iRFAN EHLiNDEN
“Dünya hayatı bir rüyadan ibarettir. Dünyada servet sahibi olmak, rüyada
define bulmaya benzer. Dünya malı, nesilden nesile aktarılarak
dünyada kalır. Ölüm meleği gafilin canını almak suretiyle
onu uykudan uyandırır. O kimse gerçekte sahip olmadığı bir
mal için dünyada çektiği sıkıntılara hayret eder. Bin pişman
olur. Lâkin iş işten geçmiş herşey bitmiştir.”
(Mevlana)
“Ey kardeş! Görmez misin ki, çocuk dünyaya geldiği zaman dünyaya
olan hırsından dolayı elleri birşeyi tutuyormuş gibi
yumuktur. Dünyadan giderken de avuçları içi boş olduğundan açıktır.
Çünkü hırsla arzulanan şey elden çıkmıştır. Ölüm
nasihatçı olarak yeter.”
(Ahmet er-Rifâî)
ARKADAŞLIĞIN BÖYLESİ
Arkadaşlığın, sohbetin hakkı ağırdır, ona gerçekçiler dayanır.
Rasul-i Ekrem (s.a.v.) imanı güzel arkadaşlığın, İslam’ı
da güzel komşuluğun mükafatı kılmıştır.
“Biriniz (din) kardeşine olan sevgisini ona haber versin.” (Ebu Davud,
Tirmizi) buyrulması, sevgiyi celbetmenin bir usulünü gösteriyor.
Kardeşini gıyabında savunmak, onun hakkıdır. Medhedilmeyi arzu ettiği
kimseler yanında onun iyiliklerini konuşmak, aile efradını,
sanatını, ahlakını, kalıbını, yazısını v.s. övmek
sevgiyi celbeden en kuvvetli amillerdendir. Onu övenlerin
medihlerini ona anlatmak da böyledir. Arkadaş için şerefi, şahsiyeti
zedeleyici sözler, köpeklerin eti parçalamasından daha kötüdür.
Ebû Derda, tarlada bir boyundurukta koşulu iki öküz gördü. Öküzlerden
biri kaşınınca öbürü de olurdu. Bunu görünce ağlayarak;
“İşte Allah için kardeşlik böyle olur. İkisi de Allah için
çalışır. Birisi durunca öbürü de ona uyuyor.” dedi.
Ebû Süleyman Darânî anlatıyor: “Irak’da bir dostum vardı. Zaman
zaman ziyaretine giderdim. Kendisine paraya ihtiyacım var, dediğimde
o da kesesini uzatır, ihtiyacım kadar alırdım. Bir gün yine
gittim. Bu sefer, ‘Ne kadar ihtiyacın var?’ dedi. Bu, bende
dostluk sevgisini azalttı.”
Rivayete göre, Mesruk, arkadaşı Hayseme’nin ağır borcunu ödemek için,
haberi olmadan, kendisi borç altına girmiş ve yekdiğerinin
haberi olmadan birbirlerinin borcunu ödemişler.
Eski dostlardan bazıları, ahbabları öldükten 40 sene sonra dahi hâlâ
çoluk, çocuğunu arar, ilgilenirlerdi.
Rasul-i Ekrem Efendimiz; kimsenin hoşuna gitmeyecek sözü yüzüne söylemezdi.
Ancak emr-i bil maruf, nehyi anil münker hariç. Dostun hakkında
sui zan etmekten kaçınmak esastır.
İbn-i Abbas der ki: “Adî kimselerle mücadele etmekten kaçın, seni üzerler.
Halim adamlarla mücadeleden sakın, sana küserler.” diyor.
İmam Şafii: “Kardeşine gizli va’z edip, öğüt veren, ona gerçek
nasihatçıdır. Halk arasında öğüt verirse, onu rüsvay
eder.” diyor.
Ona nasihatta, kalp kırması olmaz. Zira bilerek yaptığı hususlarda,
yaptığın nasihata kırılır. Onun kusurlarını affetmek onun
hakkıdır.
Hikayeye göre, iki dosttan biri, kara sevdaya tutulur. Ötekine der ki:
- Beni bırak, ben hastalığa yakalandım. Senin hakkına riayet edemem. Ötekisi
onu bırakmadı, dua ve ilgiye sarıldı. Sonunda arkadaşı
kurtuldu.
Esas olan kardeşine değil, yaptığı fiile buğzetmektir.
İçkiye devam eden bir adamı, şiddetle kötüleyen birine Rasul-i Ekrem
Efendimiz:
“Sus! Kardeşinin hakkında şeytana yardımcı olma.” (Buhari) buyurdu.
Şair şöyle der:
“”Huz min halilike ma safâ
Veda’ ellezi fihi’l-keder
Fel’umru aksaru ınin
Muatebetilhalili alel-ğayr.”
Yani dostunun sana huzur veren yönlerini al, üzüntü ve tasa veren yönlerini
bırak. Zira ömür bir takım için kusurları dostunu ayıplayıp,
eleştirmeye yetecek kadar uzun değil.
