EĞİTİM REHBERİ
İLKADIM dergimiz 10 yıl önce
"BİR MEKTEP" olma heyecanı ve azmiyle yayın hayatına
başladı. Çizgisinden sapmadan, ölçüsünden taviz vermeden
okurlarına daha faydalı olabilme aşkıyla, hizmet heyecanıyla
yayın hayatını sürdürüyor. Her sayısında sizlere en doğru,
en faydalı bilgileri aktarmanın, bir mektep olmanın
mesuliyetini bütün ağırlığı ile hissederek soruşturuyor,
araştırıyor, istişare ediyor, en güzele ulaşmak için çaba
gösteriyoruz. Abone ve okurlarımız da, büyük emekler, maddi
manevi büyük fedakârlıklarla yayınlanan bu dergiyi okuyarak,
verilen bilgi ve mesajlardan alınması gerekeni alıp
uygulayarak, her kesimden insanlara ulaştırıp abone yaparak
yardımcı olmayı vazife bilmeli, her türlü çaba ve gayreti göstermelidirler.
Yayın Kurulu ve yazarları,
hizmet ve yazıları için asla ücret almıyorlar. Mükafatını
yalnız Allah Teala’dan bekliyorlar. Bu satırların yazarı
aciz kardeşiniz abdestsiz tek bir kelime yazmıyor. Çünkü bu
hizmeti diğer kardeşlerimiz gibi bir ibadet kabul ediyor.
Televizyon kültürü ile
kafaları karışan, kalpleri bulanan, zihin faaliyeti duraksayan
toplumların ilmi, ahlakî, soysal vb. çok mühim konularda
ciddi, doğru, sağlıklı bilgiler veren yazılı yayınlara her
zamankinden daha fazla ihtiyacı vardır. Böylesi yayınları
takip edip okuyarak, televizyon kültürünün tahribatından
korunabiliriz. Bunun için okuma alışkanlığına sahip olmamız
gerekir. Üzülerek ifade etmeliyim ki okuma alışkanlığımız
çok zayıftır. Sürekli okuması gerekenler bile bu konuda
yeterli değiller. Onun için hem kendimizin, hem de aile
fertlerimizin, yakın-uzak çevremizin okuma alışkanlığı
kazanmaları için gayret etmeliyiz. Bilelim ki okumaktan zevk aldığımız
zaman, öğrenmekten zevk alacak, öğrenmekten zevk alınca da öğretmekten
zevk almaya başlayacağız. Neticede kâlp toprağına atılan çekirdeğin
çatlayıp yeşermesini, çiçek açıp meyveye durmasını görünce
yani öğrenilen ve öğretilenlerin amele dönüştüğüne şahit
olunca gönül kuşu kanat açacak, mutluluk gülistanında, huzur
baharistanın da bilmem hangi gül ağacının dalında konaklayıp
şükür terennümleri şakıyacaktır. İşte o zaman soylu düşünceler,
soylu fikirler ve soylu medeniyetler yeniden rağbet görecek. Köksüz
ve soysuz akımlar, çeşit çeşit ahlaksızlıklar, medeniyet ve
çağdaşlık diye dayatılan onur kırıcı ilkellikler son
bulacak, insanlık yeniden gerçek medeniyete, insanca yaşama
ortamına kavuşacaktır.
Yayın Kurulu olarak her ay
yaptığımız istişarelerde hangi konuları işlersek, kapak yazıları
için hangi mevzuyu seçersek daha faydalı oluruz diye uzun uzun
fikir alışverişinde bulunuyoruz. 2001 Mayıs ayı istişaremizde
abone ve okurlarımız için her yıl altışar aylık EĞİTİM
PROGRAMLARI hazırlamayı, abone ve okurlarımızın istifadesine
sunmayı uygun gördük. 2001 yılı 2. altı ayı EĞİTİM
PROGRAMI için Kur’an-ı Kerim’de geçen kıssalardan bir kısmını
seçtik. Bu kıssalardan ibretler çıkarılsın, mütenebbih
olunsun diye...
"Sahabe Hayatından
Tablolar" kitabından sahabe hayatının okunmasını da
programa aldık ki, Allah celle celaluhu, Rasulullah sallallahu
aleyhi ve sellem sevgisi, itaat ve İslamî yaşantı nasıl
olurmuş görülsün, ibret alınsın diye... Ve bu programı
dergimizin Haziran sayısında yayınladık.
Bundan böyle her yılın ilk
altı ayı için yapılan EĞİTİM PROGRAMI dergimizin ARALIK sayısında,
ikinci altı aylık eğitim programı HAZİRAN sayısında ÖLÇÜLER
DENGELER sayfasında EĞİTİM REHBERİ başlığı altında yayınlanacaktır.
Uygulamaya koyduğumuz bu programla her aile yuvasını bir mektep
yapmayı, abone ve okurlarımızın bilgi dağarcığına mütevazı
bir katkıda bulunmayı istedik.
