Refahyol hatalı mı?
Yıldız:
Çiller ve Erbakan’ın seçim meydanlarında ve propagandalarında
birbirleri üzerine yaptıkları olumsuz beyanlardan dolayı, her
iki partinin seçimden sonra koalisyon oluşturmaları akla
yatmayan bir düşünceydi. Bana göre REFAHYOL koalisyonu, Yeni Dünya
Düzeni dahilinde kontrollü bir koalisyondur. Yani Refah’ı
asimile etmek için Refah’ı bilerek hükümete getirdiler ve 28
Şubat için zemin ve mazeret hazırladılar.
Hunluoğlu:
Bir büyüğümüzün, 28 Şubat’tan hemen sonra bir konuşmasını
dinlemiştim. 28 Şubat’ın kısa olmadığını ve uzun süreceğini
söyledi. Amerika’nın Türkiye üzerindeki kendi lobisi, yapılan
araştırmalar neticesinde her kapatmadan sonra büyümekte olan
bu hareketin iktidarda bir denenmesi gerektiğini fakat bu
denemenin müstakil olmamasını, yanına konulacak bir ortağın
bunun hareketlerini frenlemesi gerektiğini ve bu amaçla DYP ile
hükümet kurdurmaya gittiğini söylüyor. Çünkü bunların
geldikleri yerde başarılı olacakları bir gerçek. Geldikleri
zaman da başarılı olup gitmeyecekleri de muhakkak. Dolayısıyla
yanına konulacak ufak ortak onun başarısını engelleyecek
unsur olacak demişler. İşte bu planın bir uzantısı olarak
Refah’ın denenmesi olarak gerçekleşti deniyor.
Soyak:
Refah Partisi’ni istemeyen zihniyet şunu iyi biliyordu: RP’yi
denemek dahi tehlikelidir. İçteki ve dıştaki derin odaklar
RP’yi iktidarda görmemek için her türlü çareye başvurdular.
İlk zamanda RP-ANAP koalisyonu kurulması an meselesi iken Yılmaz
anlaşılmaz bir geri dönüşle hükümetin kurulmasına karşı
gelenlere çanak tuttu. ANAYOL kurduruldu, ama fazla sürmedi.
REFAHYOL kuruldu. Her iki partinin arasına nifak sokmaya başladılar.
Öteden beri RP’nin savunageldiği kendi değerlerini, 28 Şubat’ta
kendi eliyle bertaraf ettirmeyi ve halk nazarındaki itibarını düşürmeyi
hedeflediler. Aynı şey MHP için de yapılmakta. Onlar da erkekçe
savunuyorum dediği konular karşısında ürkek konumuna düşürüldüler.
Özdem:
Daha önce darbelerin iç ve dış sebeplerinin olduğunu söylemiştik.
Bu bağlamda birtakım şeyleri zorlayan anlayışlar var.
Financial Times gazetesinde "Merkezde bir yer" başlığıyla
çıkan yazının spotu Türkiye’ye şu şekilde bakıyor: Türkiye’nin
laik ve İslam arasındaki siyasi dengesi ve stratejik coğrafi
konumu batının onu ihmal etmesini zorlaştırıyor. Eğer Türkiye
sırtını tamamıyla batılı modellere dönerse veya
Cezayir’deki gibi bir askerî rejim ile radikalleşmiş İslamcı
militanlar arasındaki kanlı bir açmazla batarsa İslam Dünyası
ve boydan boya Avrupa’daki şok derin olacaktır." Yani batının,
Türkiye’ye İslamî eğilimli bir partinin iktidarda olması ve
ortağı olması, bir şekilde içinde dışında bulunmasını
nasıl anlıyor bunu bilmek lâzım.
Kriz masası hep unutuldu
Reyhan:
Kriz masası diye meşhur bir olay var. "Buhran Değerlendirme
Kurulu" diye bir kurul var. Bunun kararnamesi daha sonra değiştirilmiş.
Murat Karayalçın, Dışişleri Bakanı iken, bunu ona sormuşlar,
Körfez Savaşı esnasında. O da ben böyle bir şey bilmiyorum
demiş. Çiller’e sormuşlar böyle bir yönetmelikten haberiniz
var mı diye. Kendisi hangi yönetmelik diyor, ismini hiç duymadığını
söylüyor. Hatta altında imzası olan bir yönetmelik. Çünkü
başbakan yardımcısıydı o zaman Çiller. Aynı şeyi Başbakan
olan Erbakan’a soruyorlar. Kendisine hem askerî otoritenin
eylemlerinden mağdur olup, hem de böyle bir kararnameyi nasıl
ve neden imzaladınız diye sorulunca, Erbakan önce neden
bahsedildiğini anlamıyor ve kararnameyi hatırlamıyor. Soran kişi
hatırlatınca ise, o, "Okumadan imzalamışızdır, bakarız,
olmazsa yeni bir kararname çıkarırız, olur biter." diye
cevap veriyor.
