ÇEÇENİSTAN’IN
KUTLU DİRENİŞİ
1980’li
yıllarda Sovyetler Birliği’nin izlediği glastnost (açıklık)
ve perestroika (yeniden yapılanma) politikaları, S.S.C.B.’nin
çatısı altında olan birlik cumhuriyetlerinin kendi bağımsızlıklarına
ulaşmak gayretlerinin artmasına ve somutlaşmasına kapı açtı.
1990 yılında hemen hemen bütün özerk cumhuriyetler
egemenliklerini ilan ettiler.
Çeçenistan’da
ise, toplumsal muhalefet Çeçen Ulusal Kongresi adı altında örgütlendi.
Çeçen Ulusal Kongresi Başkanlığa General Cevher Dudayev’i
seçti. Kongrenin ilk amacı bağımsızlık, nihayi amacı ise
Kafkas Halkları Konfederasyonu idi. Bu dönemde İnguşlarla
beraber hareket eden Çeçenler, 27 Kasım 1990’da İnguşlarla
Çeçen-İnguş Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını ilan
ettiler. 19 Ağustos 1991’de Gorbaçov’a karşı girişilen
darbe ve sonrasındaki gelişmeler S.S.C.B.’yi oluşturan bazı
devletlerin Rusya Federasyonu ile yeni bir anlaşma temelinde buluşmalarına
sebep oldu. Topluluğa üye devletlerin Rusya’nın gözetiminden
ve yönlendirmesinden azade olmadıkları anlaşılıyordu.
Fakat
Çeçenler, tam bağımsız bir Çeçenistan için 27 Ekim
1991’de başkanlık ve meclis seçimlerini yaptılar. Devlet Başkanlığı’na
Cevher Dudayev seçildi. Meclis, 1 Kasım 1991’de Çeçenistan’ın
bağımsızlığını ilan etti. Bu gelişmeden altı gün sonra 7
Kasım 1991’de Moskova yönetimi, Çeçenistan’da olağanüstü
hal ilan etti ve ertesi gün başkent Grozni’ye askeri birlikler
gönderdi. Fakat bağımsızlığa susamış Çeçen halkı bu
olaya büyük tepki gösterdi. Tepkilerden çekinen Ruslar geri çekilmek
zorunda kaldılar.
Çeçenler’in
bu bağımsızlık talebi tamamen haklı idi. Zaten uluslararası
sözleşmeler de uluslara kaderlerini serbestçe tayin etme hakkını
vermişti. Sovyetler’in dağılmasından sonra Ruslarla
federasyon anlaşması yapmayan tek devlet Çeçenistan’dı. İnguşlar
bile başlangıçta Çeçenlerle birlikte hareket ettikleri halde,
daha sonra Ruslarla İnguş Cumhuriyeti adı ile federasyon anlaşması
yaptı.
Çeçenistan’ın
Ruslar açısından önemi
Çeçen
topraklarının, Ruslar açısından iki önemli özelliği vardır.
Birincisi; 1900’lerden beri üretimine başlanan ve bir çok yan
sanayisi bulunan petrol yataklarıdır. 1980’lerde petrol üretimi
15 milyon tona ulaştı.
İkincisi;
Hazar Denizi’nden Karadeniz kıyılarına kadar uzanan demiryolu
hattının yine bu topraklardan geçmesidir. Çeçenistan, bu özellikleriyle
Kuzey Kafkasya’nın merkezi konumundadır.
Ruslar,
jeopolitik ve ekonomik önemi olan Çeçenistan’ın bağımsızlığını
kabullenemediler. 1994’te Çeçen yönetimine muhalif güçleri
destekleyerek savaşın tohumlarını atmaya başladılar.
Muhaliflerin oluşturduğu Konsey, Rusya’dan para ve silah yardımı
alarak Grozni’yi tehdit etmeye başladı. Başkanlığını Umar
Avturkhanov’un yaptığı muhalif konseyin birlikleriyle Grozni
iktidarı askerleri arasında çatışmalar yaşanmaya başladı.
26 Kasım 1994’te Grozni ve çevresindeki çatışmalarda hükümet,
200 muhalif askerin öldüğünü, 100 kadarının da esir alındığını
açıkladı.
Dudayev,
etkili bir siyasette bulunmuştu
Bu
çatışmalardan önce Cevher Dudayev, değişik vesilerle Rusya
ile ilişkilere politik çözümler bulmak için görüşmeler
yapmış, petrol boru hattı ve demiryolu hattının ortak işletilmesini
önermişti. Ancak Ruslar’ın bağımsız bir Çeçenistan
tahammülsüzlüğü önce muhalifler eliyle, sonra da kendi güçleriyle
Grozni hükümeti arasında çetin bir savaşın başlamasına
sebep oldu.
Çeçenler,
imanın gerçek yüzünü gösteriyor
Bu
savaşta binlerce Çeçen mücahidi şehit oldu. Savaşmaya gücü
olmayan kadın, çocuk ve yaşlı binlerce Çeçen yurtlarını
terk ederek mülteci olarak muhtelif ülkelere iltica ettiler. Rus
güçler, bugün Çeçen topraklarını işgal etmiş durumdadırlar.
Çeçenler birkaç merkezde direnişlerini devam ettirmektedir. Çeçen
direnişçilerle karşı karşıya gelmekten ürken Rus
askerlerinin Çeçen halkına işkenceler yaptıkları gelen son
haberlerdir.
1994’ten
bu yana Çeçenler neredeyse, dünyanın en büyük ordusuyla mücadele
etmektedirler. Kemiyetin aldatıcılığını, imanın gerçek gücünü
direnişleriyle ortaya koydular. En büyük komutanlarını feda
etmekten çekinmediler. Çünkü mücadelenin kişilerle kayıtlı
olmadığını, gerçek gücün Allah’tan geldiğini biliyorlardı.
Ruslar’ın kalbine korku salan komutanlardan Salman Raduyev’in
esir düştükten sonra Rus mahkemesi tarafından ömür boyu
hapse mahkum edilmesine rağmen, yaptığı şu konuşma Şamil’in
ruhunun yeniden canlanmasından başka bir şey değildi:
Raduyev’den
Şamil ruhu
“Kendi
vatanımı savundum. Biz, Ruslar’ı çağırmadık. Onlar, gelip
bizim vatanımızı işgal ettiler. Biz, savaşı istemedik,
onlar, gelip bizimle savaşmak istedi. Ruslar, askerlerimizle savaşmak
yerine çocuk, kadın ve yaşlı insanları öldürdü. Sizin,
benim hakkımdaki hükmünüz ceza değil, mükafattır. Allah’ın
bana verdiği ömrü, O’nun yolunda ve kendi vatanıma harcadım.
Her şey, Allah’ın elinde. O, istediği zaman ben buradan çıkarım.
Ben, önce Allah’ın, sonra komutanım Cahar Dudayev’in
askeriyim. Savaştığım için asla pişman değilim.”