Bütün abone ve okurlarımıza
bu programları takip etmelerini ve uygulamalarını tavsiye
ediyoruz. Bu programlar, aile yuvamızda aile fertlerimizle işlenmeli,
evimiz bir mektep haline getirilmelidir. Ayrıca aynı mahalle ve
yakın semtlerde oturan abone ve okurlarımız uygun gün ve
saatte bir araya gelerek, oturduğu yerde kendisinden başka abone
veya okur olmayanlar da akraba, komşu ve arkadaşları ile
toplanarak bu programları bir ders gibi işlemelidirler. Her
abone ve okurumuz ulaşabildikleri herkese bu programı takip edip
uygulamalarını tavsiye etmelidirler. Gerek abone ve okurlarımız
ve gerekse bu eğitim programlarından herhangi bir şekilde
haberdar olanlar, zaruri gördükleri, faydalı buldukları
konuları eğitim programlarının yayınlanacağı aydan bir ay
önce bize bildirirlerse yapılan teklifler programlar hazırlanırken
değerlendirilecektir. Ayrıca gerek eğitim programları ile
ilgili ve gerekse çeşitli konulardaki sorularınızı İlkadım
dergimizin internetteki adresine gönderebilirsiniz.
2002 yılı 1. altı aylık EĞİTİM
PROGRAMI’na aldığımız konuların aşağıda kısa kısa açıklamaları
yapılmıştır. Sizler de bu konuları başta Kur’an-ı Kerim
ve Hadis-i Şerifler olmak üzere çeşitli sahih kitaplardan
faydalanarak işleyeceksiniz. Ayrıca "Sahabe Hayatından
Tablolar" kitabını okumaya devam edeceksiniz. Aileler için
Altınoluk Dergisinin çıkardığı, ÖRNEK NESİL kitabının
okunmasını tavsiye ediyoruz. Bu kitapta bir kısım sahabenin örnek
hayatından bahsedilmiş, alınması gereken ibretler zikredilmiştir.
Yardım ve muvaffakiyet Rabbımızdandır.
1- SELAMLAŞMAK, GÜLERYÜZLÜ
OLMAK
Allah Teala, Nisa suresi 86.
ayette şöyle buyuruyor: "Bir selam ile selamlandığınız
zaman siz de ondan daha güzeli ile selamlayın. Yahut aynı ile
karşılık verin. Şüphesiz Allah her şeyi hesaba çekmektedir."
Bu hususta pek çok hadis-i
şerif varid olmuştur. Bunlardan birkaçı şunlardır:
Peygamberimiz sallallahu
aleyhi ve sellem şöyle buyurmaktadır: "Biriniz bir meclise
girdiği zaman selam versin, oturmak isterse otursun. Sonra
kalkarken yine selam versin. Çünkü birinci selam ikinciden daha
evla değildir." (Ebu Davud)
Diğer bir hadis-i şerif de
şöyle buyurulmaktadır: "Selam, Allah’ın yeryüzüne
koyduğu isimlerden biridir. Bu nedenle onu aranızda yaygın hale
getirin. Müslüman adam bir kavme uğrayıp da selam verirse ve
onlar da onun selamını alırlarsa, onlara selamı hatırlattığı
için onlardan bir derece fazla sevap alır. Eğer selamını
almazlarsa, onun selamını, selamı almayanlardan her bakımdan
daha üstün ve güzel olan varlıklar alır." (Taberani)
Başka bir hadisi şerifte de
şöyle buyuruluyor: "Nefsim elinde olana yemin ederim ki,
hakkıyla iman etmedikçe cennete giremezsiniz. Birbirinizi
sevmedikçe hakkıyla iman etmiş olmazsınız. Size, yaptığınız
takdirde birbirinizi seveceğiniz bir amel göstereyim mi?”
Ashab “Evet Ya Rasulullah” dediler. “Aranızda selamı yayın."
buyurdu. (Buhari-Müslim)
İki Müslüman karşılaşınca
güleryüzle, tatlı bir tebessümle önce selamlaşmalı, daha
sonra konuşmalıdır.
Müslüman kaba, haşin, asık
suratlı olmamalıdır. Ona yakışan tevazu, tatlı dil ve güler
yüzdür. Nitekim Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem
efendimiz: "Din kardeşine tebessüm etmen sadakadır."
buyurmaktadır.
2- KARI-KOCA İLİŞKİLERİ
İslam öncesinde kadına hiç
bir hak tanınmıyor, değer verilmiyordu. Hatta eski Çin’de
insan sayılmıyordu. İngiltere’de murdar sayıldığından
İncil’e el süremezdi. İsrail’de babaları kızlarını
satabilirdi. Arabistan’da ise diri diri toprağa gömerek öldürebiliyordu.
İşte böyle bir ortamda, kadının alabildiğine mağdur edildiği
bir zamanda İslam dini kadını bu onur kırıcı durumdan
kurtardı.
İslam dini erkeği aile
reisi olarak, hanımını, çocuklarını korumak, eğitmek, geçimlerini
sağlamak ve onlara güzel muamele etmekle mükellef kıldı. Kadın,
çocukları için bir mürebbi, kocası için yardımcı, ev işlerini
tanzimle vazifelendirildi. Her iki tarafında vazife ve hakları tâdat
edildi. Karşılıklı sevgi ve saygıya dayalı bir aile yuvası
kurulması istendi.