Bu
olay, Başbakanın bir çok yetkilerinin MGK dolayısıyla da
Genel Sekretere devri anlamını taşıyor. Acaba 28 Şubat’ı
hazırlayan sebepler üzerinde dönemin Başbakanının dışarıdaki
insanlar kadar, bilerek veya bilmeyerek bir katkısı yok mu? Hep
karşıyı suçladık, burada da hata yok mu?
Soyak:
Kriz masasına Erbakan ve Çiller’in imza atması 28 Şubat’ın
oluşmasına vesile değildi. 28 Şubat süreci içerisinde adım
adım baskıların bir işaretidir bu. Kararname eğer bu kadar mühimse
Erbakan’ın haberinin olmaması mümkün değil.
28
Şubat’ta herkesin olduğu gibi Demirel’in de katkısı var.
28 Şubat’tan bir kaç hafta önce gazetecilere “Siz asıl MGK
toplantılarını izleyin, oraya bakın” gibi sözlerle MGK
toplantılarından çıkacak sürprizleri işaretliyordu. Demirel,
önceden beri varolan rekabetlerinden dolayı hem Erbakan’dan,
hem de Çiller’den MGK’daki tavırlarıyla intikam alma
niyetindeydi.
Biz
de, yazarlar, çizerler gibi elimize ulaşan sathi bilgilere göre
bir değerlendirme yapıyoruz. Kapalı kapılar ardındaki, gizli
konuşmalar ve aralarında ne geçtiği konusuna muttali değiliz.
Ancak duyduklarımız veya tanıdıkların dedikleri ya da o
toplantıda bulunanların fısıldamalarına göre değerlendirme
yapıyoruz. Bu değerlendirmelerde de yüzde yüz isabetli olamaz.
Reyhan:
Konuşmalarımız daha çok isimler ve şahıslar üzerinde
seyrediyor. Ben derim ki, acaba Hoca ve RP olmasaydı 28 Şubat
yapılmayacak mıydı? Veya ona benzer bir hareket olmayacak mıydı?
Soyak:
Olacaktı. Bu benim kanaatim, yanlış olabilir. Çünkü onlar
bahane edildi. Dikkat ettiyseniz bir şeyin altını çizmiştim.
Refah’ın iktidar yapılmasıyla daha sonra olacaklarla önünün
kesilmesi amaçlanmıştı.
Yeni
Dünya Düzeni ile ilgili hareketin bir hedefi var: Müslümanları
sindirmek, sadece adları müslüman olarak bırakmak istiyorlardı.
Komünizm bitip ömrünü tamamlayınca ortada bir düşmanı
olması lazımdı. Bu da kendisi için İslam’dır ve müslüman
devletlerdir. Dünya’da müslümanlara karşı bir süreç başlatılmıştır.
Belki de dünya Müslümanları olarak daha sıkıntılı bir dönem
yaşayacağız. Ama bir gerçek var. O gerçek de dünyada her şey
nöbetleşedir. Bir zamanlar Müslümanlar Abbasilerle, Selçuklularla,
Osmanlılarla yeryüzüne hakim oldular, adil bir yönetim
kurdular. Bir zamanlar ise İngiltere idi, komünistlerdi, şimdi
ise ABD’dir. Fakat bu cephenin de nöbeti bitmek üzere. Ama ne
zaman, üç yıl sonra mı, on yıl sonra mı, otuz yıl sonra mı
bilemem. Bu nöbet değişimi kimlere olacak? Ben ümit ediyorum
ki, Müslümanlar değerlerine sahip çıkarlarsa sıra yeniden İslam’a
gelecektir.
Postmodern darbeyi hazırlayan sebepler
Taha:
28 Şubat’a gelen olaylar adım adım hazırlanıyor. O zamanlar
bir kasetler savaşı patlak verdi. Sekiz on yıl önce konuşulan
ama o zaman cezalandırılmamış konuşmalar televizyon ekranlarına
getirilerek suç unsuru olarak gösterildi. Şevki Yılmaz, İ.
Halil Çelik, Hasan Hüseyin Ceylan ve benzerlerinin kasetleri
mesela. Toplumun zihinleri bu kesim etrafında cepheleştirildi.