Arkadaşlığın, dostluğun bir hakkı da ona yük olmamaktır. “Bar
olma, yar ol.” sözü bunu anlatır.
Yine şairin biri mealen şöyle diyor:
“Cahil olanın arkadaşlığından aman ha sakın! Zira cahillerle arkadaşlık
kurulduğunda çok kötü kanaatlere sebep olmuştur. Kişi, diğer
birinin kendisini kötülemesine kıyasla ölçülür.
Bir şey diğer bir şeye olan benzerlik ve illetlerine bakılarak
değerlendirilir. Kalp kalbe karşı geldiği zaman hükmünü
verecek delile ulaşılır.”
Dost edineceğin adamı, önce kızdır. Sonra üzerine adam sal, ona senden
sorsun. Şayet iyi konuşur, sırrını gizlerse, bu adam sadıktır,
demişlerdir.
ÖRNEK BİR ŞAHSİYET
Hz. Ebû Bekir (ra)
Esas adı, Abdullah b. Ebî Kuhafe b. Osman b. Amir b. Amr b. Ka’bb
Temim...
Nesebi, Murre b. Ka’b de, Peygamber (s.a.v.) ile birleşir.
Der ki: “Takva, akıllıca yapılan işlerin en güzelidir. Halka asî
olmak, ahmakça yapılan işlerin en çirkinidir. Verilen emaneti
yerine getirmek, en üstün doğruluk sayılır. Hiyanet olarak da
önde yalan gelir.”
Bir defasında bilmeden şüpheli bir şey yedi. Anlayınca midesini boşalttı
ve şu duayı yaptı:
“Allah’ım, bilmeden yaptım. Çıkarabildiğim kadarını çıkardım.
Mideme karışan ve damarların emdiği kısım kaldı. Bilmeden
yaptığın bu iş için beni sorguya çekme.”
Dedi ki: “Bu, bir başka haldir. Sonu nasıl olacak bilinmez. Şu var
sonun iyiliği, evvelin iyiliğine bağlı olur. Bu işe, güç
bakımından en üstün olanınız dayanabilir, bir de nefsinize
tam hakim olan.”
Şöyle dedi: “Kulun kalbine, dünya süsünün biri girince Allah ona darılır.
Bu dargınlık, o süsten ayrılıncaya kadar devam eder.”
Bir defasında şu hutbeyi irad etti:
“Ey nas! Allah (c.c.)’tan utanınız. Varlığın sahibine yemin olsun
ki, ben sahrada defi hacet yapacağımda, mümkün olduğu kadar
örtülü, kapalı bir yerde yapıyorum. Buna sebep Allah’tan
utanmamdır.”
Der ki: “Keşke ben, koparılan, sonra da yenen bir bitki olsaydım.”
Çoğu kere dilini parmak ucuyla tutar ve şöyle derdi:
“Kapılıp gittiğim bütün felaketlerin sebebi bu.”
Binekte iken, devesinin yuları düşerse, “verin” demez; deveyi çöktürür,
alırdı.
- Bize deseydin de verseydik denilince:
- Rasulullah (s.a.v.) bana: “İnsanlardan bir şey isteme.” diye
emretti.” buyurdu.
Hüznü ve Allah’a karşı korkusu fazlaydı. Bu hali icabı, içi daima
yanıktı. Yanında duranlar, ağzından kızaran ciğer kokusu alırlardı.
63 yaşında akşamla yatsı arasında vefat etti. Hicrî 13. yıl.
(Miladi 634) Allah ondan razı olsun.
(İrşa’rani, Tabakatü’l-Kübra)
HAYRET EDİYORUM
Hatemü’l Esam şöyle buyuruyor:
“Hayret ediyorum. Bir kimse vardır, gece sabahlara kadar ibadet eder, gündüzleri
oruç tutar. Günahlara girmez. Böyle olduğu halde, bu zatı
daima gözyaşları içinde görürsün.
Bir başkası vardır ki, geceleri sabahlara kadar uyur, güneş her zaman
üzerine doğar. Gündüzlerini oyun ve oyuncakla geçirir. Her çeşit
hatalara düşmekten çekinmez. Buna rağmen daima onu güler
bulursun.”
CENNET NEDİR?
Bir gün, Ebû Abdullah Nessac arkadaşlarını toplamıştı. Onlara şöyle
dedi:
- Dünyada Allah’ın cenneti vardır. Ona giren, her beladan kurtulur,
emin olur. Oraya varanlara mübarek olsun. Orası ne kadar hoştur.
Biri sordu:
- Cennet nedir?
Şu cevabı aldı:
- Allah’ın zikriyle hoş olmaktır.
GÖNÜL TERENNÜMLERİ
Vardıkça pîr-i kâmil’e
Taş olsa dil yumşağ olur.
Firavn ise nefsin yakîn
Karıncadan alçağ olur.
Oldunsa vakıf aczine
Edna amel bir dağ olur.
Çürüklerin hep sağ olur
Zehrin kamu balyağ olur
Dağlar yemişli bağ olur
Cümle cihan bostan sana.
(Divan-ı Esad)