Nitekim Bakara suresi ayet
228’de şöyle buyurulmaktadır:
"... Erkeklerin meşru
surette kadınlar üzerindeki hakları gibi kadınların da onlar
üzerinde hakları vardır. Yalnız erkekler onlar üzerinde daha
üstün bir dereceye sahiptirler. (aile reisi erkektir.)"
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem şöyle buyuruyor:
"Onlara (kadınlara)
yediğinizden yedirin, giydiğinizden giydirin, onları dövmeyin,
onlara çirkin demeyin, fena söz söylemeyin." (Müslim)
Buhari’de geçen bir hadisi
şerifte de şöyle buyuruluyor:
“Kadınlar hakkında
birbirinize hayır tavsiye ediniz."
3- ANA-BABA VE ÇOCUKLAR
ARASI İLİŞKİLER VE VAZİFELER
Ana ve babaların çocuklarına
karşı vazifeleri, onlara doğdukları zaman güzel bir ad
koymak, büyütmek, terbiye etmek, dini vecibelerini öğretmek,
belirli bir yaşa geldiğinde evlendirmek, bir iş ve meslek
sahibi yapmaktır. Bütün bunları yaparken ana-babanın bütün
gayreti çocukların faydalı bir insan, iyi bir Müslüman
olmalarını sağlamak olmalıdır. Çocuklar da ana ve babalarına
hürmet etmek, itaat etmek, hizmet etmek, İslam’a aykırı
olmayan tüm isteklerini güçleri yettiği nispette yerine
getirmektir. Anne ve babanın şefkati, çocukların hürmet ve
hizmeti aile yuvasını cazibe merkezi yapar.
Allah Teala şöyle buyurur:
“Rabbın sadece kendine kulluk etmenizi, ana-babanıza da iyi
davranmanızı kesin bir şekilde emretti. Onlardan biri veya her
ikisi senin yanında yaşlanırsa kendilerine "of!" bile
deme. Onları azarlama. İkisine de güzel söz söyle. Onları
esirgeyerek üzerlerine kanat ger ve, "Rabbim küçüklüğümde
onlar beni nasıl yetiştirmişlerse sende onları esirge diye dua
et." (İsra-23-24)
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem: "Burnu sürtülsün, burnu sürtülsün, burnu sürtülsün”
diye üç kere tekrarladı. “Kimin ey Allah Rasulü” diye
sorulunca şöyle buyurdu: “Yanında ana-babası ya da onlardan
birisi yaşlanıp ta (onların gönlünü kırarak) cennete
giremeyen kimsenin." (Müslim)
4- DİĞER BÜYÜKLERLE İLİŞKİLER
VE VAZİFELER
Kişinin ana ve babasından
başka diğer büyüklere karşı da vazife ve mesuliyetleri, ilişkilerde
dikkat etmesi gereken edepleri vardır. Kişi çevresindeki ilim
ehline, salih kişilere, büyük baba ve büyük annelerine,
hocalarına, amca, dayı, hala, teyze, komşularından yaşlı
olanlara da edep gözetmeleri, haklarına riayet etmeleri, hürmet
göstermeleri, hizmet etmeleri gerekir. Onların hayır duasını
almak, öğütlerini dinlemek, uzun hayat tecrübelerinden
istifade etmek, her fırsatta sohbetlerinde bulunmak büyük bir
bahtiyarlıktır.
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem şöyle buyurmaktadır:
“Kim küçüklerimize
merhamet etmez, büyüklerimize tazim etmezse bizden değildir."
(Tirmizi)
Diğer bir hadisi şerif de
şöyledir:
"Ak saçlı müslümana
(yaşlıya), haddi tecavüz etmeyen ve içindeki hükümlerle amel
etmekten uzaklaşmayan Kur’an hafızına ve adil hükümdara
ikram, yüce Allah’ı tazimdir." (Buhari)
5- AKRABA İLİŞKİLERİ VE
ZİYARETLERİ
Allah Teala kudsi bir hadisi
şerifte şöyle buyurur: "Allah Tela buyurur: Ben rahmanım.
Bu, rahimdir. Ona isimlerimden bir isim koydum. Kim sılayı rahim
yapar (akraba ve yakınlarını ziyaret ederse) ben de onu ziyaret
ederim. Kim sılayı rahim yapmaz ise, ben de ona sılayı rahim
yapmam." (Buhari)
Müslümanlar akrabaları ile
iyi ilişkiler kurmalı, onları hata ve kusurlarından dolayı
terk etmemelidir. Birbirininin hak ve hukukuna riayet etmelidir.
Bayramlarda, mühim gün ve gecelerde, hastalıklarında muhakkak
ziyaret etmeli, karşılıklı yardımlaşmalıdırlar. Uzak
beldelerde olanlara mektup yazarak, telefon ederek ilişkilerini
devam ettirmelidirler.