Gazete manşet ve haberleri de aynı paralelliği taşıyordu.
İş adamları, esnaflar veya sivil örgütler gerçek
mesleklerinin dışına çıkarak karalama ve suçlama kampanyalarına
iştirak ettiler. İyiye doğru giden ekonomiyi unutup irtica söylentilerine
kilitlendiler. Üst düzey insanlar bunları yaparken, halkın bu
yönde bir desteği yoktu. Ama onlar için halkın desteği pek önemli
değildi. Kurt kuzu meselesinde olduğu gibi kuzu yenilmek
isteniyordu. Bir şeyler bahane edilerek kuzu yenilmiş oldu.
Hunluoğlu:
Türkiye’de adı konmamış bir yapı var. Her ne kadar laik,
demokratik ve hukuk devleti olarak nitelendirilmiş olsa bile,
bunun uygulanması bu isimlerle mütemmim değil. Bu devletin bânîsî
olan Mustafa Kemal, devleti askerlere emanet ediyor ve bu durumdan
dolayı askerler, devletin sahibi biziz deme hakkını kendinde görüyor.
Daha önce 60, 71 ve 80 ihtilallerinde her ne kadar bazı kesimler
muhatap alınmış olsa bile topyekün mücadele ve kurumlara karşı
bir mücadele yoktur. 28 Şubat ise bunun tam tersi. Bir ihtilal
hareketi değil, postmodernist bir darbe diye nitelendirilmiş
olsa bile topyekün mücadele edilmesi yönüyle öbürlerinden çok
daha farklı, çok daha derinliği olan bir hareket olarak görüyoruz.
Ali
Bulaç’ın şöyle bir tespiti var ve ben de buna katılıyorum:
Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu sıralarda, dünyada cereyan eden
iki kutup vardı. İhtilaf ve İttifak devletleri. Türkiye’nin
bunların birinde yer alması icabediyordu. O zaman Rusya tipi bir
devletten ziyade batı tipi serbest devlet yapısını benimsedi.
Bu benimseme demokratikleşmeyi getirdi. Nitekim 46 yılında çok
partili sisteme Erbakan’ın deyimi ile kerhen geçildi, birlikte
hareket etmek istediği devletlerin güdümünde olduğu için.
Fakat ne kadar demokrasiye ya da çok partili sisteme geçiyorsam
da dizginler benim elimde imajını bırakmamak kaydıyla bunu seçti.
Değişik zamanlardaki darbelerle de bunu gösterdi. Bazen fiili
olarak, bazen de aba altından sopa göstermek suretiyle yaptı.
28 Şubat hareketini göreceli yönlerinden ziyade uzun vadeli yönüyle
görmek lâzım. Genelkurmay Başkanı’nın bir ifadesi de, bu
hareketin bin yıl devam edeceği şeklinde. Ekonomik yönden kriz
olmasına ve belirttiği anlamda bir sıkıntı olmamasına rağmen
son MGK kararları içerisinde yine irtica ile ilgili yasaların
çıkması dikkat çekicidir.
Dikkat
edersek bunlar üzerinde siviller durmuyor. Siyaset yapan insanların
bunlarla alakalı ciddi anlamda kaygıları yok. Çünkü ülkede
sıkıntı çeken insanların gündemi ekonomi olduğu için bu gündemde
değil. Zaten böyle bir önlem almayı gerektiren İslamî çalışmalar
ne noktada bu da ayrı bir konu.
Soyak:
Son MGK toplantısında irticaya atıf yapılmasının arkasında
bazı şeyler hissediyorum. Birincisi, Türkiye’de medya ve
banka patronları büyük darbeler yediler. Bu patronlarla emekli
olan generaller arasında çok yakın ilişkiler oldu. Bunlar vasıtasıyla
üzerlerindeki baskının kalkması için, askerlerin kulağına fısıldadılar.
İkincisi, siyasiler fısıldadılar. Onlar da halk nazarında
itibar ve oy kaybetmiş siyasetçiler. İşte bunlar ekonomiyle,
dertleriyle uğraşırken, halkın ve gündemin kendilerinden uzak
olması için, askerlere aman bunlara dikkat edin, aman bunlara fırsat
vermeyin şeklinde fısıldadılar.
28 Şubat’ın pratik sonuçları
Yıldız:
Şu ana kadar 28 Şubat’ı hazırlayan sebepler üzerinde
durduk. 28 Şubat’ın pratik
sonuçları neler olmuştur?
