GÖNÜL
İKLİMİ
Dergimizin
yeni yayın döneminde, yeni araştırma konularıyla hizmet
vermeye çalışmanın heyecanını yaşıyoruz. Temel İslamî
ilimlerle ilgili bu bölümümüzde akide, fıkıh ve tasavvufla
yoğrulmuş ve birçok meraklı sorulara muhatap konuların yanısıra,
örnek şahsiyetlerden ibretli kıssalar ve hikmetli vecizeleri
araştırıp yorumlamaya çalışacağız.
Bu
meyanda kıymetli okuyucularımızdan gündeme taşıyacağımız
sorular bekliyoruz. Özellikle çeşitli tv programlarında ortaya
atılan, kafa karıştıran, insanları yanlış yönlendiren İslamî
ilimlerle alakalı konulara dair aydınların(!) beyanatına halkın
anlayacağı dilden cevaplara cidden çok ihtiyaç var.
Bu
sayımızda ağırlıklı olarak İslamî ilimlerin hikmet ve
ahlaki boyutlarıyla ilgili araştırmalarımızı aktarırken,
gelen sorular muvacehesinde ortalığı bulandıran meselelere
kaynaklarımızdan ışık tutmaya çalışacağız.
MAAZALLAH
İmam
Rabbanî, kötü ulemanın fitnesinden Allah (c.c.)’a sığınarak
der ki: “Şu anda anlatıldığı gibi, mütedeyyin ulema azdan
da azdır. Bunlar ki makam ve riyaset sevdasından vazgeçmişler,
onu arkaya atmışlardır. Bunların şeriatın tervicinden, dini
işlerin teyidinden başka talep ve maksatları yoktur. Eğer
onlarda makam sevgisi olsaydı, her biri meramına uygun bir taraf
bulur, tutunurdu. Halbuki o tarafta da faziletli işler
yapabilirler, aradan ihtilaflar da çıkar, bu da onların devlete
yakınlığını artıran bir sebep olurdu.
İş
bu durumdan sonradır ki, dinî yönden önemli işler, kısır
kalırdı. Ulemanın ihtilafı (ictihadı değil) öyle bir şeydir
ki, ilk asırda alemi belaya itti. Bu hastalık devamlı olursa,
şeriatın tervici nasıl umulur? Milletin teyidine nasıl mecal
kalır? Böyle bir şey şüphesiz tahrip sebebi olur.
Yaratılmışların
necatı, ulemanın varlığına bağlı olduğu gibi, bu alemin hüsranı
da aynı şekilde onların durumuna bağlıdır. Ulemanın en
faziletlisi bu alemin en faziletlisidir. Onların şerlisi de,
yaratılmışların şerlisidir. Hidayet ve dalalet onların
hallerine merbuttur.
Aziz
veli kullardan biri, lain İblis’i boş otururken görmüş.
Onun böyle oturuşu, adeti hilafına olduğundan hayret edip işin
sırrını sormuş.
İblis:
“Bu zamanda kötü alimler, benim ağır işlerimi görüyorlar.
Dalalet ve azdırma işinde bana vekillik ediyorlar.” demiş.
(Mektubat-i Rabbani, 53 Mektup)
İsa
(a.s.) şöyle buyurmuş: “Hepsi meyve vermedikten sonra, ağaçların
çokluğu neye yarar? Hepsi mürşid olmadıktan sonra, alimlerin
çokluğundan ne fayda var? Hepsi tatlı olmayınca, meyvelerin çokluğunu
kim neylesin? Hepsi faydalı olmayınca ilmin çokluğu ne sağlar?”
Âmânın
lamba taşımasından kendine ne fayda var. Başkası aydınlanır.
Dışarda yanan bir lambadan, karanlık bir eve ne yarar var? Ve
sizin konuştuğunuz o hikmetli sözlerden size ne kazanç var ki,
onunla amel etmezsiniz.”
İsrailoğullarından
biri seksen sandık ilim toplamış, Allah Teala, Peygamberine
vahiyle bildirmiş ki:
“O
hakime söyle, o topladığının bir mislini daha toplasa yine de
faydasızdır. Ta şu üç şeyle amel edinceye kadar:
1.
Dünyayı sevmemek. Çünkü orası mü’minlerin yeri değil.
2.
Şeytanla arkadaş olmamak. Çünkü o, mü’minlerin refiki değil.
3.
Mü’minlere eziyet etmemek. Çünkü onlara eziyet Mü’min işi
değil.”
Rasulullah
(s.a.v.) şöyle demiştir: “İslam garip olarak başladı. Kıyamet
olmadan başladığı gibi tekrar garip hale gelecek.”
“Garipler kimdir ya Rasulallah?” diye sorduklarında,
Efendimiz buyurdu: “İnsanların fesada uğradığı zamanda
muslıh olanlar.” Bir diğer rivayette: “Allah’ın kitabı
terkedilirken ona yapışan, sünnet söndürülmeye çalışılırken
onunla amel edenlerdir.”