6- KOMŞULUK İLİŞKİLERİ,
ZİYARETLERİ
İslam’da komşuluğa çok
büyük önem verilmiştir. Nitekim Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem: "Cebrail komşuyu bana o kadar çok tavsiye etti
ki, nerdeyse komşuyu komşuya mirasçı yapacak zannettim."
(Buhari) buyurmuştur. Buhari’de geçen diğer bir hadisi şerifte
de: "Allah ve ahiret gününe inanan komşusuna ikram
etsin." buyurmaktadır.
Komşuya eziyet etmemek,
bilakis onun eziyetlerine katlanmak, onun namusunu, malını kendi
namusu ve malı gibi korumak, hasta olduğu zaman ziyaret etmek,
ihtiyaçlarını gidermeye çalışmak, sevinciyle sevinmek, üzüntüsüne
iştirak etmek vb. vazifeler komşuluk vazifelerindendir.
7, ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ,
ZİYARETLERİ
Allah için kardeş olmak,
dost olmak, bollukta da, darlıkta da, iyi günde de, kötü günde
de arkadaşlığı devam ettirmek, hiç bir makam-mevki, mal-mülk,
dünyevi çıkarın inkıtaya uğratamadığı arkadaşlık ne güzel
bir haslettir.
Arkadaş seçiminde çok
dikkatli olmak gerekir. Kötü kişilerle, ahlaken düşük şahıslarla
asla arkadaşlıklar, dostluklar kurulmamalıdır. Rasulullah
sallallahu aleyhi ve sellem:
"Kişi arkadaşının
dini üzeredir. Sizden her biriniz kiminle arkadaşlık yaptığına
baksın." (Tirmizi) buyurmaktadır.
Yalnız Allah rızası için
dost olmak, Allah rızası için sevmek ve ziyaretleşmek büyük
bir fazilettir.
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem şöyle buyurmaktadır:
"Bir kişi Allah için
din kardeşini ziyarete gider. Allah ona bir meleği gözcü gönderir.
Melek: nereye gidiyorsun? diye sorar. O kişi filan arkadaşımı
ziyaret etmeye gidiyorum der. Melek: Bir ihtiyaçtan dolayı mı?
der. Adam: Hayır deyince Melek: Aranızda bir akrabalık mı var?
diye sorar. Hayır cevabını alınca, Melek: Sana olan bir iyiliğinden
mi? der. Adam: hayır der. Melek: Ya niçin? der. Adam: Onu Allah
için seviyorum deyince Melek: Allah beni sana, sen o adamı
sevmenden dolayı seni sevdiğini ve sana cennettin vacip olduğunu
bildirmek için gönderdi der." (Müslim)
Muhammed Bakr, Cafer-i Sadık’a
beş kişi ile arkadaşlık yapmamasını tavsiye etmiştir:
1- Fasık ile: Tamah ettiği
bir lokmaya seni satar.
2- Cimri ile: Yoksul olduğun
zaman, seni terk eder.
3- Yalancı ile: Çöldeki
serap gibidir. Yakında uzak, uzakta yakın gözükür.
4- Ahmak ile: İyilik edeyim
derken kötülük eder.
5- Akrabası ile alakasını
kesenle.
8- HASTA ZİYARETİ
Hasta bir müslümanı,
ziyaret etmek dua etmek fakir ise doktor ve ilaç parasını
tedarik etmek gerekir.
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem şöyle buyurmaktadır: "Allah, kıyamet gününde
şöyle buyuracak: ‘Ademoğlu hastalandım da beni ziyaret
etmedin.’ Ademoğlu ‘Ya Rabbi! Seni nasıl ziyaret edebilirim
ki?’ ‘Sen alemlerin Rabbisin’ der. Allah Teala: “Kulum
filan hastalandı da onu ziyaret etmedin. Şayet onu ziyaret
etseydin, muhakkak beni onun yanında bulurdun." (Müslim)
Hasta ziyaretinde onu üzecek
söz ve davranışlardan sakınmalı, teselli edecek sözler söylenmeli,
yanında uzun müddet oturmamalı. Hastanın şifa bulması için
dua etmelidir. Ayrıca zaman zaman hastaneleri ziyaret etmeli,
bilhassa kimsesiz hastalarla ilgilenmeli, yardımcı olunmalıdır.
9- KABİR ZİYARETİ
Allah Teala: "Her nefis
ölümü tadacaktır." (Al-i İmran-185) buyurmaktadır. Her
yaşayan ölecek, fani bedeni toprağa verilecek, kıyamet sabahına
kadar berzah aleminde kalacaktır. Hayatta olanların ibret
almaları, bir gün kendilerinin de ölüp kabre konacaklarını
hatırlayarak teşekkür ederek, dünyaya dalıp gitmemeleri, ölüm
için hazırlanmaları için kabir ziyaretleri yapmalıdırlar.
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellemde: "Kabirleri ziyaret etmekten sizi menetmiştim.