Taha:
28 Şubat imzalanır imzalanmaz bir eylem planına geçilemedi. İrtica
ile mücadele Refah-Yol zamanında bir türlü yapılamadı. Çiller’in
Başbakan olması için Erbakan’ın istifa etmesi, o arada
Demirel’in ayak oyunları ile Ecevit’in de içine girdiği bir
hükümet gerçekleşti. Bazen tek başına, bazen ortaklarıyla hükümet
kurdu. O andan itibaren bu kararlar Meclis’ten geçirilerek
uygulanmaya başlandı. Bir yıl içinde 309 Belediye Başkanı
hakkında inceleme başlatıldı ve 277’si hakkında işlem yapıldı.
1996-97
öğretim yılında İHL’de okuyan öğrenci sayısı 476 bin
iken, kararların uygulanması ile ve sekiz yıllık zorunlu eğitimin
çıkarılmasıyla bir yıl içerisinde 356 bine düşüyor.
2001-2002 döneminde ise yüzde 40’lık bir azalmanın olduğunu
görüyoruz.
Yıldız:
İHL’de 1996-1997 Öğretim yılında öğrenci sayısı 511.502
iken 2000-2001 döneminde ise 91.620 öğrenci var. Yani 420.000
öğrenci kaybı var. Öğretmen sayısı 97’de 18.809 iken
2001’de 11.877’ye düşüyor. Yaklaşık 7.000 öğretmen azalıyor.
Taha:
1171 adet cami, vakıflar ya da şahıslar vasıtasıyla ibadete açık
bulundurulurken, bu kararlar neticesinde bunların 1069 tanesi
Diyanet’e bağlanmış. 177 binden fazla kişinin kaldığı
2228 adet yurt, görevlilerce sık sık denetleniyor, faaliyetleri
daraltılıyor, hatta büyük bir kısmı kapatılıyor. Bu arada
RTÜK de sıkı denetime geçiyor. 150 radyo, 51 TV denetleniyor
ve bunlardan 14 radyo, 19 TV süresiz olarak kapatılıyor. Ayrıca
71 radyo ve 15 TV hakkında geçici yayın durdurma kararı alınıyor.
Öte
yandan, Kurban Bayramı’nda deri toplama görevi 2860 sayılı
kanunla Türk Hava Kurumu’na veriliyor. Daha önce 40 bin civarında
deri toplayan THK, bir önceki bayramda bu sayısını 2 milyonun
üzerine çıkarıyor. Bürokraside ise, kıyafet yönetmeliği
takip ediliyor. Başörtü yasağından dolayı pek çok kişi ve
öğrencinin kurum veya okullarıyla olan ilişkileri kesiliyor.
Başörtü yasağı İlahiyatlara hatta İmam-Hatip Liselerine
kadar uzanıyor. Perukla görevine devam edenler oluyor, hatta
perukla işine devam eden personelin yetkililere bildirilmesi
isteniyor. Ayrıca irtica ile mücadele kapsamında yetkili
isimlerden komiteler oluşturularak bu tür çalışmaların devamı
sağlanıyor.
Bu
yapılanların ya da yapılması istenenlerin bazıları için büyük
bir başarı olduğu söylense de Türkiye gerçeği ve halk açısından
büyük bir kayıp olmuştur. Bunlarla beraber yargı, eğitim,
sosyal hayat, ekonomi ve kişisel özgürlükler, fikir ve düşünceye
serbestiyet noktasında Türkiye’ye çok şeyler kaybettirdi.
Halkı tavandan başlayarak tabana doğru kin ve nefrete sevk
etti. İnanan-inanmayan, laik-antilaik, örtülü-örtüsüz gibi
sınıflar icat edildi. Oysa bunlar 312. maddeye göre yasak olan
şeylerdi. Hukuk siyasallaştırılarak, birilerine benzemeyenler
cezalandırıldı. Şimdilerde ise, 28 Şubat kırbacı döndü,
kendini tutanları vurmaya başladı. Yolsuzluğa bulaşan siyasetçiler,
medya ve banka patronları hakkında hazırlanan dosyalarla şu an
meşguller. Yazı ve yorumlarıyla yolsuzlukları gizlemeye çalışan
anlı şanlı gazeteciler de işsiz kalma durumuyla başbaşalar.
Aynı zamanda 28 Şubat’ın baş mimarı olan Demirel, köşesine
çekildi. Asker ortaklarının kimi dünya, kimi de ahiret
emeklisi oldular. Basın, tarihi çöküşü yaşıyor. Siyasi
kanat ise yine krizlerle, ekonomik batağın üzerinde kalmaya çalışıyor.