Saadet
ışığında İslam bu gariplikten ehlinin ve ona yardım eden
velilerinin çokluğundan dolayı kurtulmuştu. Ona tabi olmayan
veya olup da bidat ve fesat çıkarmak isteyenler, onun zahir olan
azamet ve savleti karşısında bir varlık gösteremiyordu. İstikamet
üzere birlik ve bütünlük rayına oturmuş gidiyordu. Ta ki
haber verilen bütünlüğü ihtilaf ve iftiraka kuvveti zaafa dönderen
Suad-ı A’zam’dan ayrılan çıkışlar olana dek. Böylece sünnet
ehlinin arasına heva ve bid’at ulumaları çöreklendi. Cenab-ı
Hakk’ın kulları arasındaki hükmü muktezasınca bölük pörçük
oldular.
Kaynaklar
Şatıbî,
el-İltisam, s. 17, Beyrut
Ebul-Leys
Semerkandi, Tenbih’ul-ğafilin, s. 459-460.
Mü’minin
gönül âlemi
Bayezid
Bestami, nefsiyle mücadele sürecinde yaşadıklarını şöyle
anlatır:
“Mücahede
konusunda on iki sene nefsimin demircisi oldum. (Nefsimi parlatmak
için onu on iki sene dövdüm.) Beş sene nefsimin aynası oldum.
Bir yıl nefsimle kalbimin aynasına baktım. Birden belimde bir zünnarın
durmakta olduğunu görmeyeyim mi? Bu zünnarı kesmek için on
iki sene uğraştım. Sonra yine baktım ve bu sefer içimde bir zünnarın
olduğunu gördüm. Bunu kesmek için de beş sene didindim. Zünnarı
nasıl kestiğimi düşünürken keşfim açıldı. Halka baktım,
hepsini ölü halde gördüm. Cenaze namazlarını kılmak için
üzerlerine dört kere tekbir getirdim.”
Deli
olmadan
Abdülbari’den
nakledilir: “Zunnûn kardeşimle gidiyorduk. Birden önümüze
bir çocuk kalabalığı çıktı. Birini önlerine katmış taşlıyorlardı.
Zunnûn kardeşim hayretle çocuklara dönerek:
-
Niçin bu adamı taşlıyorsunuz? Kabahatı nedir? dedi. Buna karşı
çocuklar anlattılar ki:
-
Bu deli adam, haline bakmadan Allah’ı gördüğünü söylüyor.
Biz
çocukları dağıttıktan sonra, o deli(!) adama yaklaştık. Çok
yakışıklı idi ve yüzünde, ariflerde bulunan nişan vardı.
Selam verdik, sonra ona:
-
Çocuklar, senin Allah’ı gördüğünü ve bu yolda, iddia
sahibi olduğunu söylüyorlar, ne dersin?.. dedik. Bunun üzerine:
“Beni halime bırakın, siz bu yolda kahraman sayılırsınız.
Ben, bir an olsun, ondan ayrı düştüğümü bileyim, yok
olurum, dedi. Bundan sonra şu şiiri okudu:
“Sevgili,
sevgiliden istedi rızasını;
Ve...
Sevgili sevgiliden ister likasını...
Ebedi
kalbi gözleriyle düşünür.
Kalbse
hem bilir, hem de görür
Rabbın
nurunu...
Sevgili
sevgilinin yakınlığını sever;
Gayrını
istemez, kullardan da uzak eder.”
Bu
yüzlerdeki derin manayı anladım; dayanamadım:
-
Deli dedikleri sen misin?.. dedim. Bunun üzerine bana döndü ve
dedi ki:
-
Yer ehli yanında, evet; ama gök ehline göre hayır...
-
Bundan sonra aramızda şöyle bir konuşma geçti:
-
Mevla ile halin nice?
-
Onu marifet yoluyla bileli beri, onsuz olmadım...
-
Onu marifet yoluna nasıl erdin?
-
Adım deliler arasına karıştıktan sonra...
(Onların
Aleminden, s. 78-79)
HADİS-İ
ŞERİF
Evladım!
Kalbinde hiç kimseye karşı bir kötülük bulunmadan akşamlamaya
ve sabahlamaya gücün yeterse, böyle yap(maya çalış).
Muhammesût
/ ŞİİR
Aya
benzeyen güzellerin cemalinden yüz çevirerek
Ne
zamana kadar âsîlerin tufeyli olacaksın?
Eğer
ululuğa talip isen
Cânının
ortasına pâkların sevgisini yerleştir!
Ancak
gönlü hoş olanların sevgisine gönül ver!
Altın
ve gümüş sevgisine esir olursan,
Ayarın
bakırdan daha aşağı olur.
Demir
parçası gibi cevhersiz de olsun,
Karataş
veya mermer de olsun,
Bir
gönül ehline erişirsen gevher olursun.
(Divan-ı
Es’ad, s. 108)