Artık onları ziyaret ediniz. Çünkü kabir ziyareti ölümü
hatırlatır." (Müslim) buyurmaktadır.
Kabir ziyaretinin bir kısım
adabı vardır. Bunlara dikkat etmelidir. Öncelikle selam
verilir. Müslim’in rivayetine göre Rasulullah sallallahu
aleyhi ve sellem, Hz. Aişe radıyallahü anha’ya şöyle selam
verilmesini söylemiştir.
"ESSELAMÜ alâ
ehliddiyarı minel mü’mine vel müslimin ve yerhamül müstakdimine
minnâ ve müsta’hirin ve innâ inşaallahü biküm le lâhikûn."
Meali şöyle: "Mü’minler ve Müslümanlar diyarının
ehline selam. Allah bizden önce ölenlerle, bizden sonra öleceklere
rahmet eylesin ve biz de inşaallah sizlere muhakkak kavuşacağız."
Selamdan sonra ayak tarafında
durulur ve Fatiha ile 11 ihlası şerif okunup ölüye hediye
edilir. Zamanı varsa oturulup Yasin-i Şerif okunur. Ayrıca ölü
için dua edilir. Kabirlere çaput bağlamak, mum yakmak, taş
tutturmaya çalışmak, bizzat kabirdeki ölüden bir şey istemek
katiyetle haramdır.
10- FAKİR AİLELERİ ZİYARET
VE YARDIM
Allah Teala indinde üstünlük
mal-mülk, makam-mevki, soy-sopta değil, takvadadır. Malını
helalından kazanan ve Allah yolunda malının fazlasını infak
eden zenginlerle, sabırlı ve Allah’ın taksimine razı olan
fakirler medhü sena edilmiştir. Kur’an-ı Kerim’de muttaki mü’minlerin
vasıfları sayılırken gaybe iman ve namazdan sonra, infak
zikredilmiştir. (Bakara-3) Zenginlerin en mühim vazifelerinden
biri de fakirlerin hakkı olan zekatı vermektir. Her Müslüman,
imkan buldukça fakir aileleri ziyaret etmeli, onların sofrasına
oturup çorbalarını içmeli, bu arada ihtiyaçlarını tespit
edip yardımcı olmalıdırlar. Ayrıca zaman zaman evlerine davet
edip, ziyafet vermeli, onlarla aynı sofrayı paylaşmalıdır. Bu
peygamberlerin sıddık ve salihlerin adetindendir.
Fakirleri küçümsemek,
onlara değer vermemek, onlara karşı kibirli olmak bir müslümanda
asla olmaması gereken mezmun huylardır.
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem: "Yemeğin şerlisi zenginlerin davet edilip de
fakirlerin terk edildiği düğün yemeğidir." (Buhari)
buyurmaktadır.
11- ALİM, ARİF, SALİH KİŞİLERİ
ZİYARET
Allah Teala: "Ey iman
edenler! Allah’tan korkun ve sadıklarla beraber olun." (Tevbe-119)
buyurmaktadır.
Müslümanlar, yakın uzak
demeden, ilmiyle amil alimleri, arif billah zatları, salihleri
ziyaret etmeli, sohbetlerinde bulunmaya can atmalıdırlar.
Bu gibi zatlar, Allah
Teala’nın bir lütfu ve bir ihsanıdır. Bunu böyle bilip fırsatları
fevt etmemeli, ilim, irfan ve edep talimlerinden faydalanmalı,
halleri ile hallenmeye çalışmalıdır.
"Alimlerin sohbetine
devam ediniz, hikmet ehlinin kelamını dinleyiniz, Allah teala ölü
toprağı yağmur suyu ile dirilttiği gibi, ölü kalbi de
hikmetli sözlerle diriltir." Hakikatını kavrayıp almamız
gereken öğütleri alarak gereğince hareket edilmeliyiz.
12- MADDİ-MANEVİ YARDIMLAŞMA
Allah Teala: Ali imran suresi
92. ayette şöyle buyuruyor: "Sevdiğiniz şeylerden (Allah
yolunda) infak etmedikçe Birr’e nail olmazsınız. Ne şey
infak ederseniz Allah onu hakkıyla bilir." BİRR, hayrın,
iyiliğin kemal noktası, ilahi rahmet, Allah’ın rızası
manalarına gelmektedir.
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem de şöyle buyurur:
"Kim bir müslümanın dünya
sıkıntılarından bir sıkıntısını giderirse, Allah da onun
kıyamet sıkıntılarından bir sıkıntısını giderir. Kim güç
durumda olan bir müslümana kolaylık sağlarsa, Allah da ona hem
dünyada, hem de ahirette kolaylık ihsan eder. Kim bir müslümanın
ayıbını örterse, Allah da onun dünya ve ahiret ayıplarını
örter. Kul kardeşinin yardımında oldukça, Allah da onun yardımında
olur." (Müslim)
Müslümana bilmediğini öğretmek,
hayır nasihatte bulunmak, herhangi bir şey sorduğu zaman doğru
cevap vermek, güler yüzlü davranmak, teselli etmek, taziye
etmek, mutluluğuna ortak olmak, kederini paylaşmak vb. manevi
yardım cümlesindendir.