28 Şubat içte ve dışta Türkiye aleyhine
oldu
Yıldız:
28 Şubat, Refah’ı silmek ve ortadan kaldırmayı da amaçlamıştı
ama daha sonra kurulan Fazilet, sonra Saadet ve AK Parti’nin çıkışı,
bu hareketin sonunu getiremedi. 28 Şubat, Refah’la beraber bütün
dindar kesimin özgürlüklerine engel koymaya çalıştı. Refah
çizgisinde olmayan dindar kesimlerde bu hareketten olumsuz yönde
etkilendiler. Ve hatta başörtü yasağı gibi diğer yasaklarla
bu hareket kamusal alanlara da kaydırıldı. Aslında dindarlarla
beraber dindar olmayanlar da zarar gördü ve onların da
tepkisini aldı. Halk, iktidarı sorgulamaya başladı. Hükümet
olmakla iktidar olmanın farkının ortaya konulması fikri ağırlık
kazandı.
Devletin
temelinin insana dayandığı, insanın hakkının devletin hakkından
önde geldiğini halk anladı artık. Adına demokrasi dense de,
aslında demokratikleşme yönünde olumsuz adımların atıldığı
görülmüştür. Bunları anlayan ve önemini kavrayan toplum, bu
bilinçlenmenin sonucu olarak bazı taleplerde bulunacaktır. Bu
talepler; demokrasi, ifade ve düşünce özgürlüğü ve yaşama
müdahale edilmemesi gibi taleplerdir. Ayrıca 28 Şubat düşüncesi
içerisinde, iç tehditler kadar dış tehditler gündeme
getirilmemiş ve o alanda başarısız kalınmıştır. Sovyetler
Birliği’nin yıkılmasının ardından Türk Cumhuriyetlerinde
ve İslam ülkeleri üzerinde liderlik vasfını sağlayamamış
ve bu bulunmaz fırsatı değerlendirememiştir.
Reyhan:
28 Şubat’ın içinde olanlara baktığım zaman şunları görüyorum.
Mesut Yılmaz, iktidar hevesiyle, bir an önce koltuğa geçeyim düşüncesiyle
28 Şubatçı oluyor. Süleyman Demirel ise, sağ partileri birleştirme
onların üzerinde psikolojik üstünlüğünü kurma noktasında
önder olmak için 28 Şubat’a destek veriyor. Silahlı
Kuvvetler, eskiden olduğu gibi, darbeler ve devrimlerle siyasete
müdahale etmek istemiyor. Çünkü onlar da biliyor, bu tür yöntemler
hem uygun değil hem de dünyadan ve içten büyük tepkiler alıyor.
Hal böyle olunca gizli kapaklı postmodern 28 Şubat’a gitme
yolunu tercih ediyorlar. Artı bir de Derin Devlet diye tabir
edilen ve gücü noktasında inanılmaz boyutlara varan gizli
eller ve güçler var. Bunlar da 28 Şubat sürecinde büyük katkı
sağlamışlardır. Demokrat insanlar da söylüyor: Türkiye’de
bir derin devlet müesses nizamın savunucuları var ise bunlar
yerlerini kaybetmek istemezler.
Şimdi
burada, Müslümanlar, Cumhuriyet’ten sonra ne yapacakları
konusunda çok ilkeli olarak hareket edebilmişler mi? Belirli
ilkeleri benimseyip, o ilkelere göre hareket etme durumunda mı
olmuşlar, yoksa hep tepki tarzında veya geri çekilme veya
ilerleme şeklinde mi olmuşlar? Yani müesses nizamın müsaade
ettiği kadar büyüme, çalışma noktasında kendi
inisiyatiflerinde mi hareket etmişlerdir. Refah Partisi’nde
veya cemaatlerde gerekli hazırlıklar ya da çalışmalar yapıldı
mı? Bir zaman ifade ve düşünce hürriyeti adı altında herkes
konuştu. Kıyafette de benzer durumlar. Sonradan o konuşmalardan
dönüşler başladı. "Şunu kastetmedim, aslında yanlış
anlaşıldım" şeklinde dönüşler oldu. İlkeli davranıldı
mı, yoksa onlar istediği gibi yönlendirme yaptığı için mi o
şekilde davranıldı? Müesses nizamın istediği kadar Müslüman,
onların istediği kadar yaşamak, yaşamamak. Yani biz, bizim
hayatımızı planladık mı, yoksa onlar mı?
