rızık, öyle
bir safî vahdete delalet eder ki, onun ağacı olan arzın ve
onun bahçesinden kainat kitabının katibini ve yaratıcısını
gösterir.(3)
Nasıl
ki insanın eceli belli olsaydı, yarı ömür gafletle geçirilip,
yarıdan sonra ölüm darağacına bir adım atmak gibi dehşetli
bir korkuyla eceldeki musibet yüz derece ziyadeleşirse, aynen
hayattan sonra nimetlerin en büyük bir hazinesi, şükrün menbaı,
ubudiyet ve tazarrunun madeni olan rızık belli olsaydı, tazarru
ve niyazın, şükür ve gayyretin yolu kapanır, anlamı olmazdı.
Bu yüzden rızıkta zahiri şekliyle gıyabi tutulmuş ve
tevafuka bağlı gösterilmiştir.(4)
Tabii
ki rızkın bu müphem durumu bizce olduğundan, israftan kaçınmak
hak olduğu gibi iktisat ve sa’ya gayrette hak olmuş oluyor.
Kaynaklar:
1-
Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, Bakara, Ayet: 5.
2-
Bediüzzaman Said Nursi, 19. Lema, s. 660.
3-
Bediüzzaman Said Nursi, 7. Şua, s. 930.
4-
Bediüzzaman Said Nursi, 15. Şua, s. 1139.
SENİ
UNUTMAYALIM
Bir
gün Beyazıd-ı Bestami çarşıya çıktı. Halk onu görebilmek
için hücum etti. Görebilmek için neredeyse birbirlerine
gireceklerdi. Beyezid Hz. o kalabalığın haline baktı ve şöyle
dua etti.
-
Ya Rabbi, sana sığınırım, onlara acı; beni görünce seni
unutmasınlar. Bana da acı; onları görmekle varlığını bana
unutturma.
Tam
bir Allah dostu ufku. Allah ondan rahmetini esirgemesin. Hakk’a
karşı ne kadar şefkatli. Kendisi için neyi istiyorsa... Onlara
da aynı şeyi istiyor.
KARDEŞ
OLUN
Enes
b. Malik (r.a.) rivayet ediyor.
Rasulullah
(s.a.) efendimiz şöyle buyurdular:
-
“Birbirinizi çekemezlik gibi kötü huylara kapılmayınız.
Öfke
ve hıncınızı birbirinizden çıkarmaya kalkmayınız.
Birbirinizin
ayıplarını araştırmayınız.
Allahu
Teâlâ, size nasıl emretti ise... Öylece kardeş olunuz.
DAHA
BÜYÜK CEZA MI OLUR?
Geçmiş
ümmetlerden bir kul şöyle diyordu:
“İlahi!
Ne zamandır ve ne kadar çok isyan ediyorum. Böyle iken bir defa
olsun beni cezalandırmadın.”
Allah,
o devrin Peygamberine şöyle vahyetti:
-
“Git ona söyle: Onu, güzel işlerimi görmekten alıkoymadım
mı? Onun kalbinden, bana yalvarmak tadını çıkarmadım mı?
Bunlardan daha büyük musibet ve ceza olur mu?”
SENİ
ŞU DÖRT ŞEY ALDATMASIN
1-
İstemeden, sana Allah’ın vermiş olduğu nimetler,
2-
Yaptığın günahların örtülü kalması,
3-
Şükredemediğin halde, eline bolca nimetin gelmesi,
4-
Bilmediğin yollardan sende birçok zuhuratın vukû bulması.
ÖRNEK
BİR ŞAHSİYET: HZ. OSMAN (ra)
Nesebi;
Abdülmenaf’ta Peygamber (s.a.v.)’le birleşir. Efendimizin
iki kızıyla evlendiği için “Zinnureyn-İki nur sahibi”
lakabına sahip olmuştur. Şehid edildi.
Bütün
inceliği ile haya sahibi idi. Evinde, kapı kapalı olduğu halde
gusletseydi yine örtünürdü. Bu haya duygusu, üzerindeki örtüyü
açmaya mani idi.
Gecenin
ilk kısmında biraz uyur; sonra ibadete kalkardı. Gündüzlerini
de oruçla geçirirdi.
Çok
defa kıldığı namazların her rekatında Kur’an’ı
hatmederdi. Ucuz bir kalın örtüsüyle hutbeye çıkardı. Muhtaç
olanlara imaret yemeği yedirir, kendisi de evde sirke ile
zeytinyağı yerdi. Hilafetinde kölesini bineğinin terekesine alır,
çekinmezdi. Kabristana uğradığı zaman oturur, ağlar, öyle
ki sakalları ıslanırdı.(1)
Hasan
Basri (k.s.)’dan rivayete göre Hz. Osman (r.a.) bir zaman halka
şöyle hitabetti:
“Ey
insanlar! Allah’a muhalefetten sakınınız. Çünkü bu bir
ganimettir. En akıllı insan, kendisini hesaba çeken, kendini
iyi idare eden, ölümden sonrası için amel eden ve kabrin
karanlığı için Allah’ın nurundan faydalanandır. Kul, gözleri
gördüğü halde, Allah’ın kendisini âmâ olarak haşretmesinden
korksun.
Hikmetten
anlayana manalı bir söz kâfidir. Manen sağır olanlar zaten
hakkı duyamaz. Biliniz ki, Allah kiminle beraberse o hiç bir şeyden
korkmaz. Allah kime gazab etmişse, onun affını isteyeceği başka
kimse yoktur.”
Yine
bir hutbesinde şöyle demiştir:
“Aziz
ve Celil olan Allah, size ahireti kazanmamız için dünyayı
vermiştir. Dünya fani, ahiret bakidir. Fani olan dünya, sizi
şımartıp baki olandan alıkoymasın. Baki olanı faniye tercih
edin. Dünya yok olup gidicidir, sonunda varılacak yer, Allah’ın
huzurudur.
Allah
korkusu, insanı O’nun gazabından koruyan bir kalkan ve rızasına
vesiledir. Hadiseler karşısında Allah’tan korkun, cemaate sarılın,
fırka fırka ayrılmayın. Allah’ın size olan nimetini hatırlayın.
Siz birbirinize düşmandınız da Allah sizin kalplerinizi kaynaştırdı
ve onun nimeti sayesinde kardeş oldunuz.”(2)
Kaynaklar:
1-
İmam Şa’rani, Veliler Ans. s. 38.
2-
R. Mahmud Sami, Hz. Osman Zinnureyn (r.a.), s. 168.