13- KARZI HASEN-BORCU
ZAMANINDA ÖDEMEK
Allah Teala sıkıntıda olan
kişilere borç vermeyi kendisine borç verilmiş gibi büyük bir
hayır kabul etmiştir ve: "Kim Allah’a güzel bir ödünç
verecek olursa, Allah da onun karşılığını kat kat verir ve
ayrıca ona çok değerli bir mükafatı vardır." (Hadid-11)
buyurmaktadır.
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem de: "Her kim belli bir zamana kadar bir miktar borç
verirse, o vade bitinceye kadar borç verene her gün bir sadaka
yazılır. Müddet bitince vadeyi uzatırsa bu sefer her gün borç
verene alacağı kadar sadaka yazılır." (İbni Mace)
Diğer bir hadis-i şerifte
şöyle buyurulmaktadır:
"Bir tacir vardı. İnsanlara
borç verirdi. Borçluyu darda gördüğü zaman hizmetçilerine:
Buna müsamaha gösteriniz. Allah’ın da bizlere müsamaha
etmesi ümit edilir derdi. (Bu müsamahadan dolayı) Allah da o
tacirin günahlarından vazgeçip affetmiştir." (Buhari)
Ancak borçlu kişiler de borçlarını
zamanı gelince ödemelidirler. Şayet ödeme imkanları yoksa
alacaklıya nezaketle varıp borcunu ertelemesini talep
etmelidirler. rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem: "Sizin
en hayırlınız, borcunu en iyi bir şekilde ödeyendir." (Buhari-Müslim)
"Zenginin borcunu geciktirmesi (alacaklıya) zulümdür."
(Buhari-Müslim) buyurmaktadır.
14- CEMAATLE NAMAZIN ÖNEMİ
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem: "Cemaatle kılınan namaz, yalnız kılınan
namazdan yirmi yedi derece (daha) faziletlidir." (Buhari)
buyurmaktadır. Cemaatle namaz kılmak bazı mezheplere göre
vacip, bizim mezhebimize yani Hanife mezhebine göre sünneti müekkededir.
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem şöyle buyuruyor:
"Şüphesiz münafıklara
en ağır gelen namaz, yatsı ile sabah namazlarıdır. Onlarda
neler olduğunu bilseler, emekleyerek bile gelirlerdi. Vallahi içimden
öyle geçti ki, namazı emredeyim de kamet getirilsin. Sonra bir
adama emredeyim de cemaate namazı kıldırsın. Sonra yanlarında
odun demetleri bulunan bir takım adamları yanıma alarak namaza
gelmeyen güruha gideyim ve üzerlerine evlerini cayır cayır
yakayım." (Müslim)
15- NAFİLE NAMAZLAR
Kişi, elbette öncelikle
farz ibadetlerini îfâ edecek, varsa kaza namazlarını kılacaktır.
Ancak Allah Teala’ya yakınlık kazandıracak nafile namazları
da ihmal etmemelidir. Farz namazlardan sonra en kuvvetli nafile
namazı Teheccüd namazıdır. Bir hadisi şerifte: "Her kim
geceleyin uyanır, hanımını da uyandırır, iki rekat namaz kılarlarsa
yüce Allah’ı zikreden erkekler ve zikreden kadınlardan sayılırlar."
buyurulmaktadır.
Böylece Allah Teala’nın
Ahzab suresi ayet 35’de verdiği müjdeye nail olurlar: Allah
teala şöyle buyuruyor:
"Allah’ı çok
zikreden erkekler ve kadınlar için Allah büyük bir mağfiret
ve mükafat hazırlamıştır."
Teheccüd Namazı: Yatıp
uyuduktan sonra kalkarak iki rekatta bir selam verilerek kılınır.
İkinci rekattan on iki rekata kadar kılınabilir.
İşrak Namazı: Güneş doğduktan
takriben bir saat sonra kılınan iki rekat namazdır.
Duha Namazı: Güneş doğduktan
sonra takriben iki-üç saat sonra kılınır. Azı dört çoğu
on iki rekattır.
Evvabin Namazı: Azı iki, çoğu
altı rekattır. Akşam namazının sünnetinden sonra kılınır.
Mescide girildiği zaman,
konuşmadan iki rekat Tahiyyetül Mescid namazı kılmak müstehabdır.
Abdest ve gusülden sonra daha yaşlık kurumadan iki rekat şükür
namazı kılmakta mendubdur. Keza yolculuğa çıkmadan önce iki
rekat namaz kılmak da mendubdur.
Tevbe ve istiğfardan önce
iki rekat namaz kılmak mendubdur. Dünya veya ahirete ait bir
isteği olan kişinin yatsı namazından sonra dört rekat Hacet
namazı kılması sünnettir. Hacet namazının birinci rekatında
Fatiha’dan sonra üç kere Ayetel Kürsi, diğer üç rekatında
da Fatiha’dan sonra İhlas, Felak, Nas sureleri okunmalıdır.