Hatalardan ders almanın zamanı
Hunluoğlu:
Şahsen bu konuda Müslümanların elde ettiği fırsatı ve imkanı
biraz hoyratça kullandığı kanaatindeyim. Bir yerde konuşurken,
bir yerde yazarken, konuştuklarımızın ya da yazdıklarımızın
bize ne getireceği ve ne götüreceği hususunda çok sağlıklı
düşünüp, mantıklı hareket edilmedi. Dile ve düşünceye
geldiği gibi konuşuldu, yazıldı. Bir şeyle karşı karşıya
gelindiği zaman da "Öyle dememiştim, şunu kastetmiştim"
gibi mazeretlerle önceki söylenenler tevile gidildi. Öncü değil
ama önde giden popüler olup, konuşmalarıyla kitleleri galeyana
getiren kimselerin sözleri karşımıza getirildi. Sıkıntının
temel kaynaklarından biri de bu olmuştur. O zamanki kitlelerin
heyecanını dikkate alarak, metne dayalı olmayan ve kaynaksız
konuşmalar yapıldı.
Bunun
yanı sıra, teşekkül eden gerek sivil toplum örgütleri, gerek
tarikat ve gerekse aydın cephesi bir toparlanma, bir insicam, bir
ahenk ve prensip oluşturamadı. Amatörce bir yapılanma ve çalışma
içerisine gidildi. Giyim kuşamda da, tavır tarzımızda da biz
böyle olduk. İnşaallah, Maşaallah diyerek çalışmalarımızı
sağlam dayanaklara oturtmadık. Ne zaman ki, bir 28 Şubat
hareketi baş gösterince, bu yaptıklarımızı tekrar gözden geçirdiğimizde
ne söylediğimizi, ne hatalar yaptığımızı anladık. Tıraş
olunca saçımızın ak mı, kara mı olduğunu anladık. Dileğim
o ki, bundan sonra ki söz, davranış ve çalışmalarımızı
daha derli toplu yaparız.
Soyak:
Planlı, programlı çalıştık mı, ilkelerimiz var mıydı
konusunda daha önceye gitmek gerekir. Türkiye’de 1950 seçimlerine
kadar planlı çalışma veya ileriye dönük teşkilatlı bir çalışma
mevcut değildi. Çünkü korkunç bir baskı vardı. Osmanlı döneminden
kalma ulemanın sadece bir kaygıları vardı. Kur’an ve İslam
unutulmasın, hiç olmazsa namaz kıldıran, cenaze yıkayan ve
Kur’an okuyan nesil yetişsin, zahirdeki dini hizmetler yürüsün.
Zira o dönemdeki baskıdan dolayı Kur’an okumayı bırakın,
bulundurmak bile yasaktı. Halk o zaman Kur’an’ı gizli gizli
okur ve mezarlarda saklardı. Köy veya mahalleleri kontrol etme görevini
muhtarlardan ziyade öğretmenlere vermişlerdi. Çünkü
muhtarları halktan yana sayarlardı. Hatta iyi hatırlarım, öğretmenin
birisi bizim mahallenin imamına çıkışarak, bir daha bu çocuklara
Kur’an okutmayacaksın dedi. Dolasıyla mahkemelerde idamlıkla
yargılananlar oldu. 1950 yılına kadar da planlı, programlı teşkilatlı
çalışmalar olmamıştır. 50’de Demokrat Parti’nin iktidar
olmasıyla İmam-Hatip Liseleri açıldı. Kur’an Kursları açıldı.
Müslümanların önü açıldı. Ve o büyük dehşeti yaşamış
olan insanlar büyük bir şevkle İmam-Hatip Liseleri’ni ve
Kur’an Kurslarını açtılar. Bu okulların açılmasına müsaade
edilmesindeki amaç Cumhuriyet’ten sonra halkın dini ihtiyaçlarına
cevap vermekti. Buralardan bir çok insan istifade etti. Okudular,
mezun oldular, çeşitli görevler aldılar. İstenildiği gibi
olmasa da örnek insanlar, önder insanlar yetişti.
Bu
insanlar yetiştikçe tarihlerine, geçmişlerine baktılar. Yaşantılarını
daha İslamî yapmaya gayret gösterdiler. Nasıl olur da daha iyi
olur diye düşünmeye başladılar. Önce fert fert sonra bir
araya gelip ne yaparız, ne ederiz derken dernekler, vakıflar
kurdular. Ve böylece Müslümanlar teşkilatlanmaya başladılar.
Belki, ileri seviyede hedefler tespit edilmese, teşkilatlanmalar
yapılmasa bile, genel manada Türkiye’deki dini faaliyetler ana
hatlarıyla ilkeli ve hedeflidir. Eksiği ve gediğine rağmen bir
çalışma sistemi üzerine oturmuştur.
