Bir namazı özürsüz yere kazaya bırakmak günahı kebairdendir. Bu namaz, kaza edilmekle yerine getirilmiş olur. Fakat bunun tehirinden dolayı oluşan günahın affı için tevbe ve istiğfar lâzımdır. Herhangi bir bahane ile bir namazı tehire, kazaya bırakmaktan son derece sakınmalıdır. Çünkü bunun günahı pek büyüktür. İnsan gerek Rabbına ve gerek insanlara olan borçlarını bir an evvel ödemeye çalışmalıdır. Hayatın müddeti malûm! Borçlarını ödemeden ahirete gidenlerin hallerine ne kadar acınsa azdır.

Namaz kelime-i tevhidden sonra dinin en mühim rüknüdür. Hiç bir surette terk edilmemesi gerekir. Cehalet ve gaflet sebebiyle terkedilirse fırsat bulunduğu anda kazası icabeder, geciktirilmez. Şafii mezhebine göre kazası olan kimsenin sünnet ve cenaze namazı gibi farz-ı kifaye olan namazları kılması haram olduğu gibi, farz olmayan Kabe tavafını etmesi de haramdır. Çünkü yemek, uyku, ticaret, iş zamanı müstesna bütün zamanını kaza kılmaya vermek mecburiyetindedir.

Hanefi mezhebinde ise beş vakit namazın sünneti, duha, kuşluk, tesbih ve teravih gibi hakkında hadis varid olan sünnet, kaza olsa da kılınacaktır. Fakat diğer nafile namazı kılmaktansa kaza ile meşgul olmak daha efdaldir. Doğu ve güney illerimizde Şafii mezhebinden olan kardeşlerimizin bir kısmı zimmetinde kaza bulunduğu gerekçesiyle haklı olarak sünnet kılmaz. Amma bunun yanında kazasını edâ etmez. Halbuki hazır olan namazı kazaya bırakmak haram olduğu gibi kazaya kalmış namazı fırsat bulunduğunda kazası için gayret gösterilmemesi de haramdır. (H. Gönenç, Günümüz Meseleleri, 1/67)

Kaza namazlarıyla iştigal, nafile namazlar ile iştigalden evladır, ehemdir. Fakat farz namazların müekkede olsun olmasın sünnetleri bunların yerine kazaya niyet edilmesi evlâ değildir. Bilâkis bu sünnetlere niyet edilmesi evladır. Hatta kuşluk, tesbih namazları gibi haklarında a’sar varid olan nafile namazlar da böyledir. Bunlara da böyle nafile olarak niyet etmek evlâdır. Çünkü bu sünnetler, farz namazlarını ikmal eder. Bunların telafisi mümkün değildir. Kaza namazlarının ise muayyen vakitleri olmadığı için telafileri mümkündür. Maahaza namazları kazaya bırakmak bir günahtır. Bu günahtan mümkün mertebe kurtulmak için sünnetleri feda etmek münasip olmaz. Böyle bir günahı işleyen kimsenin fazla ibadette bulunarak avf-i ilâhiye iltica etmesi icab ederken hakkında şefaat-ı nebeviyyenin tecellisine vesile olacak bir kısım mübarek sünnetleri, nafileleri terketmesi nasıl muvafık olabilir? Hem bir kısım vaktiyeleri kazaya bırakmak, hem de diğer bir kısım vaktiyeleri kendilerini mükemmil olan sünnetlerden tecrit etmek iki kat kusur olmaz mı? Bunun hilafına olan bazı nakiller, muteber değildir. Müftabih olan kavle muhaliftir.

Üzerinde dikkatle durulması gereken asıl mesele, mü’minlerin üzerlerine farz olmasına rağmen pek çoğunun namaz kılmamasıdır. Sorun sünnetlerin yerine kazaya niyet edip etmemesi meselesi değildir.

Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem Ebu Hureyre’den mervi hadisi şeriflerinde: “Kıyamet gününde kulun ilk hesaba çekileceği husus farz namazdır. Eğer namazı tam olarak yerine getirmişse ne güzel. Eğer yerine getirmemişse şöyle denilir: Bakın bakalım, bunun nafile namazı var mıdır? Eğer nafile namazı varsa, farzların noksanı bu nafilelerle tamamlanır. Sonra diğer farzlar için de aynı şeyler yapılır.”

Ebu Hureyre’den rivayet edilen başka bir hadis-i şerifte yine Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: “Büyük günah işlenmedikçe, beş vakit namaz ile cuma namazı diğer cumaya kadar arada işlenen günahları örterler.” Diğer bir hadis-i şerifte ise: “Baksanıza! Sizden birinin kapısı önünden bir nehir aksa ve her gün beş kere bu nehirde yıkansa, kendisinde kir diye bir şey kalır mı?” Sahabe: “Böyle bir kimsenin bedeninde kirden bir şey kalmaz.” dediler. Bunun üzerine Hz. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu: “Beş vakit namaz da böyledir. Allah Teâla bu namazlar sebebiyle kulun hatalarını siler.” buyrulmuştur. (İslam Fıkhı, Prof. Dr. Vehbi Zuhayli, 1/387)

• • •