Keza istihare yapmak isteyen
kişinin iki rekat istihare namazı kılması da sünnettir.
Birinci rekatta Fatiha’dan sonra Kafirun, ikinci rekatta da
Fatiha’dan sonra ihlas suresi okunur.
16- NAFİLE ORUÇLAR
Ramazan-ı şerifin dışında,
Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem, belirli gün ve aylarda
oruç tutarlar, aynı zamanda ashabına da tavsiye ederlerdi.
Peygamberimiz sallallahu
aleyhi ve sellem, haftanın Pazartesi ve Perşembe günleri oruç
tutarlardı. Her kameri ayın 1, 15, 30’uncu ile 13, 14,
15’inci günlerinde oruç tutmayı tavsiye ederlerdi.
Muharrem’in 9-10’uncu veya 10-11’inci günleri,
Zilhicce’nin ilk 10 günü, Şevval ayından altı gün oruç
tutmayı tavsiye ederlerdi. Ayrıca Recep ve Şaban aylarında da
oruç tutarlar ve tutulması için tavsiye ederlerdi.
Peygamberimiz sallallahu
aleyhi ve sellem, AREFE günü oruç tutarlar, Ashaba da tavsiye
ederlerdi.
17- LATİFELERDE ÖLÇÜLÜ
OLMAK
Elbette Müslüman asık
suratlı, katı yürekli olmamalıdır. O mülayim, halim, selim,
mütevazı olmalıdır. Aile ve çocukları ile, arkadaşları ile
yerine göre latife yapmalıdır. Ancak her hususta olduğu gibi
itidal sınırlarını zorlamamalı. Mehabetini giderecek
latifeler yapmamalıdır. Yerinde, zamanında, uygun tarzda, aşırıya
kaçmadan yapılan latifeler güzeldir.
Peygamberimiz sallallahu
aleyhi ve sellem: "Şüphesiz ben latife yaparım. Fakat
ancak hakkı söylerim." (Taberani) buyurmaktadır.
Latifelere yalan katmamalı, Müslüman kardeşini incitmemeli, küçük
düşürmemelidir.
Bir gün Rasulullah
sallallahu aleyhi ve sellem’e yaşlı bir kadın geldi, kadına:
"Yaşlı kadınlardan hiç biri cennette giremez." dedi.
Kadın ağlamaya başladı. Bunun üzerine Peygamberimiz:
"Sen o zaman ihtiyar olmayacaksın." buyurdu ve şu
ayeti okudu: "Biz kadınları yeniden yarattık. Onları
bakireler kıldık." (Vakıa-35)
Bir gün Rasulullah
sallallahu aleyhi ve sellem, gözünden rahatsız olan Hz. Süheyb
radıyallahü anhe: "Gözünde hastalık olduğu halde hurma
mı yiyorsun." dedi. Süheyb de: "Ya Rasulullah sadece
bir tarafıyla yiyorum." dedi. Bunun üzerine Rasulullah
sallallahu aleyhi ve sellem mübarek azı dişleri görünene
kadar güldüler.
18- GIYBET, DEDİKODU, SUİZAN
Gıybet, dedikodu ve suizan Müslümanda
bulunmaması gereken kötü huylardandır. Allah Teala şöyle
buyurmaktadır:
"Ey iman edenler! Zandan
çokça kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır.
Birbirinizin kusurunu araştırmayın. Biriniz diğerinizin arkasından
çekiştirmesin. Biriniz ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır
mı? İşte bundan tiksindiniz. o halde Allah’tan korkun. Şüphesiz
Allah tevbeyi çok kabul edendir. Çok esirgeyicidir." (Hucurat-12)
Bir gün Rasulullah
sallallahu aleyhi ve sellem: "Gıybet nedir bilir
misiniz?" diye sordular (orada bulunanlar) Allah Rasulü
bilir dediler. "Birinizin kardeşini hoşlanmadığı şey
ile anmasıdır." buyurdu. Bunun üzerine bir adam: Ey
Allah’ın Rasulü! Ya anlattıklarım o kardeşimde bulunursa?
dedi. “Anlattıkların o kardeşinde bulunursa, onun gıybetini
yapmış olursun. Anlattıkların onda yoksa, o zaman ona iftira
etmiş olursun." buyurdu. (Ebu Davud)
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem sui zan hakkında da şöyle buyurmaktadır:
"Zandan uzak durun. Çünkü zan sözün en yalanıdır."
(Buhari)
Gıybet, dedikodu, suizan ve
benzeri kötü ahlaklardan arınmadıkça kamil bir Müslüman
olamayız.
Münafığın, kafirin, müşrikin
ve günahlarını açıktan yapanın gıybeti olmaz. Bir kişinin
yaptığı kötü bir amel kesin olarak biliniyorsa, o hususta
konuşmak da sui zan sayılmaz.
19- TELEVİZYON VE ZARARLI
YAYINLAR
Genç-ihtiyar, kadın-erkek
insanlarımızın büyük bir ekseriyeti televizyonkolik oldular.