Tabi
ki, bu çalışmalarda Müslümanların hataları olmuştur. Gerek
siyaset, gerek dernek ve vakıf çalışmalarında. En büyük
hata ise birbirimizle çatışmalarımızdır. Sonra, haddini ve
maksadını aşan büyük sözlerde bulunduk, ilmi gerçeğe
dayanmayan ve çoğu hislere hitabeden. Bu konuşmalar, diğerlerinin
elinde bir tutanak oldu. O konuşmalar istismar edildi.
Yapmamız
gereken ilk iş, yapmış olduğumuz hataları tespit etmek ve
hatalarımızı kabul etmektedir. Şöyle kastetmedim demek
yerine, hata etmişim demek gerekir. Fakat taviz veremeyeceğimiz,
değiştiremeyeceğimiz, vazgeçemeyeceğimiz değerlerimizi de,
bu kategoriye sokarak, o konudaki yazı ve konuşmalarımız için
hata etmişiz diyerek bunlardan vazgeçmek toplumda büyük
yaralar açar ve güvensizlikler verir. Bugün biz maalesef en çok
tavizi bu konuda veriyoruz, değişmeyen değerlerimiz üzerinde
taviz veriyoruz.
Yeni
şartlara göre değerlerimizden taviz vermeden, yeni çalışma
programları yapmalıyız. Yani 28 Şubat öncesi ve sürecinde
yanlışlarımızı tespit ettikten sonra, ama değişmeyen değerlerimizden
taviz vermeden, kınayanın kınamasına bakmadan, mürteci, çağdışı
demişler veya önümüze birçok engeller koymuşlar. Bunlara
bakmadan çalışmalıyız.
Yıldız:
Şimdi bu 28 Şubat süreciyle beraber zannediyorum bir şey daha
anlaşıldı. İslamî hizmetlerin tek kapısı parti değil, düşüncesi
yaygınlaştı. Siyasi parti kurulacaksa ülkenin ekonomik
anlamda, yönetim anlamında refahına götürmek için parti
hizmeti yapılır düşüncesine gelindi.
Reyhan:
Şöyle bir baktığımızda 28 Şubat’ın amaçlarına ulaştığını
görüyoruz. İmam-Hatip Lisesi, vakıflar, dernekler, yeşil
sermaye suçlamasına maruz kalan holdingler, insanların giyim ve
yaşam tarzları gibi. Özellikle Yılmaz’ın başbakanlığından
sonra hedeflere daha hızlı yaklaşıldı.
Bu
süreçte veya sonra biz, kendimizi de değerlendirmiş olduk. Adımlarımızı
sağlam atmadığımız ortaya çıktı. Bu konularda yeterince
istişare yapılmadığı ve birlik oluşturulmadığı için
buraya geldik. Bizim de dersler almamız, çalışmalarımızı
ona göre yönlendirmemiz gerekiyor.
Kıssadan hisse
Hunluoğlu:
İnşaallah Müslümanlar birlik ve vahdet içinde olurlar.
Altan
Tan’ın "Yezidiye Arka Çıkmalıydık" adlı bir hikâyesini
aktarmak istiyorum: "Dedemin dedesinin babası Hacı Hesene
Bekro zamanında Midyat dağlarında zalim mi zalim, gaddar mı
gaddar bir ağa varmış. Üstüne üstlük bir de Müslüman geçinirmiş
şerefsiz. Bu it oğlu it zapt ettiği bunca bağ, bahçe, tarla
yetmezmiş gibi komşu köyün, birkaç koyun ve keçisini
otlatmak için kullandığı dere kenarındaki merayı da bostan
yapmış kendine. Köylüler ne desin, boyun büküp eyvallah etmişler
rezile. Malum Midyat’ta Süryani, Yezidiye, Müslümanlar
birlikte yaşarlar. Kız alıp verme hariç dostluk, arkadaşlık
ve ticaret devam eder aralarında. Sıcak bir yaz günü
susuzluktan bunalan, biri Müslüman, biri Süryani, biri de
Yezidi üç arkadaş dere kenarına inmişler. Ellerini, yüzlerini
yıkayıp kana kana su da içince biraz kendilerine gelir gibi
olmuşlar. Üçü de güçlü kuvvetli aslan gibi delikanlılarmış.
Gözleri
ağanın bostanına takılmış. Sağa sola bakmışlar kimseyi görmemişler.