Saatlerce televizyon başında, hem beden ve hem de ruh sağlığını
bozan programlar izliyor, daha sonra da saatlerce izledikleri
programları birbirlerine anlatıyorlar. İnternet kafelerde akıl
almaz gayri ahlaki yayın yapan İnternet sitelerine ulaşan gençlerimiz
büyük ahlaki tahribata uğruyor, zihnen uyuşuyor, fikren ve
kalben felç oluyor. Sanal bir hayata mahkum oluyorlar.
Televizyon, İnternet ve
boyalı basının verdiği yalan, iftira dolu haberler, ahlak dışı
dizi ve programlar insanımızı sapık yollara kılavuzluyor, yönlendiriyor.
Böylece din, vatan ve millet düşmanları, gizli kapılar arkasında
tezgahladıkları oyunları rahatça sahneye koyma imkanı
buluyorlar.
Allah Teala ise, böyle fısku
fücur ehlinin haberlerine itibar edilmemesini, araştırılmasını
isteyerek: "Ey iman edenler! Fasıkın biri size bir haber
getirirse, onun doğruluğunu araştırın. Yoksa bilmeden bir
topluluğa sataşırsınız da sonra yaptığınıza pişman
olursunuz." (Hucurat-6) buyuruyor.
Neslimizi televizyon, İnternet
kültüründen kurtarmak, ruhen, bedenen, ahlâken sağlıklı
nesiller yetiştirmek için eğitim seferberliği başlatmalı,
her yaştan, her cinsten insanımıza, özellikle aile efradımıza
faydalı, doğru bilgiler ulaştırmalı, inancımızın,
medeniyetimizin esasları, güzellikle anlatılmalıdır. Ailemiz
içinde zararlı kanallar izlenmemeli, televizyon karşısında
uzun müddet oturup kalınmamalı, asgariye indirmeli ve hatta
becerebilenler ekranları karartmalıdır. Zararlı basınlar da
asla evlerimize, işyerlerimize sokulmamalıdır.
20- CEMAATİN, BİRLİKTE
HAREKETİN ÖNEMİ
Allah Teala: "Sizden
hayra çağıran, iyiliği emredip, kötülüğü men eden bir
topluluk bulunsun. İşte onlar kurtuluşa erenlerdir." (Al-i
İmran-104) buyurmaktadır.
Rasulullah sallallahu aleyhi
ve sellem de şöyle buyuruyor: "Ümmetimden daima Allah’ın
emrini yerine getirmekte sabit, kendilerini yalanlayanların ve
muhaliflerin zarar veremeyeceği bir ümmet var olmakta devam
edecektir. Ta Allah’ın emri gelinceye (kıyamet kopuncaya)
kadar, onlar hep bu doğru yol üzerinde sabit kalacaklardır."
(Buhari)
Toplu halde, birlikte hareket
etmek, muvaffakiyetin ilk şartıdır. Çünkü birlikten kuvvet
doğar, az da olsalar. Tefrika ve ayrılık büyük bir zaaftır.
Sayıca çok da olsalar. Nitekim Rasulullah sallallahu aleyhi ve
sellem: "Allah’ın kudret eli cemaat üzerinedir. Kim
cemaatten ayrılırsa cehenneme gitmek üzere ayrılmış
olur." "Cemaat rahmet, ayrılık, tefrika, azaptır."
buyurmuşlardır.
Al-i imran suresi ayet
105’de şöyle buyuruluyor:
"Kendilerine apaçık
deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılığa düşenler gibi
olmayın. İşte bunlar için pek büyük bir azap vardır."
Enfal suresi ayet 46’da da
şöyle buyuruluyor:
“Allah ve Rasulüne itaat
edin. Birbirinizle çekişmeyin. Sonra korkuya kapılırsınız da
devletiniz (gücünüz) gider. Bir de sabredin. Çünkü Allah
sabredenlerle beraberdir."
Ayet ve hadislerin yüce
meallerinden de anlaşılacağı üzere Müslümanlar toplu olarak
birlikte hareket ederler, tefrika ve fitneye düşmezlerse netice
kurtuluştur. Fitne ve ayrılığa düşmek, parçalanmak ise
azaptır, esarettir, rüsvaylıktır.
Birlik ve beraberliğin sağlanması
için her Müslüman Kur’an ve sünnetin değişmez ölçülerine,
esaslarına tereddütsüz tabi olmalı, nefsine, şeytana, kötü
çevreye asla boyun eğmemelidir.
Sağlıklı bir toplumun oluşması
için, fertlerin; sabır, sebat, şükür, muhabbet, muavenet,
itimat, sadakat, ahde vefa, itaat ve uhuvvet gibi yüce ahlaki değerlere
sahip olması gerekir.
Allah Teala şöyle
buyurmaktadır.: "Ey iman edenler! Sabredin, (düşman karşısında,
imani değerleriniz üzerinde) sebat gösterin (Cihad için) hazırlıklı
ve uyanık bulunun ve Allah’tan korkun ki başarıya ulaşabilesiniz."
(Al-i İmran-200)