Nasıl olsa dere Allah’ın deresi, bostan da köyün ortak merası,
birkaç salatalık, bir iki kavun karpuz yesek ne olur deyip dalmışlar
bostana. Müslüman Hasso kavuna, Süryani Gebri karpuza, Yezidi
Carcuro da saldırmış hıyara. Daha ilk lokma ağızlarında
iken kara vicdanlı Reşo ağa bitivermiş bostanın başında.
Bir nara boğazında düğümlenmiş alçağın. Birkaç saniye
zarfında birkaç bin tilki dolaşmış kafasında. Ulan demiş
tam yalnız başına gelecek zamanı buldum. Her ne kadar aslan
gibiysem de bu üç teres de zebellah gibi. Tek tek olsalar neyse
ama üçüyle birden baş etmem zor. Bırakıp gitsem namımız beş
paralık olacak, ne yapsam ne etsen diye düşünürken aniden bir
şimşek çakmış kafasında. Atılmış ortaya, dönmüş Yezidi
Carcuro’ya, ulan dinsiz kitapsız demiş hele bu Hasso benim Müslüman
kardeşim, dinimiz, kitabımız, Allah’ımız Peygamberimiz bir.
Malımız, mülkümüz, canımız kanımız ortak. Gebro desen İsa
efendimizin ümmetinden bir dürüst Ehli Kitap, hiç olmazsa dini
kitabı belli, kestiği yenilir, sözüne güvenilir. Bunlara değil
birkaç kavun, karpuz bütün bostan helal olsun. Ulan peki sana
ne oluyor be hey dört kitabın dördüne de inanmaz, camisiz,
kilisesiz, imansız. Sen nasıl benim mülküme destursuz girersin
demiş, girişmiş zavallıya. Hasso ile Gebro derin bir nefes çekip
şükretmişler. Azıcık da hoşlarına gitmiş ağanın sözleri.
Ağa kafa, göz, ağız, burun demeden Allah ne verdiyse yapıştırmış,
komaya sokmuş gariban Carcuro’yu.
Ağa
Carcuro’yu halledince dönmüş Gebro’ya ulan demiş biraz önce
de söyledim. Hasso benim din kardeşim.
Dinimiz, kanımız, malımız, canımız bir. Peki sen
neyin nesi oluyorsun? Doğru düzgün bir adam olsan bir Allah’ı
üçe çıkarmaz, İsa efendimizi Allah’ın oğlu yapmazdın.
Bir Müslümanın malını nasıl yersin? Yedim seni namussuz demiş
patlatmış yumruğu. Eşşek sudan gelinceye kadar dövmüş, dil
derman güç takat bırakmamış biçarede. Hasso iyice rahatlamış.
"Hem canım, zalim malim de olsa, ağa ne de olsa Müslüman,
insan kardeşi"nin kıymetini bilmeli, ötekilerin iflahını
kesti bana bir şey yapmadı demiş içinden. Gebro’nun da işini
bitirdikten sonra sağa dönmüş Hasso’ya ‘vay vay vay’
demiş. "Seni gidi vicdansız, hele bunlar biri Yezidi öbürü
Hıristiyan. Din, iman, helal, haram bilmezler. Sen sözde Müslüman
olacaksın, helali haramı bileceksin, benim malımı mülkümü
muhafaza edeceksin. Kendin yetmezmişsin gibi bir de bu gâvurları
takmışsın peşine. Bostanıma girersin ha! ulan ben seni
gebertmeyeyim de kimi geberteyim. Seni telef etmeyeyim de kimi
edeyim” demiş çökmüş böğrüne.
Gözünde
fer, ağzında diş bırakmamış, kolunu kanadını kırmış,
iflahını kesmiş Hasso’nun. Carcuro’dan da Gebro’dan da
beter etmiş gariban Hasso’yu. Köylüler ertesi gün per perişan
bulmuşlar üç arkadaşı. Yaralarını sarıp, su ekmek vermişler.
Kim yaptı? Nasıl oldu? Ne oldu? Üçünüz birden nasıl böyle
dayak yediniz, diye soranlara Hasso; ‘Yezidi’ye arka çıkacaktık,
Yezidi’ye arka çıkacaktık, Yezidi’ye arka çıkacaktık’
demiş de başka bir şey dememiş. Bugün bile Midyat’ta Tur-u
Abidin köylerinde üç beş arkadaş birlikte yola çıktıklarında
aksakallılar gençlere ‘Siz siz olun Yezidi’ye sahip olup,
Yezidi’ye sahip olun, Yezidi’ye sahip’ diye üç kez
seslenirler."
Bundan
sonrası için kıssadan hisse çıkarmak lâzım.
